Cumhuriyetçi Tiran: Maximilien RobespierreTarih
Terör ve giyotin bu iki kavram diyince aklımıza (tarih okuyanlar için) Robespierre gelir. Adeta bu iki kavramla ismi özdeşleşir olmuştur fakat dönemi ve kendisi hakkında çokta detaylı bir bilgi bilmeyiz. Genelde tarih kitapları Fransız Devrimi sonrası Robespierre’nin gelen diktatörlüğünden ve genelde bir çok ölümlerden onu sorumlu olduğundan bahseder. Kendisinin yönetim dönemi de esasında 1793-94 dönemidir, bu ara dönemde bazı siyasi terör olayları olmuştur ve evet Robespierre bundan sorumludur fakat Robespierre bir sebep değil sonuçtur.
Fransız Devrimi öncesinde aslında sağlam bir avukatlık kariyeri vardır, fakirin hakkını savunan, din adamları ve soylu kesimlerinin aşırılıklarını eleştiren, evlilik dışı doğmuş insanların velayet hakkını savunan (kendisi de bu tarz ilişkiden dünyaya gelmiştir) bir halk adamıdır. Bastille Baskını sonrası kralın meclisi toplaması onun hayatının dönemeç noktası teşkil eder. Çünkü kendisi bir zamandan beri politik konular üzerinde çok yoğun işler yürütmüştür onun dediğim dedik tavrı ve alt sınıftan gelen insanları canhıraş savunması kendi memleketinde Arras’ta çok düşman kazandırmıştır. Bu durumun zararını çekmiştir ve az daha seçimlerde kaybedecek bir duruma gelsede bir kaç oy farkla seçilmiştir. Paris’in yollarını tutan Robespierre için mücadele yeri meclistir. Meclisten umduğunu bulamayan kral 16.Louis kapatma girişimlerinde bulunsa da meclisin 3.grubu (burjuva, işçiler ve köylüler) bu duruma şiddetle direniş göstermiş ve kurucu meclisi ilan etmiştir. Cumhuriyet öncesi dönemde Robespierre çok aktif görevlerde bulunmuştur hatta idamın kaldırılması, köle ticaretinin yasaklanması, deniz aşırı ülkelerdeki kolonilere devrimden siyasi hakların onlarada verilmesi, evlilik dışı doğan çocuklara velayet hakkının tanınması, fikir hürriyeti, basın üzerinden sansürün kalkması, aristokratların ve din adamlarının imtiyazlarının kaldırılması gibi vb. bir çok o demokratik yasaları meclisin gündemine getirende odur. Devrimin dönemeç yaşadığı dönem ise 1791-93 evresidir, Avrupa krallıkları Fransa’ya savaş açmıştır bunun üzerinede kral ve ailesinin kaçma girişimi bardağı taşıran son hamle olmuştur. Kral 16.Louis meclisin kararıyla tahttan indirilir 1792’de cumhuriyet ilan edilir ardından bir sene sonra kralda idam edilir. Aslında dönemeç kralın kaçışı ile başlamıştır çünkü radikal devrimci hareketler kralın işbirlikçiler ile geri döneceğine inanmış Jean Paul Marat’nın önderliğinde devrimci sankülotlar (işçiler) hapise atılmış aristokrat, soylu ve rahiplerin çoğunu katletmiştir. Aslında terör bu olayla başlamış olur. Kademe kademe dozu artar kralın idamı da bu terör döneminin dozunu giderek arttırmış ve Fransa’nın tüm yerini sarmıştır. Mecliste kralın idamına lehte oy veren milletvekillerinin ve Marat’ın öldürülmesi ile terör dalga dalga Paris’e de sıçramıştır. Danton’un geri plana çekilmesi ile birlikte Robespierre yönetime getirilmiştir. Onun döneminde ülke içte de facto bir iç savaş dışarıda da vatan savunması yapıyordu. Robespierre’nin yeniden düzeni getirtmek için ülke içinde aldığı sert tedbirler ve ordunun önemli zafer kazanması onun artan prestijini nirvanaya çıkarsada onun yok olmasına neden olacak iki idama başvurmuştur. Bir zamanlar aynı safta beraber mücadele ettiği Danton ve aşırı sol hizipten gelen Hebert’i giyotine göndermesi aslında dolaylı yönden onun sonunu getirecekti. Eser özellikle onun son yıllarını çok iyi yansıtmaktadır aslında Robespierre Danton’u ve Camille Desmoulins’i ne kadar çok savunsa da karşı devrim isyanları ve bu iki ismin kendisine darbe yapacağı söylentileri onun psikolojisini bozmuştu. Giyotine eski dostlarını yollayan Robespierre kendisi de onlardan kısa süre sonra giyotine gönderilecektir. Devrim kendi evladını yemekle kalmamış dönemin bilançosunu da bu isme yıkmıştır.
Bu eserin beğendiğim bir başka yönü Robespierre’nin psikolojik durumuna yönelik tahlilleri, ailesi içindeki durumu ve yaşadığı travmaları da anlatması olmuştur nitekim tarihe mâl olmuş böyle şahsiyetleri okurken mutlaka psikolojik durumlarını da incelemek gerekiyor. O yüzden eseri bu konuda tarihle ilgilenen özellikle biyografi okuyan arkadaşlara tavsiye ederim.
··
239 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.