Qoqolun bu üç hekayəsi, sadəcə ədəbi nümunələr deyil, insan ruhunun ən dərin, bəzən acı, bəzən isə gülməli təzahürlərini əks etdirən güzgülərdir. Onları oxuduqca özümüzdə, ətrafımızdakı insanlarda, hətta cəmiyyətdəki çatlarda əks-səda tapırıq.
“Bir Delinin Anı Defteri” — burada Qoqol bizə adi bir adamın, Aksenty Poprişçin-in dəliliyə doğru sürüklənən daxili dünyasını açır. Onun həyatında heç kim ona dəyər vermir, o, öz kiçik və önəmsiz olduğunu düşündüyü mövqeyindən çıxmaq üçün can atır, amma bu cəhdlər onu daha da təcrid edir. Hekayəni oxuyarkən insanın kimsəsizliyi, eşidilməmək və anlaşıla bilməmək qorxusu dərindən hiss olunur. Poprişçin-in taleyi ürəyi sızladır, çünki hər birimiz özümüzdə bəzən belə daxili səs-küyü, tənhalığı görə bilərik.
“Palto” isə kasıblığın, sosial ədalətsizliyin, insan qürurunun və arzularının necə sarsıdıcı olduğunu göstərir. Aksyonovun palto üçün çəkdiyi əziyyət, onun üçün yeni paltosunun gətirdiyi yüngüllük hissi, sonra isə paltonun itirilməsi — bu, insan həyatının bəzən necə kiçik, amma eyni zamanda qəlb qıran döngələrindən biridir. Oxuyanda ürəyimizdə həm Aksyonova qarşı böyük mərhəmət, həm də cəmiyyətə qarşı israrlı bir qəzəb doğur.
“Burun” isə gülməli, absurd görünən bir hekayə kimi başlayır, amma onun arxasında dayanan məna çox dərin və sosial tənqiddir. Kovalyovun burun itirməsi, onun şəxsiyyətinin, qürurunun simvoludur. Qoqol ironik bir dillə bürokratiyanın, insanların yersiz qürurunun və sosial statusun necə absurd hala gəlməsini göstərir. Bu hekayəni oxuyarkən insan həm gülür, həm də düşündüyü üçün özünə sərt suallar verir.
Bu üç hekayə bir araya gəldikdə isə ortaya insanın daxili dünyasında yaşanan bəlalardan — tənhalıqdan, yersiz qürurdan, sosial ədalətsizlikdən, anlayışsızlıqdan yaranan çətinliklərdən danışan möhtəşəm bir mozaika çıxır. Qoqolun dili səmimi, təsvirləri canlı və obrazları unudulmazdır.
Bir Delinin Anı Defteri - Palto - Burun - Petersburg Öyküleri ve FaytonNikolay Gogol · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202538,5bin okunma
·
28 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.