Zamanın Nabzı: Mrs DallowayEdebiyat
Londra’nın sokakları boyunca yankılanan Big Ben’in her çanı, yalnızca saati bildirmez; bir bilinçten diğerine, bir geçmişten bugüne salınan ruhların sessiz adımlarını da haber verir. Virginia Woolf’un Mrs Dalloway adlı romanı, zamanın düz bir çizgi değil, iç içe geçmiş bir daire olduğunu fısıldar kulağımıza — hem Clarissa Dalloway’in partisinin olduğu o tek günde, hem de insan ruhunun bitmek bilmeyen iç yolculuğunda.
Clarissa Dalloway... Orta yaşında, zarafetin gölgesinde yürüyen bir kadındır. Lüks evinin perdelerinden içeri süzülen güneş gibi, geçmişin anıları da usulca zihnine sızar. Bir zamanlar kalbini çarpıtan Peter Walsh’ın Hindistan’dan dönüşü, içindeki sönmemiş kıvılcımı yeniden alevlendirir. Oysa Clarissa artık başkalarının gözünde bir ev sahibesi, bir eş, bir ‘hanımefendi’dir. Peki ya içindeki kırılgan genç kız? O hâlâ bir pencerenin önünde, rüzgarla titreyen tüller kadar hassas, yaşamı ve ölümü aynı anda düşünmektedir.
Ve Septimus Warren Smith... Bir başka sokakta, başka bir bilinçte, savaşın paramparça ettiği bir zihnin içinde kıvranır. Görünmeyen yaraları, doktorların anlayamadığı çığlıkları vardır. Karısı Rezia, onun yanında bir gölge gibi gezinir; sevdikçe kaybolan, yardım ettikçe uzaklaşan bir gölge. Septimus’un Clarissa ile yolları hiç kesişmez, ama Woolf’un dehası, onların iç dünyalarını öyle incelikle örer ki, birinin ölümü diğerinin varoluşuna ayna tutar.
Roman yalnızca karakterleri değil, nesneleri de konuşturur. Aynalar, pencereler, kapılar... Hepsi, iç ve dış dünyanın sınır bekçileri gibidir. Bir pencerenin ardında bekleyen hayat mı, yoksa içimizde yankılanan boşluk mu daha gerçektir?
Woolf’un bilinç akımı tekniği, geleneksel anlatının zincirlerini kırar. Olay örgüsünü bir kenara bırakır; yerine düşüncelerle örülü bir ağ kurar. Bu ağda mantık değil, çağrışım konuşur. Hatıralar bir gölge gibi düşer bugünün üzerine; geçmiş, şimdiyle dans eder. Zaman çizgisel değil, iç içedir. Okur, sayfalar arasında ilerlerken sık sık sorar: “Şimdi kimin zihnindeyim?”
Bloomsbury Grubu’nun bir üyesi olan Woolf, aklı ön planda tutan ama sınıfsal ayrıcalıklardan uzaklaşamayan bir entelektüel çevreden gelmiştir. Kendini hem kadın hem yazar olarak ifade etmenin sancılarını taşımış, II. Dünya Savaşı'nın karanlığına karşı kalemini bir kalkan gibi kullanmıştır. Fakat sonunda o kalkan da yetmemiş; yaşamın ağırlığına dayanamayıp kendi elleriyle son vermiştir hayatına. Bu trajik son, onun edebî mirasını daha da derinleştirir.
Mrs Dalloway, bir partiden çok daha fazlasını anlatır. Bir gün, bir hayatın özeti olabilir mi? Woolf’un anlatımıyla, evet. Çünkü onun kaleminde bir saat sesi bile evrenin kalp atışı gibidir. Bir bakış, bir geçmişin yankısıdır. Ve ölüm, belki de hayatın en keskin aynasıdır.
Virginia Woolf’un bu başyapıtı, sadece bir roman değil; insan zihninin labirentlerinde atılmış cesur bir adımdır. Okuyucuya yalnızca hikâye anlatmaz, aynı zamanda kendi iç sesini duymaya davet eder.
“Clarissa parti veriyordu. Öyle söyledi Sally.”
Ama biz biliyoruz ki, o gün yalnızca bir parti verilmedi.
O gün, zaman durdu; bilinç aktı. Ve edebiyat sonsuza dek değişti.
·
209 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.