Toplumsal dayatmaları reddetmek
Toplumun Görünmeyen Şiddeti: Nihan Kaya’dan “İyi Toplum Yoktur” Üzerine
Nihan Kaya, İyi Toplum Yoktur adlı eserinde her gün içinden geçtiğimiz, çoğu zaman sorgulamadığımız toplumsal yapıların, birey üzerindeki yıkıcı etkilerini gözler önüne seriyor. Daha önce İyi Aile Yoktur kitabında aile kurumunu eleştirel bir bakışla irdeleyen Kaya, bu kez odağını daha geniş bir çerçeveye taşıyarak toplumun bizden ne beklediğine, bu beklentilerin nasıl içselleştirildiğine ve bireyin bu görünmez ağların içinde nasıl kaybolduğuna dair çarpıcı sorular soruyor.
Kaya’nın yazdıkları yalnızca teorik bir eleştiri değil; aynı zamanda kendi deneyiminden, çevresinde gözlemlediklerinden damıtılmış bir içsel başkaldırı. Kitabın en çarpıcı yanlarından biri, özellikle toplumsal cinsiyet rolleri üzerinden yaptığı çözümlemelerde ortaya çıkıyor. Şu satırlar, sistemin kadınları nasıl görünmez kıldığını ve bu görünmezliğin nasıl olağanlaştırıldığını etkileyici biçimde anlatıyor:
“Kızlar doğuştan hizmetçi kabul edildikleri için onların yaptığı iş zaten olması gereken addedilir, takdir edilmez...”
Bu gözlemin ne kadar doğru olduğunu görmek için etrafımıza şöyle bir bakmak yeterlidir. Evin içinde sürekli çalışan, hayatını başkalarının ihtiyaçlarına göre şekillendiren kadınlar; buna karşılık ara sıra yardım eden erkeklerin “yardımsever” olarak takdir edilmesi, aslında eşitliğin değil, içselleştirilmiş adaletsizliğin bir göstergesidir.
Kitabın en vurucu bölümlerinden biri ise, toplumsal beklentilerin “şiddet” tanımını nasıl genişletmemiz gerektiğini anlattığı şu cümlelerle karşımıza çıkıyor:
“Bir kadından, - kadın bu işi yapsın ya da yapmasın! - dünyanın kadından beklediği şekilde ev işi beklemek de... bence en az dayak, tecavüz, cinayet kadar ciddi bir şiddettir.”
Bu cümleyle Nihan Kaya, toplumun görünmeyen, ama bir o kadar da derin ve kalıcı olan şiddet biçimlerini ifşa ediyor. Çünkü şiddet her zaman fiziksel değildir; bazen beklentidir, suskunluktur, dayatmadır. Kadını, kendi potansiyelinden uzaklaştıran, yalnızca “yararlı” bir nesneye dönüştüren bu beklenti sistemi, aslında varoluşu baskılayan bir yapıdır.
İyi Toplum Yoktur, okuyucuyu rahatsız ediyor; ama bu rahatsızlık yerinde bir sarsıntı. Çünkü ancak sorguladığımızda, içselleştirilmiş yapıları görünür kılabiliriz. Kaya, kitabıyla yalnızca bir toplumu değil, o toplumun içindeki bireyin kendiyle yüzleşmesini sağlıyor.
Eğer toplumun “iyi”liğine dair sorgulamaya hazır hissediyorsanız, bu kitap tam da o yüzleşmeyi başlatacak güce sahip. Her satırı, bir ayna gibi bireyin kendi içini görmesini sağlayan, tokat gibi gelen ama aynı zamanda iyileştirici bir metin.
İsmail...
İyi Toplum Yoktur 
Nihan Kaya
İyi Toplum Yoktur Nihan Kaya·
123 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.