Fatmagül Berktay’ın kutsal metinlerin kıyısında değil tam kalbinde gezindiği, düşünsel olarak sarsıcı bir okuma deneyimi. Berktay, Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam’ın kadın tasavvurunu; yaratılış anlatılarından günah, iffet, aile, beden ve kamusal alan tahayyüllerine kadar iz sürerek çözümlüyor. Bunu yaparken ne slogan atıyor ne de metinlere dışarıdan hüküm veriyor. Tarih, sosyoloji ve teoloji arasında dikkatli bir köprü kuruyor.
Berktay, kadını ikincilleştiren kalıpların çoğu zaman dinin kendisinden değil metinlerin tarih boyunca erkek egemen yorumlarından beslendiğini gösteriyor. Havva/Meryem karşıtlığı “günahın kaynağı” ile “iffetin simgesi” arasında gidip gelen kadın imgesi; tesettür, bekâret ve namus etrafında örülen kontrol mekanizmaları; aile ve kamu ayrımında kadının görünmez kılınışı…
Berktay’ın dili akademik titizliği korurken akıcı ve davetkâr dipnotların ağırlığı arasında kaybolmuyor, her bölüm okuru yeni bir soruya taşıyor: “Gerçekten din mi söylüyor, yoksa tarih mi konuşturuyor?” Bu sorunun peşinden giderken, modernleşme ve laikleşme tartışmalarındaki kör noktaları da işaretliyor: Kadını özgürleştirmeyi vadeden seküler proje bile çoğu zaman erkek normunu merkeze alabiliyor.
Eleştirilecek yanlarına gelirsek: Okur, yer yer daha geniş karşılaştırmalı örnekler ya da güncel feminist tefsir çalışmalarına daha kapsamlı bir pencere bekleyebilir. Yine de bu, kitabın kıymetini gölgelemiyor; tartışmayı berraklaştıran, kavramları yerli yerine oturtan temel bir başvuru niteliği taşıyor.
Sonuç olarak “Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın”, ezber bozan bir yeniden okuma daveti. Din–toplum–cinsiyet kesişiminde düşünmek isteyen herkes için özellikle de kutsal metinlerle hesaplaşmayı erteleyenler için güçlü, dürüst ve aydınlatıcı bir rehber. Okurken altını çizeceğiniz cümle çok fakat asıl iz, kitap kapandıktan sonra zihinde devam eden tartışma.
·
159 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.