Agatha Christie’nin Doğu Ekspresinde Cinayet adlı eseri, bence denenmeye açık bir kitap. Polisiye türünde farklı bir bakış açısı arayan arkadaşlar için, edebi eserlerde pek karşınıza çıkmayacak bir deneyim sunduğunu belirtmeliyim. Toplumun “klasik” olarak kabul ettiği bu kitapla ilgili en önemli tavsiyem, şişmiş bir beklentiyle yaklaşmamanız olacaktır.
Bu eserde verim ve keyif almak için sadece bir Agatha Christie eseri okuduğunuzun bilinciyle hareket etmelisiniz. Zira eser, yazarın kendi edebi tarzı ve türün dinamikleri arasında tuhaf bir ilişkiye sahip.
Edebi derinlik eksikliği eleştirilerine pek katıldığımı söyleyemem. Bu daha çok yazarın bilinçli tercihlerinden kaynaklanıyor. Yazar, olaylara odaklanan bir anlatımı benimsiyor ve bu da onun tarzının bir parçası. Bir şeyin yapılmamış olması, yapılamadığı anlamına gelmez. Bunu değerlendirmek için “yapmamayı seçmek” ile “yapamamak” arasındaki o hassas dengeyi göz önünde bulundurmak gerek.
Hikâye, genel anlamda sürükleyici ve iyi planlanmış. Polisiye türünün en can alıcı özelliği olan “okuru yemleme” (clue planting) burada kısmen mevcut. Ancak bazı sırlar fazla örtük bırakılmış. Özellikle Poirot’nun bazı keşiflerini ve çözümlemelerini okurla yeterince paylaşmaması, kitabın en ciddi zayıf noktalarından biri. Bu durum, hikâyeye dolaylı yoldan “blöf hissi” katıyor ve finalinde çözüm geldiğinde okurdan çok dedektifin sürprizi gibi hissettirebiliyor. Hani madem her şey bir sürprize bağlanacaktı o zaman benim hikaye üzerine kafa yormam tamamıyla boş bir işti çünkü sen keşfedilene yönelik değil beklenilmedik olana göre bir kurgu yaratıyorsun.
Sonucunda;
Genel olarak Doğu Ekspresinde Cinayet, tür içinde bir kilometre taşı olarak görülmeyi hak ediyor. Ancak bunu yazarın kendi tarzı içinde, olay odaklı bir eser olarak değerlendirmek önemli. Beklentiyi doğru yere koyarsanız, eserden keyif ve verim almanız olası. Şu ana değin iki kere baştan sona kadar zevke okudum. Fakat düşündürücülük açısından epey zayıf. Siz eğer kitap bittikten sonra da bazı önemli gördüğünüz işaretli yerler hakkında kafa yorup gevezelik etmeyi seviyorsanız üzülürsünüz çünkü size bu yönde besleyici bir ürün sunmuyor. Polisiye türüne ilgi duyan birisinin göz ardı etmemesi gerekir. Benim naçizane tavsiyem Sherlock serisi Agatha kitaplarına göre daha keyiflidir. Elinizde Doğu ekspresi yoksa Sherlock cihetine doğru ilerlemeniz daha doyurucu olacaktır. Agatha Christie