“Görmeden önce bakarız ama görmenin anlamı bakışımızla değişir.”
John Berger’in bu sözü, kitabın tüm kalbini anlatıyor aslında. Çünkü görmek, sadece gözlerimizle yaptığımız bir eylem değil; nasıl düşündüğümüz, nelere inandığımız ve dünyaya nasıl baktığımızla şekillenen bir deneyim. Berger, bize bakışımızın arkasında saklı olan anlamları fark ettiriyor.
Kitabı okurken en çok, sanatın belli bir zümrenin elinde bir “elitizm malzemesi” haline gelmesine yaptığı eleştiri dikkatimi çekti. Berger, sanatın müze duvarlarının arkasına hapsedilmemesi gerektiğini savunuyor. Sanatın sokağa, insana, gündelik hayata karışması gerektiğine inanıyor. Bu yönüyle bana Banksy’yi hatırlattı — her ikisi de sanatın halkla buluştuğunda gerçek anlamını bulduğuna inanıyor.
Berger’in klasik yağlı boya dönemine bakışı da çok çarpıcıydı. O dönem sanatın güzellikten çok, güç ve zenginlik gösterisiyle iç içe geçtiğini anlatıyor. Tablolarda estetikten çok “sahip olma” duygusunun öne çıkması, sanatın bir tür mülk sergisine dönüşmesi beni düşündürdü. Aslında bu durum bugün de devam ediyor; sadece biçimi değişti. Şimdi tablo yerine ekranlarımızda sergilenen, aynı gösterme arzusu.
Kadınların sanat tarihinde nasıl nesneleştirildiğini anlattığı kısımlar ise en sarsıcı olanlardı. Kadınlar çoğu zaman edilgen, sadece seyredilen figürlere dönüşmüş. Berger’in “erkek bakışı”na yaptığı bu eleştiri, bugün bile geçerliliğini koruyor. Reklamlarda, sosyal medyada hâlâ aynı bakışın izlerini görmek mümkün.
Kitap 70’lerde yazılmış olmasına rağmen fikirleriyle inanılmaz derecede güncel. Tüketim kültürünün, reklamların, influencer dünyasının nasıl bu kadar etkili olduğunu anlamak için Berger’in bakış açısı hâlâ çok güçlü bir rehber. Dili sade ama her cümlesiyle insanın düşünme biçimini sarsıyor.
Görme Biçimleri benim için sadece bir sanat kitabı değil; bakışımı değiştiren bir yolculuktu. Herkese tavsiye etmekle beraber, sanatın toplumlar üzerindeki etkisiyle ilgilenenlere özellikle #tavsiye #
·
121 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.