Yazar:
Farabi
Çevirmen:
Ahmet Arslan
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 26 dk.
Sayfa Sayısı:
192
Basım Tarihi:
Mart 2024
İlk Yayın Tarihi:
1 Haziran 1990
Yayınevi:
İş Bankası Kültür Yayınları
Orijinal Adı:
El-Medinetü'l Fazıla
ISBN:
9786053329565
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Diğer Baskılar
11 diğer baskı · Tümünü Göster
İdeal Devlet
3.943 okunmaİş Bankası Kültür Yayınları · Mart 2024 · 192 s.
El-Medinetü’l Fazıla
114 okunmaÇağdaş Kitap · 1 Mart 2021 · 128 s.
El-Medinetü'l-Fazıla
80 okunmaLitera Yayınevi · Eylül 2018 · 312 s.
İdeal Devlet
57 okunmaDivan Kitap · 2013 · 328 s.
Üstün Ülke
44 okunmaKurtuba · Aralık 2012 · 208 s.
El-Medinetü'l Fazıla
40 okunmaMilli Eğitim Bakanlığı Yayınları · 1 Haziran 1990 · 124 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Devlet>Prens>İdeal DevletEdebiyat
Daha iyi anlayıp üzerinde doğru değerlendirmeler yapabilmek için 2 kere okudum. Farabî kendi dönemine göre devlet, yönetim, yönetici konusunda epey kaliteli düşüncelere sahip. Ancak bu yüzyıla göre değerlendirdiğimde, bilmediğimiz hiçbir şey söylememiş. Bazı kitaplar maalesef, ‘her dönemin kitabı’ olamayabiliyor. Platon’un Devlet’i ve Machiavelli’nin Prens’i, İdeal Devlet’e göre daha uzun yaşayacak gibi. Ama ardı sıra üçleme şeklinde üçü de okunursa gayet kaliteli bir okuma serüveni olur diye düşünüyorum. Zaten ben de öyle yaptım. Önce Platon, sonra Machiavelli ve son olarak Farabî’yi okudum.
Kitap, direkt devlet ve yönetim konusuna girmiyor. Hatta başlarda kitabın devlet ile ne alakası var acaba diye düşünmedim değil. Ama son bölümlerde esas konu geliyor. İlk bölümler, yaratıcıdan, yaratılanların oluşum sırası ve şeklinden bahsediyor. Bunları da düşünürsek, kitap aslında tamamen ‘devlet yönetimi’ konusunu içermiyor. Sanki Farabî’nin akla gelebilecek tüm konular üzerinde deneme türünde yazdığı bir kitap gibi. Anlaması biraz zor, yani ben epey zorlandım okurken. Felsefî terimlerin bulunması bunun bir sebebi olabilir.
Okuyacak olanlara keyifli okumalar dilerim.
Şimdiye kadar okuduğum felsefe kitaplar arasında en zorlandığım kitaplardan birisidir.
Hakkıyla bir inceleme yapmaya kalksam sayfalarca izah gerektirir. Bu nedenle özetin en özet haliyle dilim döndüğünce izah etmeye çalışacağım. Farabi; kitapta ideal bir devlet ve ideal bir toplumun nasıl olması gerektiğine dair felsefe bakış açısıyla okuyucuya tasla çizmiş. Ancak kitap yalnızca bu toplum/siyaset bilimi üzerine değildir.
Kitaptaki konular çok daha derin, üstünkörü okunup geçmeyecek kadar ağırdır.
Varoluşsal meselelerden başlar siyaset/ toplum meseleleri ile kitabı bitirir.
Başlıca mevzular şunlardır.
1-İlk neden'i ve onun tüm sıfatlarını bilmek.
2-Maddeden bağımsız olan şeyler,
3-Göksel tözler ve onların her birinin özellikleri
4-... onların altındaki tabii cismleri,
5-insanlığın varlığa gelişi,
6-ilk yönetici ve vahyin nasıl meydana geldiği,
gibi konular ...
Bir defa ile okunup bırakılacak bir kitap değildir . Felsefe ile alakadar olanlar için kilit bir kitaptır . Tavsiye olunur...
Herkese merhaba sevgili okurlar size bugün değerli ve tek seferde okunup okundu denilemeyecek kadar güzel bir kitapla geldim. Farabi her konuda , İdeal Devlet’in nasıl olmadı gerektiğini ayrıntılı bir şekilde anlatıyor. Öncelikle kitabdan bahsetmeden önce size biraz ünlü ve fizikçi filozof olan Farabi’den bahsetmek istiyorum. Farabi , Türkistan topraklarında, doğmuş(870-950) yılları arasında İslam’ın altın çağında yaşamış olan ünlü filozof bilim adamıdır. Aynı zamanda gökbilimci ,mantıkçı ve müzisyendir. Bir filozof olarak , Platon ve Aristo felsefesini islam felsefesi ile bağdaştırmaya çalışan bir yeni Plotoncu ( Neoplatonist) olarak sınıflandırılabilir ve onun orijinal katkılarını kapsayan, birkaç diğer konudaki çok sayıda kitaba ek olarak Aristo’nun fiziği ve meteorolojisi , mantığı, vb . Üzerine bazı zengin açıklamalar yazmıştır. İslam felsefe geleneğinde, “ ilk öğretmen olarak bilinen Aristoteles’ten sonra “ ikinci öğretmen” ( el muallimü’s - sani ) olarak anılır. Farabi’ sen bahsettiğimize göre gelelim kitabın içeriğin.
Kitap bizlere ilk var olanın özelliklerini,diğer varlıkların nasıl meydana geldiğini , varlıkların derecelerini , bunun organlardaki karşılığını, yöneticilerin niteliklerini , toplumun türlerini , onların zayıf ve güçlü özelliklerini anlatıyor...
"Görünen bir şey ne kadar kuvvetli ise,ona İlişkin görme algımız o kadar zayıftır.Bunun nedeni,görünen şeyin gizli veya kusurlu olması değildir.Tersine, kendisi bakımından en büyük parlaklık ve açıklığa sahiptir;bunun nedeni, O'nun mükemmelliğinin gözleri kamaştıran ışığının bakışımızı köreltmesidir."
Orijinal adı Medinetü'l Fazıla olan eserde, Farabi'nin Platon ve Aristotales' ten etkilendiğini görüyoruz.
İdeal devlet dışında, Tanrı, gezegen, ruh kavramlarının üzerinde de çok fazla duruyor.
Farabi felsefeyle İslamiyet'i buluşturmak isteyen bir düşünür. (Bu yüzden dinsiz diye itham ediliyor.) Bu yüzden kitaba Allah'ın tek olduğunu anlatmaya çalışarak başlıyor. İspat etmeye çalıştığı örnekler bana kalırsa havada kalıyor. Soruların cevapları yetersiz.
İdeal devleti organlara benzeten Farabi, insanın herhangi bir organı işlevini yitirdiğinde nasıl tüm vücut etkileniyorsa, yönetimlerde bir kurum yozlaştığında da tüm sistemin bozulacağını vurgular.
Erdemli şehir toplumda kişilerin birbirine yardım ettiği, alimlerin olduğu şehirdir. Ayrıca yöneticisi insan olamaz.
Erdemsiz şehir dört çeşittir. Cahil Şehir, Fasık Şehir, Değişebilen Şehir ve Sapkın Şehir. İnsani değerlerin gelişmediği, bozulmuş toplumlardır.
Kitap beni tahmin ettiğim kadar tatmin etmedi. Bu yüzden bir kere daha okumak istiyorum. Belki de tam olarak anlayamamışımdır. İyi okumalar.
İdeal DevletFelsefe ve Düşünce
Farabi, insanın ancak erdemli bir toplumda gerçek mutluluğa ulaşabileceğini savunuyor. Erdemli şehir bölümünde bilge ve adaletli bir liderin yönettiği, herkesin yeteneğine göre katkı sunduğu ideal bir devlet modeli çiziyor.
Kitap sadece erdemli toplum ve ideal devletle sınırlı değil; tek tanrı ve inanç üzerine pasaj pasaj yaptığı açıklamalar, hakikatin tekliğine vurgu ve varlık–madde ilişkisine getirdiği derinlik gerçekten dikkat çekici. Bu kısımlarda Aristoteles’in mantık çizgisini hissetmek mümkün.
Dil yer yer yoğun olsa da devlet, ahlak ve inanç üzerine derin sorular soran bu eser, siyaset felsefesi ve İslam düşüncesiyle ilgilenenler için güzel bir kitap. Okumayı düşünenlere tavsiye edilir
Kitap incelemesine geçmeden önce Fârâbi hakkında kısa bilgilendirme yapmak istiyorum.
Ebû Nar el-Fârâbi 870 yılında Türkistan'da dünya gelmiş ve 950 yılında Şam' da vefat etmiştir. Gerek yetiştiği ortamın gerekse Bağdat'ta egitim-öğretim görmesi hasebiyle şehrin kozmopolit ruhu filozofun düşünce dünyasında önemli etkide bulunduğunu söyleyebiliriz. Fârâbi'nin yetiştiği ortamın siyasi olarak rahat olmaması ve kozmopolit düşünce yapısına sahip olması onun münzevi bir yaşam sürmesine ve bir hakikat yolculuğa çıkmasına sebiniyet verdiğini görmekteyiz. Fârâbi İslam dünyasına felsefi bir nitelik kazandırmaya çalıştı, onun için asıl olan tüm varlık alemini Allah'ın tekliği nazarıyla görmek ve felsefi düzeyde bunu anlayabilmektir.
Batı dünyasında Aristo ne ifade ediyor ise İslam dünyası için de Fârâbi onu ifade etmektedir.Filozof, kendine has bir felsefe diline sahip olması itibari ile aynı zamanda Aristo' yu yorumlamadaki üstün başarısından ötürü felsefenin ikinci öğretmeni unvanına layık görülmüştür.
Fârâbi aynı zamanda gök bilimiyle ve müzik alanıyla ilgilenmiş ve bu alanlarda da eserlere yer vermiştir.
İdeal Devlet eserine geldiğimizde Fârâbi bu eserinde felsefesini tüm açılardan yansıtmaya çalışmıştır. Eser İlk Var Olan'ın niteliklerinden, diğer varlıkların nasıl meydana geldiğinden, varlıkların derecelerinden, bunların orgalnlardaki karşılığından, şehri yönetecek kişisinin özelliklerinden, toplumun türlerinden ve her birinin güçlü ve zayıf yönlerinden bahsetmiştir.
Eserdeki cümlelerin her biri üzerinde düşünülesi, irdelenilesi cümleler yani 'okudum bitti' denilecek bir eser olmadığı kanaatindeyim. Bu sebeple felsefeye ve Fârâbi'ye ilgi duyanlara, bu alanın meraklılarına tavsiye edebileceğim nitelikte bir eser.
Kitapla kalın..
7/10
2023 25. kitabı
Farabi, bu eseri ile dünya üzerinde doğrudan ya da dolaylı yoldan bağlantı içinde olduğumuz varlıklara açıklama getirmiş ve İdeal bir Devlet’in nasıl olması gerektiğini, sosyokültürel yapısının nasıl olması gerektiğini ve liderinin nasıl olması gerektiğini açıklamıştır. Bu kitabın belki de bana göre en güzel özelliği bu. Temelden başlayıp, yani insan doğasından, yapısından, doğanın yapısından bahsedip daha sonra Devlet yapısını anlatmıştır. O, bu açıklamalarda bulunurken ilk önce İlk Var Olan’dan yani Allah'dan bahsetmiş daha sonra insan yapısı ve ruh, gök cisimleri ve insanların ilişkilerinden bahsedip Devlet yapısından da bahsederek aslında klasik bir İslam Filozofu gibi tüm bu varlıkların sebebini İlk Var Olan’a yani Allah'a bağlamıştır. Aslında her şey birbirleri ile bağlantılıdır. Gökte kendi çizgileri içinde hareket eden cisimler, insanın içinde kendi görevlerini yapan organlar ve toplumlarda kendi işlerini yapan görevliler. Tam bir ideal yapı. Bu ideal yapı da İlk Var Olan’dan çıkmıştır. Daha sonra değişen toplum yapıları, insanların çıkar çatışmaları sonucu bu duruma zıt durumlar ortaya çıkmıştır. İlk Var Olan’ın zıttı yoktur sadece. Ondan taşan varlıkların eylemleri sonucu zıtlıklar ortaya çıkmıştır. Ona göre ideal bir yapı olması için insanlar mutluluğu amaçlamalıdır.
Bu kitap ideal bir devlet yapısının nasıl olabileceğini,
İslami felsefeye göre nasıl var olduğumuzu neden var olduğumuzu açıklamakta işimize yarayan adeta bir kılavuz niteliğinde olabilir.
Kitapdan bir kısım :
‘‘Organları tam ve eksiksiz olmalıdır ki kendi üzerine düşen görevleri gerektiği gibi yerine getirebilsin. O, bu organlarla ilgili bir fiili yerine getirirken kolayca yapabilmeli. Yönetici, kendisine söylenen her sözü konuşanın amacını ölçerek kolayca anlayabilme yeteneğine de sahip
Kitapta garip bir şekilde 100. sayfalara kadar devlet ile ilgili tek bir kelime bile yok. Ancak anlatmak istediği devletin bütünlüğünü bu 100 sayfada felsefi bir şekilde oluşturuyor. Okumak isteyenler sakın benim gibi ne okuyorum diye düşünmesin. İlerleyen sayfalarda nedenini bulacaktır.
Öncelikli olarak Allah'ın birliği konusu ve felsefi bir şekilde nasıl O'na ulaşılır ve neden O'nun birliği hakkında düşünmememiz gerektiği açıklanıyor. Tamamen kavrandıktan sonra evrenin ne kadar düzenli bir sistem içerisinde olduğu ve kusursuzluğu anlatılıyor. Ben kısa özet geçiyorum detay vermeden bu arada. Sonrasında insanın nasıl bir mükemmel sisteme sahip olduğunu ve bunun için gerekli olan ve Amir konumunda olan organlar üzerinde detay veriliyor. Biraz da Tefekkür söz konusu burada.
Evren, İnsan vücüdu bana sistemin ne denli mükemmel olduğunu ve kusursuz olduğunu kavramamı sağladı. Böyle bir sistem en ufak kusurda bazı hastalıklar geçirmesine rağmen nasıl toparlandığı ve görevini düzgün yapmayan organ yüzünden nasıl bir sistemin çökebileceği hakkında düşünmemi sağladı. Yani zemin oturmuş oldu burada.
Bundan sonraki kısın tamamen devlet ve yönetim sistemleri üzerinde ilerliyor. Bize anlatılan mükemmel seviyede işleyen sistemler ışığında biz artık anlıyoruz İdeal Devlet nasıl olmalı. Yalnız biz İrade sahibi insanlar olduğumuz için bu sistem bence yürümez. Zaten yürüse uygulanırdı. Yazar anlattığı sistemi zaten yüzde yüz uygulanabilir olduğunu kendisi de söylemiyor. Anlattığı maddelerin belirli bir kısmı uygulansa yeterli olduğunu ile getiriyor.
Şu da unutulmamalı ki yazar anlattığı dönemi baz alıyor tabii ki ama maddeleri gerçekten günümüzde de önemli . Mesela bir örnek verecek olursam. Amir olacak yönetici temiz ve düzgün bir AHLAK sahibi olmalı. maddesi her çağa uygun bir
Farabi'nin orijinal adı Medinet'ül Fazıla olan İdeal Devlet kitabı 10. yüzyılda yazılmış. Bu baskının çevirisi de felsefe tarihi konusunda ülkemizdeki en değerli isimlerden biri olan Ahmet Arslan tarafından yapılmış. Oldukça sağlam yani.
Kitaba gelirsek, kitap ideal devletten fazlasını içeriyor. Öncelikle İlk Olan'dan, yani Allah'tan başlıyor ve ardından on olan daha sayıyor. Bunlar gök üstü cisimler, ardından göksel cisimlere sıra geliyor. Gök üstü cisimler maddi olmayan ve İlk Olan hariç her biri birbirini gerektiren cisimler. Göksel cisimler ise maddi olan parçalara ayrılabilen, zıtlıkları olan cisimler. Allah'ın neden eşsiz ve ilk olduğunu kanıtlamak için yapılan bir sınıflandırma bu. Hemen ardından göksel cisimlerle astronomiye geçiyor. Günümüz için yanlış ve ilkel noktaları olsa da dönemi için değerli gözlemler var içinde. Bundan sonra ise vücuda değiniyor. Vücutta amir, memur ve işçi organlar olduğundan, vücudun merkezinin kalp, onun yardımcısının beyin, ve diğer organların da amir-memur ilişkisi içerisinde sıralanmasına değiniyor. İşte Farabi için ideal devlet bir vücut gibi yapılanmış devlettir. Herkesin görevleri ve derecesi bellidir. Farabi ideal topluma değinmesinin dışında ideal olmayan toplum biçimlerine de değiniyor. Platoncu devlet yani.
Okuması benim için çok zor olmadı çünkü Platon ve Aristo'ya hakimim. Dili ağır değil ama ilk 100 sayfa oldukça karışık konulardan bahsediyor. Çeviri akıcı ve aynı şekilde çok güzel dipnotlara ve bir önsöze sahip.
Siyaset felsefesi okumaları yapan kişilerin atlamaması gerektiğini düşündüğüm bir kitap. Zihin açıcı ve düşündürücü.
8/10
Farabi’nin İdeal Devlet kitabı bana sadece bir felsefe eseri değil, insanın içine dokunan bir yol haritası gibi geldi. Özellikle insan biyolojisine dair yaptığı açıklamalar çok etkileyiciydi. Mesela kalbi bedenin hükümdarı, beyni ise onun yardımcısı olarak tanımlaması… Bedenin organlarını topluma benzetip her birine ayrı bir görev vermesi… Bunlar öyle anlamlı ki insan okurken hem hayran kalıyor hem de kendini sorguluyor.
Bu kitap bana şunu hissettirdi: İnsan, sadece beden ya da sadece ruh değil; ikisinin uyumundan doğan muhteşem bir düzen. Farabi bunu anlatırken aslında hem bireysel hayatımıza hem de topluma ışık tutuyor.
Samimiyetle söylüyorum, İdeal Devlet’i okurken içimde derin bir saygı uyandı. Sadece faydalı değil, insanı yeniden düşündüren, yeniden inşa eden bir eser.
Hoşçakalın:)
Yazar Hakkında
FarabiYazar · 22 kitap
Farabi (Arapça: ابونصر محمد بن محمد فارابی‎ / Abū Nasr Muhammad al-Fārāb; Batı'da bilinen adıyla Alpharabius (d. 872 Fārāb - 14 Aralık 950 ile 12 Ocak 951 arası Şam), 8. ve 13. yüzyıllar arasındaki İslam'ın Altın Çağı'nda yaşamış ünlü filozof ve bilim adamı. Aynı zamanda gökbilimci, mantıkçı ve müzisyendir.
Yorumları ve incelemeleri sayesinde Farabi ortaçağ islam aydınları arasında Muallim-i Sani ya da Hace-i Sani (İkinci Üstad / Magister secundus) olarak bilinir. Hace-i Evvel (Birinci Üstad / Magister Primus) ise Aristo'dur. Farabi'nin hayatı selefi olduğu El-Kindi gibi çok az bilinir. Bağdat, Halep ve Mısır'da bulunduğu, hayatının önemli bir kısmında Halep'teki Şii Hamdani hanedanı tarafından desteklendiği bilinmektedir. Etnik kimliği tartışmalıdır. Kimi kaynaklara göre Fars kimilerine göre Türk kökenlidir. Ancak Farabi, bütün eserlerini Arapça yazmıştır. Farabi Aristo'nun temel eserlerinin birçoğunu Arapça'ya yeniden çevirmiş, bu eserlerin daha iyi anlaşılabilmesini sağlayan şerhler yazmıştır. Bu yanıyla hem İslam dünyasında antik felsefenin anlaşılmasını sağlamış, hem de Arapça'nın bir felsefe dili haline gelmesine büyük bir katkı yapmıştır.
Farabi'nin bu büyük katkısının yanında İkinci Üstad kabul edilmesinin ana nedeni İbn-i Haldun'a göre onun mantık alanında yaptığı çalışmalardır. Farabi, Aristo'nun 6 ciltlik temel mantık kitabı Organon'un tüm bölümlerini içeren çeviriler ve şerhler kaleme aldı ve Organon'u iki bölüm daha ekleyerek 8 kitaba çıkardı. Mantık ifadeleri, onu ifade etmek için kullanılan dil ve bilgi ile ilişkili olduğu için Farabi'nin mantık dışında dil felsefesi ve epistemoloji üzerinde de yoğun şekilde durduğu görülür. Farabi'nin diğer bir çalışma alanı Doğa felsefesi, Metafizik ve Psikoloji olmuştur. Doğa anlayışı dönemin Batlamyusçu dünya merkezli görüşüne uygundur. Farabi'nin geliştirdiği sudûr teorisi ise Neoplatoncu ve İsmaili kökenlere dayanır. Bu anlayış daha sonra İbn-i Sina tarafından geliştirildi. Farabi'ye atfedilen kitapların sayısı 100 ile 160 arasındadır.
Farabi, El-Kindi'nin kurucusu olduğu kabul edilen ve İslam felsefesi içinde rasyonal/Aristocu eğilimi ifade eden Meşşailik akımının ikinci kurucusudur. Pek çok takipçisi olduğu için bazı felsefe tarihçilerine göre bir Farabi okulundan söz edilebilir. Yahudi filozof Maymonides etkilendiği felsefeciler içinde en büyük övgüyü ona yapar: "Mantık hakkındaki eserlere gelince, sadece Ebu Nase el-Farabi'nin eserlerinin çalışılması yeterlidir. Onun tüm eserleri kusursuz ve mükemmeldir. O eserler incelenmeli ve anlaşılmalıdır. Çünkü o büyük bir adamdır." Batı'da Farabi'nin eserleri İbn-i Sina ve İbn-i Rüşd'ün eserlerinden daha az tercüme edilmişse de, Farabi'nin eserleri Aristo düşüncesinin yeniden anlaşılmasında merkezi bir öneme sahip olmuş, arkadan gelen felsefi zenginliğe ilk açılımı yapmıştır. İbn-i Rüşd ve Endülüslü filozoflar Farabi'yi mantık, psikoloji ve siyaset konularında önemli bir otorite olarak görürler.
