Bir ada bir başkan bir çöküş
Zülfü Livaneli’nin Son Ada romanı, küçük bir adaya sıkışmış insanlığın büyük trajedisini anlatıyor. İlk sayfalarda bir huzur resmi çiziliyor: doğayla uyum içinde yaşayan, hiyerarşisiz, sade bir topluluk. Ancak bu dingin tablo, emekli bir “başkan”ın adaya gelişiyle sarsılıyor. Böylece roman, sadece bir mekân hikâyesi olmaktan çıkıp iktidarın insan doğasına nasıl sızdığının laboratuvarına dönüşüyor.
Livaneli’nin kurgusu ustaca: Ada, aslında bir ülkenin minyatürü. Başkan, alışkanlıklarının, emir verme refleksinin ve düzen takıntısının tutsağı. Onun gelişiyle birlikte, özgürlük “düzen”, huzur ise “otorite” kelimeleriyle yeniden tanımlanıyor. Halk, başta sadece “rahatsız olmamak” için sessiz kalıyor — ama o sessizlik yavaşça bir suç ortaklığına dönüşüyor.
Yazar, burada büyük bir aynayı okurun yüzüne tutuyor:
“Kötülük çoğu zaman bağırmaz; sadece fısıldar. Ama herkes duyar ve susar.”
Romanın bir diğer güçlü boyutu, doğanın karakterleşmesi. Martılar yalnızca birer kuş değil, insanın vicdanı gibi: susturuldukça artan bir çığlık. Livaneli, doğa ile insan arasındaki bağı koparmanın, sadece ekolojik değil, ahlaki bir felaket olduğunu söylüyor.
Dil yalın, ama her satırın altında derin bir öfke var — iktidara, korkuya, kabullenmeye… Son Ada, bir bakıma, insanın kendi küçük iktidar hırslarına dair bir itirafname gibi okunabilir. Çünkü bazen “başkan” sadece bir kişi değil, hepimizin içindeki o kontrol etme isteğidir.
Sonunda ada sessizliğe gömülürken, okur fark eder: asıl yıkım martıların değil, insanın içindeki özgürlüğün yok oluşudur. 
Zülfü Livaneli 
Son Ada
Zülfü Livaneli Son Ada·
17 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.