Gözlem ve tecrübe ufukları sonsuzca genişlemişti. Birbiri ardısıra keşifler oluyor, tabiat insanın hükmü altına giriyordu.
Batılılar açık denizlerde büyük mahreçler buldular; yeni kıtaların işlenmemiş toprağını işlediler, dünyayı kendi vatanıarı haline getirdiler ve Osmanlı Devleti'nin en kudretli zamanında (Kanuni ve Murad III devirleri) bile batılılar Amerika, Asya ve Afrika'daki sömürgeleriyle, onu iktisatça kısır bir hale koydular.
Hint yolunun bulunması, Süveyş Kanalı'nın açılması, Türkiye'nin bütün ticaret yollarını öldürdü.
Sömürgeci Batı kuvvetleri önünde ezilen İslam milletleri arasında yalnız Türkler , askeri ve siyasi teşkilatları sayesinde direnen biricik kuvvet oldular .