Nietzsche’nin 1883-1885 yılları arasında yayınladığı bu kitabı kendisi “yazılmış en derin eser” olarak tanımlamıştır. 4 bölümden oluşan bu kitap fazlasıyla yoruma açıktır.
‘Üstüninsan’ ‘Tanrı öldü’ laflarını sıkça okuyabileceğiniz bu kitabı Zerdüşt adı altında kaleme almış. ‘Zerdüşt’ ve ‘Zerdüştçülük’ kelimelerini biraz konuşacak olursak Zerdüşt kelime anlamı olarak Zarathustra’nın Yunanca karşılığıdır. Zaratha (altın) ve uştra (ışık) türetilerek üretilen ad “Altın ışığın adamı” anlamındadır. Ancak halk dilinde Zerdüşt, yaşayan yıldız olarak nitelendiriliyor. Zerdüştçülük günümüzden 3.500 yıl önce Zerdüşt tarafından İran’da kurulan dünyanın en eski tek tanrıcı vahiy dinidir ve kutsal metni Avesta’dır. Doğal elementleri kutsal sayarlar ve bu elementler kirletilmekten korunur. Bununla ilişkili olarak ateşe, aydınlığa veya Güneş’e bakılarak ibadet edilir. Zerdüşt ve Zerdüştçülükten biraz bahsettiğimize göre devam edelim.
Nietzsche hem yaşadığı zamanlarda, hem de ölümünden sonra anlaşılmayan bir filozof, psikologtu(Ya da siz ne demek isterseniz). Tabi bu konuda kız kardeşi Elisabeth Förster-Nietzsche’in etkisi göz ardı edilemez. Tanınmış bir Alman milliyetçisi ve antisemitist(Yahudi? milletine nefret) olan Bernard Förster ile evli olan Elisabeth, Friedrich Nietzsche’nin el yazmalarının editörlüğü ve idareceliğini üstlendi ve Nietzsche’nin yayınlanmamış yazılarını, kocasının ideolojisine uyarlamak üzere onun görüşlerine ters düşecek biçimde yeniden düzenlendi. Ve herkesi fikir ayrılığına soktu.
Kitabı okurken yer yer onaylayabileceğiniz, yer yer aklınıza gelmeyen düşünceleri okuyorsunuz. Farkediyorsunuz ki bu kitabı farklı bir zamanda okursanız farklı bir şekilde yorumlayacaksınız. Her sayfasında, her cümlesinde farklı bir düşünce seline girdiğinizi göreceksiniz. Oldukça zorlayıcıydı.
“Taşımak zordur yaşamı: ama bu kadar çıtkırıldım olmayın siz de! Hepimiz şirin, dayanıklı eşekleriz,erkeğiyle dişisiyle.” s.35 Dişi? Kadın ayrımcılığı ve kitabın her yerinde bunu belirtiş şekli hiç hoşuma gitmedi.
Başımıza bir şey geldiğinde hep en kötüsünün bizim başımıza geldiğini düşünüyor ve başa çıkamayız sanıyoruz. Ama geride bıraktığımız, hallettiğimiz şeyleri hiç görmüyoruz. Böyle şeyleri aklıma getiren bir alıntı ama bir yandan da kafamı karıştırıyor. Sanki farklı şeyler yaşadığımda okusam farklı bir şey düşündürecekmiş gibi.
Başka bir zamanda başka bir ben ile özellikle başka çevirileriyle de ünlü olan Ahmet Cemal’in Pinhan yayıncılıktan çıkan “İşte Böyle Dedi Zerdüşt” kitabını okumayı isterim. Hasan Ali Yücel Klasikler Dizisi’nden çıkan ve çevirmeni Mustafa Tüzel olan bu kitabın çevirisi oldukça iyi olmasına rağmen uzun süren bir okumaydı, kopukluklar hissettim onlar yüzünden anlayamadığım yerler oldu. Ama kitapları yarım bırakmayı sevmediğimden bırakmamak için çok çabaladım. Arada başka kitaplar okuyarak bu kitabı okumayı sürdürdüm. Kitabın stabil ve sakin duygudurumuyla da okunması gerektiğini düşünüyorum. Çünkü Nietzsche’nin “HERKES İÇİN VE HİÇ KİMSE İÇİN BİR KİTAP” dediği bu kitabından çok şey de anlayabilirsiniz ya da aynı cümleleri anlamadan tekrar tekrar da okuyabilirsiniz.
Kitabı farklı bir zamanda farklı bir çeviriyle tekrar okuduğum ve bilgi birikimimin arttığı bir noktada tekrar konuşmak isterim.
“Özgür mü diyorsun kendine? Sana hükmeden düşünceni duymak isterim, bir boyunduruktan kaçıp kurtulduğunu değil.” s.57
Ne kadar özgürüz? Her şeyi kendimiz mi karar beriyoruz ya da her şey bize mi bağlı? Karar verirken neye göre karar veriyoruz? Bunları hiç düşündük mü?
“Yükseklik değil: uçurumdur korkunç olan!” s.140
Uçurumu görmezsen yüksekliğin ne önemi var ki?
“Mağarandan dışarı çık: dünya bir bahçe gibi bekliyor seni. Rüzgar sana gelmek isteyen ağır güzel kokularla oynuyor; tüm dereler senin peşinden koşmak istiyor.
… Tüm şeyler senin hekimin olmak istiyor!” s.220
Güvenli alanında daha ne kadar yaşabilirsin? Yeni şeyler öğrenmeli ve öğretmeliyiz. Gelişmeli ve geliştirmeliyiz. Kendini aşmadan ne yapabilirsin? “İnsan aşılması gereken bir şeydir.”…
·
119 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.