Farabî-İdeal devlet1000Kitap
Farabî-İdeal Devlet
Farabî (870-950), Türk-İslam filozofları arasında önemli bir yere sahiptir. Platoncu-Aristotelesçi siyaset felsefesini İslam'la bağdaştırmak ve uzlaştırmak istemiştir. İslam ile klasik Yunan siyaset felsefesi, özellikle Platoncu felsefe arasındaki benzerlikler, Farabî’yi felsefe ile dinin, akıl ile inancın birbiriyle telif edilebileceği düşüncesine götürmüştür. Hatta ona göre, felsefe ve din bir ve aynı hakikate ulaşmanın ve onu ifade etmenin iki ayrı tarzıdır. Bu nedenle din ile felsefeyi pekiştirmeyi bir vakıa olarak görmüştür.
Tanrı, Farabî’ye göre bütün varlıkların nedeni olan, kendinden zorunlu, basit, mükemmel ve bir olan varlıktır. İnsanların Tanrı'yı sevmesi ya da O’na âşık olup olmaması bir önem taşımaz; çünkü O, zaten ilk sevilen ve âşık olunandır. Varlık, O’ndan bir yaratılış süreciyle değil, zorunlu bir taşma (sudûr) yoluyla meydana gelir. Yani O’ndan başka olan her şeyin varlığı, O’nun varlığından çıkar.
Farabî, düşünceyi ikiye ayırır:
Bilfiil akıl
Bilfiil akılsal
Bu iki düşünce türü, maddeden tamamen korunmuş varlıklardır. Maddi aklın kendisi ise önce bilkuvve akıl iken daha sonra bilfiil akıl hâline gelir. Bu "ayrı" aklın, maddi akıl üzerindeki etkisi, Güneş'in göz üzerindeki etkisine benzer. Bu yüzden ona Faal Akıl denir. Maddi akıl ise edilgin (munfa‘il) akıl olarak adlandırılır. El-‘Aklü’l-Fe‘âl, yani "yaptıran akıl", bilginin insana ulaşmasını sağlayan kaynaktır.
Farabî'ye göre nihai mükemmellik, mutluluk ile gelir. İnsan, güç alacağı bir maddeye ihtiyaç duymadığı bir seviyeye ulaştığında ve besleyici kuvvetine ya da arzusuna hâkim olduğunda mükemmel bir varlık hâline gelir. Bu yüzden dünyevi zevklerin ortadan kaldırılması gerektiğini savunur; çünkü ona göre bu tür zevkler, varlığın mükemmelliğe ulaşmasına engel teşkil eder.
Siyaset anlayışında da bu düşünceleri sürdürerek erdemli bir devletin nasıl olması gerektiğini açıklamıştır. Platon’un "ideal devlet" anlayışını İslam düşüncesiyle birleştirmiş ve en üstün yöneticinin hem akıl hem de vahiy ile hakikate ulaşabilen kişi olması gerektiğini söylemiştir. Böyle bir yönetim anlayışına sahip olan devlet, ahlakına uygun hareket ettiği sürece mükemmel bir statüye ulaşacaktır.
Okunmasını öneririm.
Farabi,
İdeal Devlet
Farabi,İdeal Devlet·
70 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.