"Benim üstadım Don Kişot'tur. Yirmi yaşından itibaren kendime rehber edindim onu. İdealin gerçekten daha doğru olduğuna inanan Don Kişot'u." (S.13)
Eser böyle bir mukaddime ile başlamış. Bu cümle bir yönüyle Roger Garaudy'nin karaktere olan beğencesini yansıtırken, bir yönüyle de Garaudy'nin kendi mücadeleci kişiliğinin bir göstergesi olmuştur. Zira onun yaşamı; Don Kişot'un yel değirmenleri ile yaptığı ironik ve trajedik mücadeleyle aynı paydadadır.
Hayatının çok uzun bir dönemini –Müslüman olmazdan önce de– hakiki bir mücadeleyle geçiren Garaudy, İslâm’la şereflendikten sonra bu kez aynı mücadeleyi hakikat uğruna sürdürmeye devam etmiştir. Sanırım Batı’nın mühtedî kahramanları, derya içindeki balık misâli, biz Doğu'lu Müslümanların cehd yükünü de sırtlanıyor. Garaudy de o kahramanlardan biridir. Zira Müslüman olduktan sonra, özellikle Filistin meselesine yönelik yaklaşımıyla, çevresindeki kalabalıkları kaybetmiş ve mücadelesine tek başına devam etmiştir. Batı'nın Siyonist, hedonist ve kapitalist birtakım güçlerinin, böylesine donanımlı bir şahsiyeti unutturma çabasına karşı, biz Doğulu Muhammedîlerin hiç değilse okuyarak bu mücadeleye destek vermemiz gerektiğine inanıyorum. Sanırım bu, boynumuzun borcudur.
Don Kişot, asgarî bir malûmatla; yel değirmenleriyle çarpışan, beyhude bir mücadeleyle kendini bilirbilmez bir şövalyeliğe adamış, hiçbir şey değilse bile; bir delidir. Toplumsal hafızada az çok böyle bir yansıması vardır. Ama Garaudy için bambaşka bir anlama sahiptir. O, Don Kişot’u bir deliden çok bir idealist, olur olmaz gerçeklerin değil düşlerin adamı, bir umut insanı olarak yorumlar; Bir ütopya savaşçısı. Çünkü "Delilik, çoğu zaman toplumun körlüğüne karşı aklın feryadıdır.”
Garaudy, bu eseri bağlamında Don Kişot için kapsamlı bir inceleme kaleme alırken, İspanya'nın –nam-ı diğer kadim Endülüs'ün– sosyolojik, kültürel, ontolojik ve teolojik yönlerini de aktarmayı ihmal etmez. Hatta diyebiliriz ki eserin temel amaçlarından biri de budur. Zira bu coğrafya, Haçlı tahakkümüne kadar üç büyük dinin müntesiplerinin bir arada barış içinde yaşadığı nadir yerlerden biridir. Garaudy, İspanya topraklarının bu tahakkümü yaşamamış olmasının, bugünkü dünya siyasetine bambaşka bir yön verebileceğini satır aralarında vurgular. İşte Don Kişot, bu olası ihtimali hedefleyerek miğferini takmış, mızrağını kuşanmıştır ve “Yel değirmenlerine değil, insanı ezen düzene savaş açmıştır.”
Garaudy’ye göre Don Kişot: Sadece bir roman kahramanı değil, çağlara meydan okuyan bir sembolüdür.Her dönemde, her toplumda, gerçeğin ötesinde bir hakikatin peşine düşen insanlar için bir örnektir. “Gerçekle yetinmeyen insanın romanıdır Don Kişot."
Garaudy, Don Kişot'un içeriğini, temasını, diyologlarını sık sık; başka yazarların, düşünürlerin, filozofların, peygamberlerin ve ilahi metinlerin söylemleriyle izahlandırmıştır. Kimi zaman Hegel, kimi zaman, Karl Marx, kimi zaman Dostoyevski; kimi zaman Hz. İbrâhim (as) yahut Hz. Muhammed (sav); ya da Aziz Pavlus'dan bağlam ve alıntılarla Don Kişot'un felsefesini temellendirdiğini görebiliriz.
Cervantes'in Batı'nın ilk romanı olma niteliğini taşıyan Don Kişot'unu okuyalı uzun zaman olmuştu. Garaudy'nin inceleme tarzında olan bu eserini okurken; hikâyesi aklımda olan Don Kişot'un, şuurunu unuttuğumu farkettim. Bu yönüyle Yaşanmış Şiir: Don Kişot nitelikli bir tekrar ve hatırlatma oldu.
Umarım Garaudy, Don Kişot'u anlamak adına bir kapı aralar. Özelikle, henüz Don Quijote (2 Cilt Takım)'u okumayan arkadaşlarıma, eseri hasseten okumalarını; özelikle Yapı Kredi Yayınlarından olan iki ciltlik eseri tercih etmelerini öneririm. Çünkü malesef bir yayıncı hastalığına dönüşen sadeleştirme ile eserler kof ve yüzeysel bir hâle getiriliyor. Asıl şuur ve izâh ıskalanabiliyor. Sıradan bir kitap sitesine "Cervantes" yazdığınızda, ekranda çıkan eser listesi ne demek isteğimi anlatacaktır.
Yazarın hikayesi ne güzeeelll✨
İncelemeyi okudum ve insanlar ne güzel şeyleri dert edip harekete geçiyorlar demekten kendimi alamadım.
Yine çok güzel noktalara değindiğin harika bir inceleme kaleme almışsın arkadaşım, yüreğine kalemine sağlık 👏🏻🤌🏻🫂🪻