JOSE SARAMAGO OKUMAK:
V. Nabakov, gerçek bir yazarı şöyle tanımlar: “Yazarın değerlendirilebileceği üç farklı bakış açısı var: Bir hikâye anlatıcısı, bir öğretmen ya da bir büyücü olarak düşünülebilir. Büyük bir yazar bu üç kimliği kendinde barındırabilendir. Ama özellikle büyücü kimliği en ağır basandır ve onu iyi bir yazar yapandır. Büyük bir yazarın üç yönü (büyü, hikâye ve ders), birleşik ve eşsiz bir görkemin etkisinde harmanlanmaya meyillidir. Çünkü sanatın büyüsü, hikâyenin bütün kemiklerinde ve düşüncenin iliklerinde mevcuttur. Biz de büyük bir duygusal ve entelektüel zevkle sanatçının kartlardan kalesini inşa etmesini ve bu kart kalesinin nasıl çelikten ve camdan muhteşem bir kaleye dönüştüğünü izleriz.”
Jose Saramago, bu yönüyle gerçek anlamda bir büyücüdür de. Kitaplarında aslında sıradan insanlara anlatır. Ama öyle bir anlatış tarzı uygularlar ki, o sıradan insanlar okuyucunun gözleri önünde olağanüstü kahramanlara dönüşürler.
Jose Saramago, yaşayarak kendi hayatının romanını yazmış bir yazardır da. Özgürlükçü bir komünist olarak her zaman zulme karşı durmakla kalmamış, gerektiğinde bedel ödemeyi bile göze almıştır. O, roman gibi yaşayarak romanın ta kendisine dönüşmüştür.
Saramago, kendi yazım dilini yaratan büyük ustalardandır. Dili oldukça sade ve derindir. Anlatımında hep bir ince ironi vardır. Yazdıklarının geri cephesinde köklü bir Siyasal zemin olsa da, insana odaklanır, insanı inceler ve insan olmanın ne demek olduğunu anlamaya çalışır. Öte taraftan Okuyucuya kelimelerden bir ayna da tutar. Acımasız bir aynadır bu. Ama Derinlerde sarıp sarmalayan bir şefkat duygusu da barındırır.
Jose Saramago, yazdıklarıyla da hayata karşı bir duruşun sahibi olmuştur. Elbette Körlük romanı en çok bilinen kitabıdır. Ama İsa’ya göre İncil, Kabil, ölüm bir varmış bir yokmuş, Mağara gibi daha bir çok nitelikli romanı da yazarıdır.
Saramago‘nun herhangi bir romanı okunduğunda, okuyucunun sahiplik edeceği ilk şey sorular olacaktır. Ardından da o sorularla kendine ve etrafına bakmaya başlayacaktır. Bu bir tür uyanıştır da aslında. Kabusa uyanış da denilebilir buna!
#josesaramago #körlük #nabakov #edebiyat #roman #sanat #görmek