Magda Szabo~Kapı
Spoiler içerir..!
Romanındaki kapı metaforu, insan ruhunun gizemli sınırlarla çevrili ve korunaklı yanlarını anlatıyor. Kapı sadece bir engel değil aynı zamanda koruma, gizlilik, güç ve öfke sembolü. Bu metafor kitabın en güçlü yanı ve insanın iç dünyasındaki karmaşayı gözler önüne seren çok güzel bir simge.
Kitap ilk başta bir yazarla hizmetçisi arasında geçen garip ve inişli çıkışlı bir dostluk hikayesi gibi görünüyor. Ama bu sadece buz dağının görünen yüzü. Derine indikçe insanın başkaları için ne ifade ettiğini, iyilik dediğimiz şeyin ardındaki kibri, sevmenin kendine has acımasızlığını ve en çok da başkasının sınırlarına (duygusal, fiziksel, ruhsal) nasıl hoyratça yaklaştığımızı görüyoruz.
Kitapta Emerence bir semboldür. Yaşayan bir yalnızlık, bir direniş biçimi... Kapısını kimseye açmaz. Çünkü herkesin kapısını açmaya alıştığı bir dünyada o "açmamayı" seçerek ayakta kalmıştır. O yaşadığı her kaybı her ihaneti her savaşı bu kapının arkasına saklamıştır. İnsanlara yardım eder ama onlara katlanamaz.
Magda karakterinin "iyilik" adına yaptığı şey yani Emerence'in kapısını açtırması aslında bir işgal eylemidir. O an roman sadece bir anlatı olmaktan çıkıp insani bir trajediye dönüşüyor. Çünkü ne kadar iyi niyetli olursak olalım bir başkasının sınırlarını bizim belirlememiz onların insanlık onuruna karşı bir tehdittir. Kimin neye ihtiyaç duyduğunu bilemeyiz. Emerence'in kapısını açmak onun mahremiyetini değil, kimliğini yok etmek demekti. Suç bazen kötü niyetle değil fazla sahiplenmeyle, fazla inanmakla, fazla sevmekle de işlenebilir. Ve insan en çok iyilik yaptığına inandığı kişiyi yaraladığında yıkılır.
Bu yüzden Kapı bir ilişkinin hikâyesi değil bir çöküşün bir vicdanın ve bir kadının hikâyesidir. Emerence, anlatıcının hayatına girdiği gibi çıkmaz iz bırakır. Belki sizin de hayatınızda bir Emerence vardır: anlamaya çalıştığınız ama hiç tam anlayamayacağınız biri. Herkesin bir kapısı vardır açmaya çalıştığımız ve açtığımız anda içinden dökülen her şeyin bizi de mahvedeceği bir kapı. Kitaptaki "Her duygusal ilişki aslında bir saldırganlık ihtimali taşır" cümlesi bu gerçeği çok iyi özetliyor. Yakınlık sınırların ihlali demek çoğu zaman acının da beraberinde geldiği demektir.
Kitabı okumadan önce Emerence karakterinin genel olarak sevildiğini gördüm fakat ben o kadar abartıldığı gibi olmadığını düşünüyorum. Tabii ki yaşadığı şeylere üzüldüm. Geçmişindeki trajediler bazı davranışlarını açıklıyordu. Ama kapının ardındaki kişi yani Emerence, bence herkesin sevdiği kadar masum ya da kahraman bir figür değil. Karmaşık, hatta kimi zaman rahatsız edici bir karakter.
Emerence'in sert hatta bazen yobaz tavırları ve başkalarının sınırlarını hiçe sayması bana bencilce geldi. Kendi sınırlarını korumak için başkalarının hayatına müdahale etmesi kontrolcü bir davranış. Karakteri çok fazla seven insanların onu yaşadığı acılarla, yaşanmışlıklarıyla bağdaştırıp sahiplendiğini düşünüyorum. Ama bence yaralanmış olmak hatalarını ya da zorbalıklarını mazur göstermez. Toplum yaralı insanlara şefkat gösteriyor ama bu her zaman doğru değildir. Ayrıca Emerence'in bu kadar seviliyor olmasının bir diğer nedeni büyük ölçüde onun gizemli yapısı. İnsanlar onun gerçek yüzünü tam olarak bilmiyor. O kapı ardında hep bir sır var ve bilinmeyene karşı olan merak daima güçlüdür. Bu yüzden onu çözmeye çalışırken aslında kendi kurdukları mitin içinde kayboluyorlar. Oysa o kapının ardında çoğu zaman bencil ve sınırları aşan biri var.
Emerence mükemmel değil o yüzden gerçek ve etkileyici. Onu yüceltmeden kusurları ve karanlık yönleriyle görmek gerektiğini düşünüyorum.
Bazen, en büyük sevgi o kapının önünde sessizce beklemeyi bilmektir. Anahtarı elinde tuttuğunu sansan bile dokunmamaktır.
Not: Kitabın 2012 yapımı, 1,5 saatlik bir film uyarlaması da var. IMDB puanı 6,5.
··
788 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
