“Yalnızca bir Alman, köylü bir kız için ruhunu şeytana satar.”
Stendhal’a atfedilen bu cümle, Goethe’nin Faust eserine yönelik eleştirel bir bakışı yansıttığı düşünülen ifadelerden biridir. Stendhal, Alman romantizmine mesafeli duran bir yazardı; Fransız akılcılığıyla Alman idealizmini sık sık karşılaştırırdı. Bu söz de, onun Faust’taki Gretchen karakterine duyulan saplantıyı abartılı ve irrasyonel bulmuş olabileceğini düşündürür.
Peki, haklı mıydı?
Kendi düşünsel bağlamında, evet. Stendhal, aklı ve bireysel özgürlüğü esas alan bir anlayışla, tutkuların bu denli yüceltilmesini sorguluyordu. Faust’un bir genç kız uğruna ruhunu şeytana satması ona göre romantik değil, mantıksızdı.
Ama Faust, sadece bir aşk hikâyesi değildir. Gretchen, Faust’un tutkularını olduğu kadar vicdanını, varoluşsal sorgulamalarını ve insanın içsel çatışmalarını da simgeler. Şeytanla yapılan anlaşma; arzu, bilgi, günah ve kurtuluş arasında gidip gelen insanın trajedisidir. Bu yönüyle, Stendhal’ın bakışı düşünsel olarak tutarlı olsa da Faust’un çok katmanlı yapısını daraltan bir eleştiridir.
Romantizm mi, akılcılık mı?
Faust’un anlaşması mantıksız bir saplantı mıydı, yoksa insanın sonsuz arayışının metaforu mu?
·
32 Gösterim
Yorumlar
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.