2025'in ilki: Yamamoto'ya dair dilimizdeki tek kitap!Askeri Tarih
Kronik Kitap tarafından 2021 yılı Ekim ayında basılan 64 sayfalık kitap Egenur Karabillioğlu tarafından tercüme edilmiş. Kitap, Osprey’in standart formatında ve Kronik Kitap'ın artık alıştığımız kalitesi ile okuyucuya sunulmuş.
Askeri tarihe ilgi duyanlar arasında bilmeyen kaldığını düşünmesem de, kısaca değinmek gerekirse; Osprey Yayınevi 1969 yılından beri Londra’da faaliyet gösteren, günümüzde 25 ayrı seride, toplamda bugüne kadar 3.500 civarında eser vermiş bir yayınevidir.
Kitap, içerik bakımından, standart bir bölümlendirme ile “Giriş, Gençlik Yılları, Askerlik Yaşamı, Kader Saati, Rakip Komutanlar, Yamamoto’nun Ölümü, Komutanın Zihninde, Kelimelerde Bir Hayat, Kaynakça ve Dizin” bölümlerine ayrılmış.
Yayınevinin “Rommel” ile başlayan Dünya tarihine damgasını vurmuş komutanları tüm yönleriyle tanıtmaya çalışan “Büyük Komutanlar Serisi”’nin dokuzuncu kitabına konu olan Yamamoto Isoroku’nun hayatını ve girdiği savaşlar anlatılırken 5 harita, 3 resim ve çok sayıda fotoğrafa yer verilmiş.
2. Dünya Savaşı’nda Japonya, Pasifik Savaşı veya Pasifik Cephesi denildiğinde akla gelen ilk isim herhalde Yamamoto olur. Konuya biraz daha hâkim olanlarsa, onun ismini Japon Deniz Kuvvetleri ve Pearl Harbor baskını ile özdeşleştirirler. Buraya kadar her şey normal; ama ilginç olan nokta, Yamamoto’nun bu baskından sonra bir başarıya imza atmamış olmasıdır. Ne Midway Deniz Muharebesi ne de Guadalcanal Deniz ve Kara Muharebeleri başarıyla sonuçlanmıştır.
Her ne kadar Midway’de şansın önemli bir rol oynadığını kabul etsek ve sadece Yamamoto’nun değil, tüm savaş boyunca şifreleri çoğunlukla çözülmüş olduğundan tüm Japon Deniz Kuvvetlerinin her muharebeye büyük bir dezavantajla başladığını göz önüne de alsak da, başkomutan olarak doğru stratejileri kullanmadığını genelde kabul görmektedir.
Diğer taraftan, Japon Deniz Kuvvetlerinde onun kadar karizmatik bir lider olmadığı gibi savaş bitmeden de öldürülmüş olması, onun isminin neredeyse bir efsane statüsü kazanmasını sağlamıştır.
Aslında Pearl Harbor baskınının bile istenilen yıkıcı etkilere sahip olmadığı da başka bir trajik gerçektir.
Bu serinin diğer kitapları ile karşılaştırılınca, en büyük ve okuyucu açısından da en önemli nokta, Yamamoto hakkındaki İngilizce kaynak eksikliğinin küçümsenmeyecek bir düzeyde olmasıdır. Buna Almancayı da kişisel olarak ekleyebilirim. Bunu yazarın vurgulaması hem ilginç hem de bir açından itiraf niteliğindedir.
Üstüne üstlük Japonca kaynakların çoğunun, bir tanesi hariç, eleştirel gözle bakmadığını da vurguluyor. Japonya’da meşhur yazar Agawa Hiroyuki’nin yazdığı tek eleştirel eser de ise, savaş liderliği konusunda büyük eksiklikler olduğu vurgulanmış. Diğer bir deyişle, askeri tarih kaynağı olarak o kadar yardımcı olabilecek bir eser olmadığı çıkarılıyor.
Yazar, Amerika Birleşik Devletleri Deniz Kuvvetlerinden emekli bir deniz subayı. Tarih ve askeri tarih konusunda aldığı eğitimden sonra, 2. D.S. Pasifik cephesi donanması üzerine odaklanmış, yirmiye yakın eseri var.
Tercümeye gelince gayet güzel, her zamanki Kronik Kitap seviyesinin altına düşmüyor. Mütercim, birisi yine bu seriden olmak üzere, Kronik Kitap’ın bastığı Japonya ile ilgili iki kitabı daha dilimize kazandırmış. Ancak, bazı yerlerde benim gibi 60 yaş üstü nesli bile zorlayacak eski terimler kullanılmış; hem de askeri terimler bile değil.
Pasifik cephesi bize hem coğrafi hem de zihinsel olarak çok uzaktır. Bu konuda yorum yapmak ondan zordur. Yalnız, Japonya’nın sivil ve askeri kültür yapısının (İkisini birbirinden ayırmak zordur; hele Japonya gibi yüzyıllardır içine kapanmış ve militarist bir toplumda daha da zordur!) en zeki, girişken, karizmatik, yenilikçi bir subaya bile savaşın sonucu üzerine etki edebilecek veya en azından daha uzun sürdürecek yenilikler yapmaya izin vereceğini düşünmüyorum. O yüzden yazarın son cümlesine de katılmıyorum.
“II. Dünya Savaşı’nın gidişatı ve sonucu üzerinde Yamamoto kadar etki yaratmış ..”
·
190 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Rommel, Manstein ve Guderian'dan sonra seriye Yamamoto ve Nelson (Horatio) ile devam etmeyi düşünüyordum. Benim için zamanlaması güzel bir inceleme yazısı olmuş, zevkle okudum. Elinize sağlık hocam.
