Cehennemin Aynasında Kendini Gören İnsanDüşünce
Jean-Paul Sartre’ın Gizli Oturum (Huis Clos) adlı eseri, varoluşçuluğun en keskin ve sarsıcı yüzleşmelerinden biridir. Burada Sartre, insanın kendine duyduğu nefreti, başkalarının bakışında eriyip yok oluşunu ve özgürlük denen laneti katı, kaçınılmaz ve boğucu bir atmosferde ele alır. “Cehennem başkalarıdır.” cümlesi, yalnızca oyunun değil, Sartre’ın insan doğasına dair en sert hükümlerinden biri olarak tarihe kazınmıştır.
Eser, ölümlerinden sonra bir odada sıkışıp kalan üç karakterin varoluşsal hesaplaşmasını anlatır. Ancak buradaki cehennem, ateşle yanan bir diyar değil; bakışların, yargıların ve sahtekârlıkların oluşturduğu bir zihinsel mahkûmiyettir. İnsanı en çok ezen şey, başkalarının gözünde sabitlenen kimliğiyle yüzleşmektir. Sartre, özgürlüğü insanın en büyük laneti olarak betimler; çünkü özgürlük, yalnızca seçim yapmak değil, yapılan seçimlerin sonsuz sorumluluğunu da taşımaktır.
Bu üç karakter, farklı geçmişlere ve suçlara sahiptir, ancak onları asıl mahkûm eden şey, birbirlerine duydukları nefret, tutkular ve kendi varlıklarını başkalarının gözlerinde tanımlama arzularıdır. Birbirlerinin gözlerinde gördükleri yansıma, içlerindeki en çıplak, en rahatsız edici hakikattir. Her biri, kendi benliğini başkalarının bakışında var etmeye çalışırken, kaçınılmaz bir şekilde kendi hapishanesini inşa eder. Sartre’ın acımasızca gösterdiği şey şudur: İnsan, ne kadar özgür olduğunu iddia ederse etsin, asla kendi gözleriyle kendine bakamaz.
Cehennem, klasik anlamda bir cezalandırma değil, insanın kendi varlığını anlamaya mahkûm oluşudur. Kaçış yoktur; yalnızca sürekli bir yüzleşme, sürekli bir mahkûmiyet vardır. Gizli Oturum, varoluşun acımasız gerçeğini yüzümüze vuran, kaçışı imkânsız kılan bir ayna gibi, okurunu da karakterleriyle birlikte o odada sonsuza dek kilitli bırakır…
·
1.089 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.