Amil
@AmilM
“Üzüklərin Efendisi” trilogiyasının son kitabı olan Kralın Qayıdışı hekayənin ən gərgin və ən duyğusal hissəsidir. Bu kitabda artıq hadisələr sadəcə bir macəra təsiri bağışlamır; hər şey Orta Dünyanın taleyi ilə bağlıdır. Oxucu hiss edir ki, əvvəlki hissələrdə qurulan bütün xətlər burada bir nöqtədə birləşir və nəticə qaçılmazdır.
Kitabın əsas gücü atmosferindədir. Hər yerdə yorğunluq, qorxu və eyni zamanda zəif də olsa ümid hiss olunur. Qondorun müdafiəsi, böyük döyüş səhnələri və Mordora doğru son səfər davamlı gərginlik yaradır. Amma əsərin dəyəri təkcə bu epik hadisələrdə deyil. Müəllif göstərir ki, ən böyük savaşlar bəzən insanın daxilində gedir. Frodo obrazı bunun ən açıq nümunəsidir. Üzüyü daşımaq fiziki yükdən daha çox mənəvi ağırlıqdır və kitab boyunca bu yükün onu necə dəyişdirdiyini görürük.
Sam isə hekayənin ən işıqlı tərəfidir. Onun səmimiyyəti və sədaqəti kitabın emosional mərkəzini təşkil edir. Ən ümidsiz anlarda belə Samın varlığı oxucuya qəribə bir rahatlıq verir. Bu obraz vasitəsilə dostluğun və sadə yaxşılığın nə qədər güclü ola biləcəyi hiss olunur.
Aragornun xətti isə tamam başqa bir məna daşıyır. Onun kral kimi qayıdışı sadəcə hakimiyyət məsələsi deyil; bu, nizamın bərpası, uzun müddət gözlənilən bir tamamlanma hissidir. Bu hissədə müəllif liderlik və məsuliyyət anlayışını ön plana çıxarır.
Kitabın ən təsirli tərəflərindən biri sonluğudur. Qələbə var, amma bu qələbə tam sevinc gətirmir. Çünki qəhrəmanlar artıq əvvəlki kimi deyillər. Bu, əsərə real və insani bir ton qatır. Hər şey xilas edilir, lakin bunun bir qiyməti olduğu açıq şəkildə hiss olunur.
Kralın Qayıdışı oxucuda qəribə bir duyğu yaradır: həm məmnunluq, həm də ayrılıq hissi. Sanki uzun bir yol bitir və insan bu dünyanın içindən çıxmaq istəmir. Kitabın gücü də məhz buradadır – o,
Reklam
Dünyada hələ yaxşılıq var və uğrunda mübarizə aparmağa dəyər.
Sabahattin Ali’nin Bütün Şiirləri kitabını oxuyanda insanın içində qəribə bir səssizlik yaranır. Elə bil kimsə sənin deməyə söz tapmadığın hissləri səndən əvvəl düşünüb yazıb. Bu şeirlər qışqırmır, diqqət çəkməyə çalışmır. Sadəcə sakitcə yanına oturur və susaraq danışır.
Bu kitabda sevgi çox vaxt xoşbəxtlik deyil. Daha çox yarımçıq qalmaqdır, gözləməkdir, içinə demədiyin sözləri yığmaqdır. Kədər də dramatik deyil — yorğun bir kədərdir. Sabahattin Ali şeirlərində insanın təkliyini romantikləşdirmir, olduğu kimi göstərir. Bəzən bir misra oxuyursan və anlayırsan ki, bu hissi sən də yaşamısan, sadəcə heç vaxt bu cür deyə bilməmisən.
Onun şeirlərində dağlar, yol, gecə, gurbet — hamısı bir hiss halıdır. Sanki şair özü də həyatdan çox şey gözləmir, sadəcə anlaşılsın istəyir.
Reklam