İdealizmin romancısı: Reşat Nuri
Reşat Nuri'nin 1928 yılında yayımlanan romanı. Reşat Nuri romancılığının tipik bir örneği 
Yeşil Gece hem üzerinde durulan temadan hem de anlatının sade olmasının yanında okuyucuya geçen o samimi idealizmden. Reşat Nuri, Kurtuluş Savaşı yıllarında bizati Atatürk tarafından, işgal altındaki Anadolu kentlerinde zulümlerin raporlanmasından sorumlu tutulan ''Tetkik-i Mezalim'' heyetine dahil sanatçılarımızdandır. Dolayısıyla İstanbul'da doğmuş ve yaşamış bir sanatçı olmamasına rağmen gerek Anadolu insanını gerekse oradaki halkın geri kalmışlığını gözlemleme fırsatı yakalamıştır. Bu gözlemciliğinin ilk örneğini 
Çalıkuşu'nda göstermiş, Yeşil Gece'de de benzer bir tutum sergilemiştir.
Yeşil Gece, temelde eski bir molla olan Şahin Bey'in içinde olan değişimleri, softalıktan, akli birine evrilmesi, pek muhtemel Batı Anadolu'nun bir yerleşkesi olan Sarıova vilayetinde başmuallimlik yaparken halkı ve yöneticileri taasuplarından kurtarma peşinde olan biridir. Dönem 1913, 31 Mart Vakası(1909'da olan gerici isyan) yaşanmış, II. Abdülhamit tahttan indirilmiş İttihatçılar yönetime el koymuştur. Sarıova'ya yeni gelen Şahin Bey, ilk olarak halkın ne olduğunu araştırarak başlar işine. Yönetim İttihatçılarda olsa da halkın pek çoğu bağnaz olduğu için softalar istedikleri gibi aşık atmaktadır. İşte Şahin Bey bu tür bir vilayette az da olsa mantıklı bir nesil yetiştirme arzusuna düşmüştür. Kentte türlü gerici davranışlara karşı durmuş, doğrudan yana olma çabasına girmiştir.
İşte tam olarak Reşat Nuri romancılığını özetleyecek cümle: ''Doğrudan yana olma çabasında olan biri.'' (genelde öğretmen) Evet, yukarı değindiğim gibi Reşat Nuri ''Tetkik-i Mezâlim'' heyetinde uzun süre Anadolu'da gözlemler yapmış biri. Onun edebî kişiliğine değinildiğinde kesinlikle realist tarafına da değinilir fakat bu realistlik ne boyutta bunu sorgulamak lazım. Evvela dönemin gerçekliğini vermesi, yazarı realist yapar ama yazarın taraf tutması; keskin bir iyi-kötü ayrımı yapması onu realistlikten ziyade romantik yapar. Ayrıca olayların sanata yönelik aktarımından çok Reşat Nuri'nin direkt olarak kendi fikirlerini destekleyecek şekilde peşi sıra vermesi de onun daha sanatı geri plana attığını gösterir. Hatırlayamadığım bir Fransız yazar şöyle bir cümleye sahipti: ''Romantizm, realizme yaklaştığı ölçüde başarılıdır.'' Reşat Nuri için bu cümlenin tersi geçerli.
3. ağız anlatımlı olaylar ilgi çekici, kahramanlar hiçbir yazarda olmadığı kadar samimi fakat roman fazlasıyla tezli, fikre yönelik kurgulanmış. Bu durum çok sevsem de Kemal Tahir'in romanlarında tarihi kullanması gibidir. Bu iki sanatçı da fikirlerini destekleyecek kurgular oluşturuyor. Tabi bu eleştiri midir yoksa sanatçının başarısı mıdır demek bana göre doğru değil. Belki 1. sınıf yazarlar Reşat Nuri'nin yaptığını tasvip etmez fakat biz okuyucuyuz bizi ilgilendiren kitabı şahsen beğenip beğenmediğimizdir. Ben beğendim hem de hiç de az bir beğeni değil bu, 2 günde 250 sayfa okuyacak kadar beğendim. İnanılmaz zor metinler okumayı hayatının merkezine koymuş okuyucular haricinde her okuyucuya Cumhuriyet öncesi Anadolu'yu tanımalarını istediğim için tavsiye ediyorum. Keyifli okumalar...
Yeşil Gece hem üzerinde durulan temadan hem de anlatının sade olmasının yanında okuyucuya geçen o samimi idealizmden. Reşat Nuri, Kurtuluş Savaşı yıllarında bizati Atatürk tarafından, işgal altındaki Anadolu kentlerinde zulümlerin raporlanmasından sorumlu tutulan ''Tetkik-i Mezalim'' heyetine dahil sanatçılarımızdandır. Dolayısıyla İstanbul'da doğmuş ve yaşamış bir sanatçı olmamasına rağmen gerek Anadolu insanını gerekse oradaki halkın geri kalmışlığını gözlemleme fırsatı yakalamıştır. Bu gözlemciliğinin ilk örneğini Çalıkuşu'nda göstermiş, Yeşil Gece'de de benzer bir tutum sergilemiştir.
Yeşil Gece, temelde eski bir molla olan Şahin Bey'in içinde olan değişimleri, softalıktan, akli birine evrilmesi, pek muhtemel Batı Anadolu'nun bir yerleşkesi olan Sarıova vilayetinde başmuallimlik yaparken halkı ve yöneticileri taasuplarından kurtarma peşinde olan biridir. Dönem 1913, 31 Mart Vakası(1909'da olan gerici isyan) yaşanmış, II. Abdülhamit tahttan indirilmiş İttihatçılar yönetime el koymuştur. Sarıova'ya yeni gelen Şahin Bey, ilk olarak halkın ne olduğunu araştırarak başlar işine. Yönetim İttihatçılarda olsa da halkın pek çoğu bağnaz olduğu için softalar istedikleri gibi aşık atmaktadır. İşte Şahin Bey bu tür bir vilayette az da olsa mantıklı bir nesil yetiştirme arzusuna düşmüştür. Kentte türlü gerici davranışlara karşı durmuş, doğrudan yana olma çabasına girmiştir.
İşte tam olarak Reşat Nuri romancılığını özetleyecek cümle: ''Doğrudan yana olma çabasında olan biri.'' (genelde öğretmen) Evet, yukarı değindiğim gibi Reşat Nuri ''Tetkik-i Mezâlim'' heyetinde uzun süre Anadolu'da gözlemler yapmış biri. Onun edebî kişiliğine değinildiğinde kesinlikle realist tarafına da değinilir fakat bu realistlik ne boyutta bunu sorgulamak lazım. Evvela dönemin gerçekliğini vermesi, yazarı realist yapar ama yazarın taraf tutması; keskin bir iyi-kötü ayrımı yapması onu realistlikten ziyade romantik yapar. Ayrıca olayların sanata yönelik aktarımından çok Reşat Nuri'nin direkt olarak kendi fikirlerini destekleyecek şekilde peşi sıra vermesi de onun daha sanatı geri plana attığını gösterir. Hatırlayamadığım bir Fransız yazar şöyle bir cümleye sahipti: ''Romantizm, realizme yaklaştığı ölçüde başarılıdır.'' Reşat Nuri için bu cümlenin tersi geçerli.
3. ağız anlatımlı olaylar ilgi çekici, kahramanlar hiçbir yazarda olmadığı kadar samimi fakat roman fazlasıyla tezli, fikre yönelik kurgulanmış. Bu durum çok sevsem de Kemal Tahir'in romanlarında tarihi kullanması gibidir. Bu iki sanatçı da fikirlerini destekleyecek kurgular oluşturuyor. Tabi bu eleştiri midir yoksa sanatçının başarısı mıdır demek bana göre doğru değil. Belki 1. sınıf yazarlar Reşat Nuri'nin yaptığını tasvip etmez fakat biz okuyucuyuz bizi ilgilendiren kitabı şahsen beğenip beğenmediğimizdir. Ben beğendim hem de hiç de az bir beğeni değil bu, 2 günde 250 sayfa okuyacak kadar beğendim. İnanılmaz zor metinler okumayı hayatının merkezine koymuş okuyucular haricinde her okuyucuya Cumhuriyet öncesi Anadolu'yu tanımalarını istediğim için tavsiye ediyorum. Keyifli okumalar...·
949 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
