Türkiye'de "Terörsüz Dönem" sloganı altında son zamanlarda yaşanan süreci yakından takip ediyoruz. Türk milliyetçilerinin bir zamanlar meydanlardan urgan salladığı, bebek katili dediği hatta sayın hitabını kullananların vatan haini ilan edildiği günlerden, Büyük Önder dedikleri ve barış elçisi ilan ettikleri dönemleri yaşıyoruz. İşte tüm bunların ışığında Cumhuriyet'in Yakın Tarihini araştırırken yeni bir meşgale edindim kendime. Toplumsal hareketler, askeri darbeler, genlik örgütlenmeleri, işçi hareketleri derken son olarak ayrılıkçı Kürt hareketini de merakla incelemeye başladım.
Osmanlı'dan Cumhuriyet'e kadar ve Cumhuriyet'in ilk dönemlerindeki isyanları ve Kürt ayaklanmalarını okumuştum. Ve Kürtlerin yaşadıkları haksızlıkları, yarı yolda bırakılmışlıkları, korkuya, açlığa ve cehalete maruz kalmalarını maalesef Cumhuriyetin en büyük eksikliği olduğunu düşünmüşümdür. Bu kitapla ve bundan sonra okuyacağım birkaç kitapla beraber 1960 sonrası Kürt hareketinin seyrini inceleyeceğim.
Ferhat Belakoğlu "Kürt Dosyası" kitabıyla "1972-1975" dönemleri arasındaki süreci irdeliyor. Türkiye'nin dışında Irak'ta gelişen Kürt hareketinin doğuşu, gelişimi ve çıkmazlarını okuyoruz. Bizim jenerasyonun aklına Kürt hareketi dediğimizde Abdullah Öcalan dışında Mesud Barzani ve Celal Talabani gelir. Bu kitapta Mesud Barzani'nin babası Mustafa Barzani'den bahsediliyor. Kendisi Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin kurucusudur. 1946 yılından 1979'daki ölümüne kadar Kürdistan Demokrat Partisi'nin başkanı olarak siyaset yapmıştır.
Irak nüfusunun %20'sini Kürtlerin oluşturmasına rağmen maruz kaldıkları ayrımcılığa ve zulme karşı ayrılıkçı Kürt hareketinin liderliğini yapmıştır Barzani ailesi. Barzan aşiretinden gelen bugün değil geçmişte de Osmanlı'ya karşı bile bağımsızlıkları için mücadele etmiş bir aileden bahsediyoruz. Mustafa Barzani 1960'lı yıllardan itibaren önce İran ile ilişkilerini geliştiriyor. Irak’taki zulümden kaçıp defalarca İran’a sığınabiliyorlar. Sonrasında maddi ve silah desteği alıyorlar. Rıza Pehlevi sonrasında ABD ve İsrail’inde destek vermesine aracılık ediyor. 1970’li yılların başında itibaren İran, ABD ve İsrail maddi olarak Kürt hareketini desteklemeye başlıyor. İsrail’li subaylar peşmergeleri askeri eğitim veriyor. Bunu yapmalarının sebebi şu: 1958 yılında Irak’ta yaşanan askeri darbe sonucu Baas Partisi iktidara geliyor. Laik ve sosyalist temelli bir Cumhuriyet kurmak istiyorlar. Bunun içinde Sovyetler Birliği ile temas kuruyorlar.
ABD için bölgede Sovyetlerin hakimiyet kurması istenmeyen bir durum. İran ise komşusunda yaşanan gelişmeleri endişeyle takip ediyor. Çünkü dünya görüşleri farklı. İran’ın ABD ile ilişkileri iyiyken, Irak Sovyet’lere yaklaşıyor. İsrail ise bölgedeki Arap milliyetçiliğine karşı Türkiye, İran ve ayrılıkçı azınlıklarla ilişkilerini iyi tutarak kendisine karşı tehlikeleri bertaraf etmeye çalışıyor. İşte tüm bu denklemlerde Mustafa Barzani bir maşa olarak kullanılıyor. 1975 yılında İran Şahı Rıza Pehlevi Saddam Hüseyin ile Cezayir’de anlaşıyor ve Kürtlere olan yardımlarını kesiyor. ABD ise daha fazla silah ve para yardımı yapmak istemiyor. Bundan sonrası ise malum. Mustafa Barzani ABD'de kanserden ölüyor. Birkaç yıl sonra İran’da İslam devrimi yaşanıyor ve Rıza Pehlevi önce ABD’ye sonra da Mısır’a sığınıyor. İran ile Irak arasında savaş başlıyor. ABD’nin önemli müttefiklerinden birisi olan İran artık ABD’nin karşısında yer alıyor. 1980’lerden 2000’lere kadar ABD Saddam Hüseyin ile iyi ikili ilişkiler geliştiriyor. Mustafa Barzani'nin hayali 2002'den sonra Irak'ın parçalanması ile gerçekleşiyor.
Yakın tarihi iyi okuyup şunun farkına varmak lazım. Saddam Hüseyin, Rıza Pehlevi, Muammer Kaddafi, Hüsnü Mübarek ve niceleri. Kısa bir dönemde olsa devrimci kahraman ya da hürmetli lider olabildiler. Batılı devletler ve ABD tarafından desteklenip, itibar gördüler. Ne zaman ki kullanışlı bir aparat olmaktan çıktılar, işte o zaman tarih onları gaddar, katil ve diktatör olarak yazdı. Kürtler ve diğer azınlıklar ise bu iktidar mücadeleleri arasında filler tepinirken ezilen çimler oldular maalesef.
Kürt Dosyası 1972 - 1975 
Ferhat Balekoğlu
Kürt Dosyası 1972 - 1975 Ferhat Balekoğlu
·
161 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.