“Ben bir şey anlatmıyorum. Benimle birlikte bir şeye dönüşüyorsun.”
Clarice Lispector’un Yaşam Suyu, roman, novella, mektup ya da iç monolog değil.
O daha çok… bir irkiliş.
Bilinçten gelen değil, bilinç-öncesinden, neredeyse bedenin hücresel zekâsından gelen bir yazı.
İlk paragraftan itibaren şunu seziyorsun:
Bu kadın yazmıyor.
Bu kadın kendine yazı oluyor.
Şekil Bozukluğu Değil, Bilinç Bozukluğu
Metin boyunca net bir olay örgüsü yok.
Çünkü anlatıcı bir karakter değil, bir oluş hali.
Sana bir “şey” anlatmak istemiyor Clarice.
O “şey”i hissetmeni istiyor.
Bir cümleyi okuduğunda anlamıyorsun. İki saniye sonra vücudunun içinden bir his geçiyor.
İşte onu istiyor.
İşte orası onun sahası.
Metin Sana Direniyor
Kitabı okurken zihnin sık sık şöyle diyor:
“Ne anlatıyor bu ya?”
“Bu paragraf neden var?”
“Bu cümle kime hitap ediyor?”
Ama durduğun an, yani zihnin değil, bedeninle okumaya geçtiğin an şunu fark ediyorsun:
Metin sana kafa tutuyor.
“Ben sana göre değilim” demiyor.
“Sen bana dönüşmek zorundasın” diyor.
Kelimelerin Öncesinde Bir Şey Var
Kitabın en can alıcı noktası şu pasajlarda saklı:
“Sana söylediğim şey hiç bir zaman sana söylediğim şey değil, başka bir şey.”
“Düşüncenin bile ötesinde olan o içimdeki şey kim?”
Clarice burada dilin yetersizliğini ilân etmiyor sadece.
Dil öncesi bir enerjiye, oluşun ham maddesine dokunmaya çalışıyor.
Bunu yaparken de klasik betimlemelere değil, metafizik çağrışımlara yaslanıyor:
kaleydoskopik şekiller, karanlık ama ışıldayan varlıklar, madene dönüşen bedenler…
Kutsal Kitap Tonunda Psikoz
Metnin bir yerinde “orgazmik kıyamet”ten bahsediyor.
Bir başka yerde kelebekleri eziyor, kurdun yediği elma oluyor.
Clarice burada Tanrı, hayalet, psişik enerji, özlem ve ölüm temalarını tek cümlede aynı potada eritebilen nadir yazarlardan biri.
Bir Borges gibi ustaca değil,
Bir Lispector gibi içgüdüsel.
Sana anlatmak istediği yok,
Sana dönüştürmek istediği bir şey var.
Kırılma Noktası: Benlik
Clarice’in bütün anlatısı şunun etrafında dönüyor:
“Ben kimim?” değil,
“Benliğim bile değilsem, neyim?”
Ve işte burası Amerikan Sapığı Patrick Bateman’ın karanlığına açılan kapı. Amerikan Sapığı’ndaki şu satırlar Clarice’in sorusuna lanetli bir cevap:
> “Gerçek ben yokum. Sadece bir soyutlama.”
Clarice bunu hissettiği yerde bir tür mistik vecd yaşıyor.
Ellis ise varoluşsal cehenneme düşüyor.
İkisi de aynı boşluğa bakıyor.
Ama biri “boşluğun içinde Tanrı var” diyor,
diğeri “boşluğun içinde hiçlik bile yok” diyor.
Finalde Ne Kaldı?
Kitap bittiğinde olay yok.
Karakter gelişimi yok.
Diyalog yok.
Peki ne var?
Bir titreşim.
Bedenine yayılmış bir gariplik hissi.
Dil ile deneyim arasındaki uçurumun seni içine çektiği o karanlık parıltı.
·
40 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.