Yenilişin ilk keskin işareti Karlofça Antlaşması(1699)olduFelsefe
8-12. yüzyıllardaki zengin ilim, teknik, sanat ve felsefe faaliyetinin yerini şimdi tekrarcılıktan ve kopyacılıktan ileri gidemeyen dar bir skolastik aldı.
Osmanlı devri 16-19. yüzyıllar arasında hiç bir esaslı fikri faaliyet gösteremedi.
Bu içe katlanış askeri başarısızlıklar ve gerilemelerde de kendini gösterdi.
Kahramanca savunmalarla adım adım gerileyen Osmanlı Devleti, bu gerilemenin gerçek sebeplerini bir türlü fark edemiyordu.
·
1.011 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Halbuki daha Koçi Bey Risalesi zamanında memleketin geçirdiği krizi (derin sebeplerine hiç bir zaman nüfuz etmeksizin) hissedenler oluyordu.
Ahmed III zamanında Defterî Sarı Mehmed Paşa'nın Nesâyih-ül Viüzerâ v'el-Ümera'sı bu bakımdan şiddetli bir mali-siyasi tenkitdi.
Kendi çağdaşı Thomas Morus İngiltere'de Utopia'yı yazdığı zaman memleketin önünde yeni gelişme uſku açılacağının farkında idi: Yıkılan feodal toplumun yerine, dokuma endüstrisini hazırlayan yeni bir burjuvazi sınıfı doğuyordu.
Osmanlı devletinin çöküşünde ise feodal kuvvetlerin ve kifayetsiz şark zihniyetindeki bir yönetimin tenkidi, onların yerini alacak hiç bir kuvveti haber vermiyordu.
Deſterî Sarı Mehmed Paşa «rüşvet»den, <«iltimasdan, «kötü idare>>den şikayet ederken bunların yıkılan bir sistemin sonuçları olduğunun ve yerini yeni dünyaya ayak uyduracak daha canlı bir idarenin alması gerektiğinin farkında değildi.
O da selefleri (mesela Asafnâme sahibi Sadrazam Lütfi Paşa) gibi, selameti yalnız geçmişe dönmede, Ortaçağ ahlakının dirilmesi mümkün olmayan ilkelerine sarıImada buluyordul. s.23