Halide Edip Adıvar’ın Sinekli Bakkal romanı, bana göre sadece bir dönemin siyasi ve toplumsal yapısını değil, aynı zamanda insan ruhunun değişime ve dönüşüme olan direncini ve açılımlarını da gösteren güçlü bir eser. Okurken hissettiğim şey, bu romanın yalnızca tarihi bir arka plan içinde kalmadığı, aynı zamanda bugün hâlâ konuştuğumuz kültür, ahlak, inanç ve modernleşme meselelerini de canlı biçimde ele aldığıdır.
Beni en çok etkileyen şey, romanın merkezinde duran Rabia karakteri oldu. Onun hem kendi inancına bağlılığı hem de değişen dünyaya ayak uydurma çabası, bana bir anlamda her bireyin içsel mücadelesini hatırlattı. Rabia, dini değerleriyle sanatını, yani musikiyi bir arada yaşatma gayretinde olan bir kadındır. Onun sesi, yalnızca bir ses değil; içinde bulunduğu toplumun, değerlerin, geçmişle geleceğin çatışmasının da bir yankısıdır. Rabia’yı okurken, kendi hayatımda da zaman zaman hissettiğim o "eskiye bağlı kalma ile yeniyi kabullenme" arasında sıkışıp kalma halini düşündüm.
Romanın bir başka yönü ise Osmanlı’nın son döneminde Batılılaşma meselesini çok canlı bir biçimde aktarmasıdır. Bir yanda Doğu’nun gelenekleri, dini inançları, aile düzeni; diğer yanda Batı’nın bilim, sanat ve yaşam tarzı anlayışı. Bu çatışma, bana toplumların gelişim yolunda verdikleri zorlu sınavları hatırlattı. Halide Edip bunu tek taraflı bir övgü ya da yergiyle değil, çok boyutlu bir bakışla ele alıyor. Bu da eseri daha sahici kılıyor.
Sinekli Bakkal’daki mekânlar da bana çok şey düşündürdü. Küçük bir mahalle, aslında koca bir imparatorluğun yansıması gibi. Mahalledeki ilişkiler, insanların birbirine bakışları, mahalle kültürü… Bugün bile şehirlerde, semtlerde yaşadığımız toplumsal ilişkilerin köklerinin o dönemde de aynı şekilde var olduğunu görmek etkileyiciydi.
Eserdeki aşk meselesine gelirsek; Rabia ile Peregrini arasındaki duygu, bana göre yalnızca bireysel bir aşk hikâyesi değil. İki farklı dünyanın, iki ayrı kültürün birbirini anlamaya çalışmasının sembolü. Bu bana şunu düşündürdü: İnsan kalbinin sınırları, toplumların sınırlarından daha geniştir. Bir insanı anlamaya çalışmak, aslında bir dünyayı anlamaya çalışmaktır.
Halide Edip’in üslubu da ayrıca beni etkiledi. Yer yer sade, yer yer yoğun ama her zaman samimi bir anlatım… Okurken sadece bir hikâyeyi değil, bir dönemin nabzını tutuyormuş gibi hissettim.
Sonuç olarak Sinekli Bakkal, benim gözümde yalnızca bir tarihi roman değil, aynı zamanda bugün hâlâ süren Doğu-Batı, gelenek-modernlik çatışmasını sorgulatan bir aynadır. Bana şunu hissettirdi: Değişim kaçınılmazdır, ama değişim yaşanırken kimliğini, özünü, değerlerini kaybetmeden ilerlemek esas olan şeydir.
İşte bu yüzden, kitabı okuduktan sonra kendi hayatıma da şu soruyu sordum: Ben değişimle nasıl yüzleşiyorum, hangi değerlerimden vazgeçmeden yoluma devam ediyorum?
·
277 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.