Üstinsana bir bakış
Bireycilerin ve anlaşılmazların, aslında anlaşılmamaya mahkûm olanların kovulduğu mutluluklar ülkesi bir dünyadır Martin Eden'in ve bizimde içinde bulunduğumuz diyerek kitabının asıl mesajını ifade etmemi mazur görür müydü Jack Landon bilmiyorum ama ''İntihar, bireyciliğin yenilgisidir.'' mesajını vermeye cüret eden bir yazardan başka bir tanesini beklemiyorum. Martin Eden, Ruth, Joe ve diğer yan karakterleri hepsi bir mesajı iletmek için aşağı yukarı hareket eden anlatının çarkları. Nietszche'nin Üstinsanın sonuna dair bir varsayım barındırıyor olay örgüsünde. Ancak üstinsan olan bir insan güçlü olabilir, güçlü olan birisinin hayatının anlamı olabilir ve anlam ile doldurulan boşluk olan hayat ölçüsünde yaşamaktan söz edilir. Martin Eden'in hayatının anlamı neydi ki? Nietzsche bu tür bir nihilizmi asla kabul etmez ve intihardan tiksinirdi. Jack London'un bu anlatıda başarmak istediği şey sosyalizmin karşısında bireyci ahlâkın çöküşüdür. London'a göre Martin Eden'in hastalığı ve ölümünün nedeni olan efendi ahlâkı onu en fazla bu kadar ileri götürebilmiştir. Brissenden karakteri ise bir başka varyasyonudur deccal ve cesur bireyciliğin ve onun intiharı da mâlumdur.
Ancak Martin Eden'i öldüren bireyci anlayış bir diğerinin potansiyelidir. Hayatta her şeyin sana yansıdığı bir aynaya bakmak her şeyin üzerine ışık tutma gücünü de verir mağrur yalnızlığıyla kalender bir şekilde ufka doğru atını süren o adama. Dünya'ya sırtını dönmekte bireyciliğin yarattığı iptidai bir çağrışımdan başka nedir ki? Dünya değildir sırtını döndüğün defalarca ve sonsuz kez yaşamak zorunda kaldığın bir yaşama deneyimidir, bengi dönüşüdür atlının. Yalnız olanın ateşi kendisini eritir de başkalarını güneş olabilir. Yıldızlar gibidir üstinsan da kendi yağında kavrulur, güçlüdür, mağrurdur ve çekip çevirir doğasının getirdiği bir güçle çevresindekileri. Bunun her anını bilinçli olarak da yapmaz oysaki güneş bir yıldız olmayı dileyip dilemediğini sorgulamaz kütlesi yeter ona ve bu haliyle önüne bakar ve sonsuzluğa uzanır görüşü bu yüzden arkasında hiçbir şey olmadığını bilir. Bu açıklama nefes almaya cüret eden bir insanın canlılığında en üst mertebe hayvanlığı ve bilinen, hoş görülen değerlerin en üst mertebe insanlığının vecdini yaşayan Zarathustraya bir atıftır.
Fikirler insanları öldürmezdi ve hiçbir zaman da öldürmedi ki! Örneğin baş parmağınızı nasıl kullandığınız sizin ölümünüzle sonuçlandığında ölümünüzün nedeni onu hareket ettirme iradesini yönlendiren akıştır. İhtiyaçlarımıza cevap verme düşüncesinden doğan her fikir yaşantının dile gelişidir. Fikirleri dile getirenlere değil, dillerin sahiplerine bakmalı değil midir bu nedenle..? Demem o ki Martin Eden'i öldüren bireyciliği onu öldüren aynı zamanda ona yaşama gücünü de vermekle beraber ölüme de huzurlu, sıcak bir son olarak baktıran emekli yabaninin dile gelmiş yaşantısından başka bir şey değildi.
''Hayaletlerin ölmüş ama öldüğünü fark etmemiş insanların ruhları olduğunu duyduğunu hatırlayınca, öldü de bundan haberi mi olmadı diye anlamak için bir an çalışmasını kesti.''
Böyle bir pasaj vardı kitabın bir yerinde. Şüphesiz insanı Martin Eden'i intihara sürükleyen yaşantının bir benzeri onu hayalete de çevirirdi de sahip olduğu fikre ihtiyaçlarına yanıt vereceği ümidiyle tutunurdu ölüme öylece sevdalanacağı için değil. Kaldı ki ölüm bile yaşam kokan düşünceler içinde istenirdi. Dünya üzerinde yaşam kokmayan hiçbir düşünce olmamasının nedeni düşünmek için yaşamanın önkoşul olmasıydı ya... Bilhassa da Anarşist düşüncenin savunucularının kimseye çağrısı yoktur, onlar ifade etmek isterler.
''Martin Eden öldü mü pekâlâ benim bakışım bilinmeyene, uzağa uzağa uzağa! Işığın düşmediği yerlere! Beni öldürmez, yaşadığım her deneyim tekrar tekrar dile gelir bende, sahip olduğum tek şey sahip olmadığımı düşündüğüm şeylerin sınırlarına getirdiğim ölçüdür. O halde kim pergelle cetvelle ve ideolojiyle saldırabilir sahip olduğumu düşündükleri kadarından başka bir şeye.'' Bir ses yükselirdi ağzından bu kitabı okuyan bireycinin.
·
93 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.