Kaderden kaçılabilir mi?Mitoloji
Oidipus tragedyasında baştan sonra kaderinin kurbanı olan bir adamı okumaktayız.
Öncelikle tragedyayı baştan sona ele alalım:
Kral Laios ve eşi Iokastenin bir çocukları olur. Doğan çocuğun kaderini öğrenmek icin gittikleri kahin, krala bebeğin büyüyüp kendisini öldürecegi haberini verir. Bunun üzerine Laios bebeğin öldürülmesini emreder. Çocuğun topukları çivilenir ve ölmesi için bir otlağa bırakılır. Oralarda bulunan bir çoban bebeği bulur ve komşu ülke Korinthos kralı Polybosa teslim eder. Çocuk sahibi olamayan kral çocuğu evlat edinir ve çivilenen ayaklarından dolayı ismini "şişik ayaklı" anlamına gelen oidipus koyar.
Yıllar geçer. Oidipus polybosu öz babası zannetmektedir ve yaşanan hiçbir şeyden haberi yoktur. Bir gün aralarında geçen kavgada kendisine "uydurma evlat" denildiğinde kafasında sorular oluşur ve kahinle konuşmaya karar verir. Kahine babasının öz babası olup olmadığını sorar. Kahin bu soruya cevap vermez fakat domino taşını oynatacak olan o kehaneti açıklar.
Oidipus öz babasını öldürecek ve annesiyle yatacaktır. Oidipus duyduklarını dehşetiyle şehirden kaçar ve bir yolculuğa çıkar. Bu yolculuk sırasında duyduklarından dolayı ağır yıpranmış bir haldeyken önüne çıkan bir arabacıyla kavga eder ve arabacının kendisine sopayla vurmasının ardından adamı ve arabanın içindekileri öldürür. Arabacı olduğunu zannettiği kişi öz babası kral Laiostan başkası değildir. Şehre dadanan sphinx adlı yaratıktan kurtulmak için kahine danışmaya gitmektedir ve tanımamak için arabacı kılığındadır. Kehanetin ilk yarısının gerçekleştiğinden habersiz şehre gelen Oidipus şehrin kapısındaki sphinxle karşı karşıya gelir. Sphinx yunan mitolojisinde karşısına çıkan insanlara zorlu bilmeceler soran ve bilmecelerini bilemeyenleri öldüren bir yaratıktır. Bilmecesi bilindiği takdirde kendini öldürür. Oidipusa yönelttiği soru şudur: sabah dört ayaklı, öğlen iki ayaklı, akşam üç ayaklı olan canlı nedir? Oidipus sorunun cevabını bilir ve şehre girer. Şehirlerine dadanan yaratıktan kurtaran kişiyi sevinçle karşılayan halk oidipusu ölen krallarının yerine kral yaparlar ve bununla beraber korkunç kehanetin ikisini kısmı gerçekleşir.
Kral olan Oidipus annesi olduğunu bilmedigi kraliçe Iokaste ile evlenir ve dört çocukları dünyaya gelir.
Bu sırada şehir mahvolmaktadır. Ortaya çıkan veba hızla yayılıyor, kadınlar çocuk doğururken ölüyor insanlar yaşam savaşı veriyordur. Halk Oidipustan yardım ister ve oidipus bir kez daha kahinden yardım ister. Kahin, eski kralın katilinin şehirde barındığını ve cezasız kaldığı için bu belaların şehri bulduğunu söyler. Oidipus halkını kurtarmak için kendi sonunu getirdiğini bilmeden eski kralın katilini araştırmaya başlar. Öğrendiği her bilgi ötekinin yolunu açar ve oidipus korkunç gerçekle yüz yüze geldiğinde daha bunu sindiremeden hem karısı hem annesi olan Iokastenin kendini asarak intihar ettiğini görür. Bu dehşet verici manzara karşısında annesinin kıyafetindeki iğneleri çıkarır ve gözlerine batırmaya başlar. Kör olan Oidipusu kendi halkı şehirden kovar ve yalnız ve mutsuz bir şekilde ölür.
Bu tragedyada Oidipus suçlu mudur? Peki ya iokaste? Laios? Hayir hiçbiri yaşanan kehanetin suçlusu değildir. Her şey en başından kaderin çizdiği yolda gerçekleşir. Kaderden kaçtıklarını düşünerek attıkları her adım kaderin ta kendisini oluşturan yolu çizer. Hatta kaçtıkları yollar olmasa belki de o kader gerçekleşmeyecektir. Oidipus ailesinden ayrılmasa belki bir taht kavgasında babasını öldürme ihtimali gerçekleşebilirdi fakat annesiyle evlenmesi? Veya Korinthostayken kahinle konuşmasaydı asla o yolculuğa çıkmayacak ve babasını öldürmeyecekti. Ve yine Laios sphinxten kurtulmak için kahinin yoluna düsmeseydi Oidipus kendisini öldürmeyecekti. Aslında olaylar hep kendi kaderinden kaçmak isteyen insanların kahine sığındıkları noktada düğümleniyor. Burada almamız gereken mesaj açık şekilde kaderin baştan belli olduğu ve bunu değiştirme girişimlerinin boşa olduğu denilebilir.
Kral oidipus Sophoklesten okuduğum ilk tragedya oldu ama son olmayacağından emin şekilde bitiriyorum incelemeyi.
·
108 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.