Buraya kendi notlarımı yazacağım ve yer yer kitapla ilgili spoiler (mitoloji anlatısında spoiler ne kadar olabilirse) ve kitapta olmayan ek bilgiler de ekleyeceğim. Düşük ihtimal, fakat olur da okuyan olursa spoiler uyarısı yapmış olayım :)
Tüm mitoloji okumalarında, temel tarihsel bir akış bilmek gerekiyor. En azından ilk dönemleri bilmeli:
Kaos, evrenin ilk halidir. Gaia (toprak ana) doğar ve ondan da Uranos (gökyüzü), Pontus (deniz), dağlar vs doğar. Gaia ve Uranos’un çocukları olarak Titanlar (devler), Kyklopslar (tek gözlü devler), Hekatonkheirler (yüz kollu devler) doğar. Fakat Uranos bu çocuklardan iğrenip hepsini Gaia karnına geri tıkar. Gaia sancıdan kurtulmak için Uranos’u devirsin diye oğlu Kronos’a tırpan verir. Kronos, babası Uranos’un cinsel organını keser ve buradan çıkan köpüklerden güzel tanrı Aphrodite doğar. Kronos iktidara geçer ve Titanların dönemi başlar. (Bu arada kronos zaman tanrısı olarak da geçer, bkz. krono-metre kavramı)
Bir kehanet nedeniyle Kronos kendi tahtının çocukları tarafından alınacağı endişesiyle tüm çocuklarını doğar doğmaz yutar. (Bkz. “Oğlunu yiyen Satürn” tablosu. Roma mitolojisinde Kronos’un diğer adı Satürn)
Eşi Rhea bu duruma dayanamaz ve oğlu Zeus doğunca onu saklar. Zamanı gelince Zeus da babası Kronos’u alt eder, babasının yuttuğu tüm kardeşlerini kusturur ve iktidara geçer, böylece titanların çağı biter ve olympos tanrıları çağı başlar.
Bu noktaya kadar kaba kuvvet ile elde edilen iktidarı, Prometheus akıl ile yener. Evet o malum konu; Titan olan Prometheus, ateşi çalar ve insanlığa verir. Böylece insanlığa tüm sanatları öğretir. Burada ateş, bilgiyi, tekniği, sanatı temsil etmesiyle insanlığa bir armağan. Peki bu armağanın bedeli ne? PANDORA.
Zeus, ceza olarak Prometheus’u zincirler. İnsanlığa verdiği ceza ise Pandora. Zeus, tüm tanrıların dokunuşuyla kuşatılmış Pandora’nın yaratılmasını sağlar. (pan: tüm, dora: armağan; yani her şeyle donatılmış, tüm tanrıların armağanı). Pandora insanlığa gönderilen, güzel, büyülü, meraklı, yetenekli, kurnaz, arzulu ilk kadın.
Prometheus (adının anlamı: önceden gören, bilge, kahin), kardeşi olan Epimetheus’a (anlamı: sonradan düşünen) Zeus’tan gelecek bir armağanı kabul etmemesi söyler fakat o bunu unutur ve Zeus’un armağanı Pandora’yı kabul eder. Burada mitolojik isimler bile insanlığın mizacına dair göndermeler yapıyor. Pandora’nın yanında bir kutu vardır, merakına yenik düşer ve kutuyu açar böylece daha önce kaygılardan uzak yaşayan insanlığın başına hastalıklar, savaşlar, ölüm, acılar vs salınır. Kutunun içinden Umut çıkacakken Pandora kutuyu kapatır ve sadece umut kutunun içinde kalır. Şimdi burada düşünmek lazım. Pandora’nın kötülük kutusu içinde neden umut var? :) ya da tüm acılar dünyaya yayılırken, umut neden o kutuda kaldı? Umut kötülüklerin en kötüsü mü? Nietzsche haklı mı? :)
Sonuç olarak Prometheus’un insanlığa armağan ettiği ateş yani bilgi ve teknik, insanlığı Pandora ile bir bedel ödemekle karşı karşıya bırakır; bu bedel tam olarak çağımızda olduğu gibi, bilgi ve teknik yükseldikçe, hastalıklar, acılar ve savaşların artması bedeli.
Bu anlamda “modern Prometheus” olarak adlandırılan Oppenheimer’ı da anmak gerek sanırım. O da insanlığa atom enerjisini vererek benzer bir süreci başlattı: bilgi ile gelen büyük bir güç ve ardından büyük bir bedel.
Son olarak şunu ekleyeyim; İstanbul Boğazı’na neden Bosporos(inek geçidi) denildiği de ufak bir kısımda geçiyor. Zavallı İo’nun anıldığı bölüm. Zeus, İo’ya aşık olur. Kıskanç Hera’ya yakalanmamak için Zeus, İo’yu ineğe dönüştürür. Hera kanmaz tabi :) İo’nun peşine bir at sineği musallat eder. İneğe dönüştürülmüş İo, sinekten kaçmak için koşarak tüm dünyayı dolaşır. Bu sırada İstanbul Boğazından Asya’ya geçer. Böylece buraya Bosporos (bos: inek, poros: geçit) yani inek geçidi denir.
Mitoloji okumak inanılmaz ufuk açıcı oluyor. Birçok psikolojik ve felsefik yazına da kaynak olduğu için aslında iyi bir okuyucunun belki de en temelde mitoloji bilgisini genişletecek okumalar yapması gerekir. Genç yaşlarımda tüm okumalarımın temeli yapmak isterdim bu bilgileri.
·
139 Gösterim
Yorumlar
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.