Kıyamet bir metaforsa, bu kitap onu insanın içine inşa ediyor.
José Saramago’nun Körlük adlı romanı, okuduğum ilk kitabıydı. Geçtiğimiz yıllarda hepimizin hayatını altüst eden pandemi döneminde, konusunun da bir tür pandemiyi anlatıyor oluşu sebebiyle sosyal medyada sık sık karşıma çıkmaya başlamıştı. Böylece dikkatimi çekti. Fakat uzun süre okumayı erteledim; kısmet, 2025 yazınaymış.
Açıkçası yazarın adını öncesinde hiç duymamıştım. Üstelik kendisi bir Nobel Edebiyat Ödülü sahibi. Bu da benim ayıbım olsun.
Tarih boyunca, insanlığın savaşlarda, afetlerde, kıtlıklarda, salgınlarda ve sürgünlerde nasıl yozlaşabildiğine tanıklık ettik. Kimimiz birebir yaşadı, kimimiz yalnızca duydu, kimimiz içinse düşüncesi bile korkutucu. Saramago bu eserinde, tüm dünyayı kasıp kavuran bir körlük salgınını ele alıyor. Ve her felakette olduğu gibi, insanların nasıl kolayca ilkel içgüdülerine yenik düştüğünü ustalıkla anlatıyor.
“Bir gün kör olursak… ya da hepimiz bir anda kör olsak… dünya nasıl bir yer olur?”
İşte bu soruya rahatsız edici ama gerçekçi bir yanıt veriyor roman. Ve bu rahatsızlık, kitabı içselleştirmenize, anlamanıza katkı sağlıyor. Çünkü kitap yalnızca bir distopya değil; aynı zamanda bir vicdan testi.
Bu kitaptan herkes kendine göre bir ders çıkarabilir. Benim çıkardığım en güçlü mesaj şu oldu:
İşleyen bir devlet ve toplum düzeni, sandığımızdan çok daha kıymetli.
Şükredecek ne kadar çok şeye sahip olduğumuzu genellikle ancak onları kaybedince fark ediyoruz.
Devlet, sistem, insan doğası üzerine uzun uzadıya yazmak istemiyorum. Ama çocukken yaşadığım mahallede gözleri görmeyen bir adam vardı. Neden görme engelli olduğu bir muammaydı; türlü şehir efsaneleri dolaşırdı. Ara sıra karşıdan karşıya geçmek için sokağın başında beklerdi. Yardım etmek istediğimde ise çoğu zaman teklifimi reddederdi, temkinli davranırdı.
Bugün, Körlük’ü okuduktan sonra, o duyguyu çok daha iyi anlıyorum.
Ve bu incelemeyi okuyan herkesi, görme engelli bireylerin hayatına küçük ama anlamlı bir katkı sağlamak için Be My Eyes uygulamasını araştırmaya ve indirmeye davet ediyorum.