Tarihsel koşullar Osmanlı halkını, sonra Türk halkını, şöyle bir düşünce sistemine götürmüştür: Şeriattan (sonraları dinden, geleneklerden) uzaklaşıp Batılaşıldığı oranda yoksulluk artmakta ya da sürmektedir. Dolayısıyla Batılaşma (halk dilinde gavurlaşma) kötüdür, sakınılmalıdır. Şeriatin (ya da dinin, geleneklerin) yozlaştığı oranda durum kötulemektedir. Dolayısıyla ona dönüş ve ondan arta kalanı korumak tek çıkar yoldur.