KİTABIN ÖZETİ
Platon'un Pythagorasçıların diyarı İtalya'dan öğrendiğini ve gerçek bilginin yetkin örneneği olarak matematiğe vurgu yapmaya, esas Sicilya ziyaretinden sonra başladığını bildirirler (22).
Herkes İçin Farklı Erdemler Var mıdır?
Her yaptığımız şey, yaşadığımız her an için, herkes adına bir erdem ya da erdemsizlik vardır (34).
Erkeklerin erdemi, kadınların erdemi, yaşlıların erdemi, herkesin başka başka erdemleri vardır diyor Menon.
Örnek ile bilim yapılmaz. Örnek ve tanımlama aynı şey değildir. Erdemli davranış örnekleri vermek erdemi anlatmak değildir. Kırmızı elmanın rengidir diye tanımlanamaz.
Sokrates: İster devlet isterse ev işleri olsun, bu işler ölçülülük ve adalet olmadan iyi bir biçimde yürütülebilir mi (36)?
Evrensel bir erdem varsa en küçüğünden en büyüğüne ve her çeşit iş için insan için canlı için cansız için geçerli olmak zorundadır. İşe yarar olmak zorundadır. İşe yararlık zamanda kendini kanıtlayabilir bunun bir önemi yoktur.
Burada önemli olan ölçütü belirleyebilmek. Ölçütü belirleyebilirsek yargılamamız kolaylaşıyor. Örgütlememiz ve düzenlememiz mümkün hale geliyor. Bu davranış erdemsiz bir davranıştır bizim aramızda bu davranışa yer yok diyebiliyoruz. Peki, ya yanlış kişileri elersek o zaman örgüt berbat bir örgüt olur. İçki içiyor eleyelim, sevişiyor eleyelim, benim inandığıma inanmıyor eleyeyim. Diğer taraf ise bırakalım her şey olsun kaos çıksın ve kendi akışı içinde bir düzene girsin diyor. Oysa kendi akışı kendine bırakılmıyor. Bu zaten olanaksız.
Sokrates: Eğer bir insan iyi şeyleri istemek bakımından bir başka insandan daha iyi değilse, onun iyi şeyleri elde etme gücü bakımından daha iyi durumda olması gerekir. Çünkü sana göre erdem iyi şeyleri elde edebilmektir (46).
İyi şeyleri ister ama neyin olduğunu her zaman bilir mi?
Buna göre bir konuyu bildiğinin sanan fakat gerçekte bilmeyen, zihninde sadece sağdan soldan derlenmiş malumat kırıntıları olan bir insanın gerçek bilgiye erişemeyeceğini iyi bilen Sokrates, önce çürütme yöntemini uygular veya bir zihinsel katharsis temin etmeye çalışır ve ona ilgili konuyu gerçekte bilmediğini gösterir. Varılan bu son nokta aslında ideal bir noktadır. Ama Menon bunu yapmaz. Onun hakikati arama gibi bir derdi yoktur. Bu yüzden yeni bir erdem tanımına girişmez. Bilgisizliği ortaya çıkarılmış olmasına rağmen altta kalmaz (49).
Eğitim felsefesinde örnek olarak kullanılabilir.
Bilgisizliğimiz ortaya çıksa da onu savunuruz. Bilimde gurur olmaz. Bir insan bilgisizliğimizi ortaya çıkarınca nasıl davranırız? Eğitim kurumu öğretmene kurumsal bir avantaj sağlıyor. Bilgili olarak kabul ediliyor. Bilgisizin inadını kırmayı kolaylaştırıyor.
Bilgisizliğin farkına varmak, eksikliğin farkına varmaktır. İsteğin doğmasının ilk adımıdır.
Menon: Hakkında en ufacık bir bilgin olmayan şeyi nasıl araştırabilirsin? Araştırmanın asıl konusu olan şeye nasıl ulaşacaksın? Daha doğrusu onu bir şekilde bulsan bile, bilmediğin şeyi bulduğunu nasıl anlayacaksın (52)?
Sokrates: İnsan bildiği şeyi bildiğinden dolayı araştırmaz. Bilmediği şeyi de neyi araştıracağını bilemeyeceği için araştırmaz (53).
Bilmediğini nasıl bilebilirsin Sokrates?
Bu ruhlardan güçlü krallar, güçlü insanlar ve büyük bilgeler doğar. Daha sonra da bu insanlar kahramanlar olarak isimlendirilirler ve tanrılaştırılırlar. Ruh ölümsüz olduğu için, bir çok defa doğmuş ve hem burada hem diğer yaşamda her şeyi görüp öğrenmiştir.
Çünkü araştırma ve öğrenme gerçekte hatırlamadır (54).
Dinin doğuşu atalar kültü. Sevdiğimiz insanları yüceltmemiz, sürekli anımsamamız, görmek istememiz, anımsanmasını sağlama isteğimiz. Çünkü o bir momenttir. Zamanın ivmelendiricisidir.
Köleye Geometri Öğretme 55’te Başlıyor 63’te bitiyor. Fakat sonra hipotez yönetemi geliyor.
Sokrates: İlk başta kafasının karıştığını düşünmedi ve herhangi bir sıkıntı hissetmedi. Oysa şimdi kafasının karıştığını düşünüyor. Şimdi sadece bilmemekle kalmıyor aynı zamanda bilmediğinin farkında (60). Doğru yanıtı bulabilmesi için ona biraz yardım ettik. Ancak şimdi doğru yanıtı bilmek konusudna bilgisiz olamsına karşın, doğruyu bulmaya çalışmak için çaba harcamaktan keyif alacak (60).
Sokrates: Protagoras öğrencileri olduklarından daha kötü bir hale getirdi ve Yunanistan'ı kırk yıldan fazla bir süre ile aldattı mı (74)?
Liberaller ve yalaka gazeteciler. Mehmet Barlas.
Erdem insanın kendi bulabileceği bir şeydir. Kendi için kendindedir. Ticaret için güvenilir bir insan olmalısın diye bakarsak başkası için erdemli olmaya çalışmak vardır. Bu da dışarıdan koşulla belirlendiği için her an değişebilir. Akıl gibi. Doğrudan eğitim değildir bu kişinin içsel sürecinin harekete geçirilmesi ve desteklenmesidir. Fakat neye yoğunlaşacağı yani programın ne olacağını bilge belirlemelidir.
Sokrates: Eğer erdem öğretmeni ve öğrencisi yoksa erdemin de öğretilebilir bir şey olmadığı açıktır (81).
Sokrates: Bu konuyla doğru tahmin arasında bir ilişki olduğunu düşünüyorum. Doğru tahminler doğru oldukları ve bulundukları yerde kaldıkları sürece insanlara yararlıdırlar. Fakat uzun süre aynı yerde kalmazlar. Daidalos'un heykelleri gibi doğru tahminler de insan aklından uçup giderler. Bu nedenle düşünülerek bulununcaya yani bir yere bağlanınca kadar onların fazla bir anlamları yoktur. Birini diğerinen ayıran şey budur, yani nedensel bağdır (85).
Sokrates: Themistokles ve Anytos'un biraz önce sıklıkla kendilerinden söz ettiği insanlar gibi ülkemizdeki önderliklerine bilgileriyle ulaşmadılar. Bu insanların bulundukları konumu bilgiye borçlu olmamaları, onların diğer insanları kendilerine neden benzetemedikleri sorusunun yanıtını vermektedir (87).
·
58 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.