Martin Eden ile Yazarın Başarıya Giden Yolu
Martin Eden, Jack London’un Künstlerroman tarzında yazdığı yarı otobiyografik bir romandır.
Peki, Künstlerroman nedir?
Bir sanatçının çocukluktan olgunluğa geçişini, özellikle de sanatçı kimliğini geliştirme sürecini konu alan roman türüdür. Eğer başkahraman sanatla ilgilenmiyorsa ama büyüme/olgunlaşma süreci anlatılıyorsa Künstlerroman türüne girmez. Yani, başkahraman kesinlikle sanatçı olmak zorundadır.
Yarı otobiyografik roman nedir?
Yarı otobiyografik roman, yazarın kendi hayatından beslenen ama tamamen birebir gerçeği anlatmayan, kurguyla harmanlanmış romandır. Genelde isimler ve mekanlar değiştirilerek aktarılır.
Yani yazarımız bu kitapta, kendi sanatçı gelişim sürecini ve hayatını, kurmacayla harmanlayarak okura aktarmıştır.
Anlatım açısından modernizm öncesi bir anlatım vardır. Toplum ve sınıf çatışmaları ise gerçekçi biçimde işlenmiştir. Martin’in kişilik gelişimi, arzuları, hayal kırıklıkları tutarlıdır ve yaşam koşulları, iş hayatı, çevresi detaylı ve doğal biçimde anlatılır. Dolayısıyla bu eser realist–natüralist özellikler taşıyan, klasik anlatıya sahip bir eserdir.
Eseri edebi açıdan bir çerçeveye koyduğumuza göre biraz daha detaylara girebiliriz.
Roman bize ne anlatır?
Martin Eden toplumun alt sınıfından gelen, eğitim imkânlarından yoksun ve toplumun dayattığı ahlak normlarının dışında yaşayan bir işçidir. Toplumun üst sınıfından bir kadına aşık olur ve ahlaki bir devrim yaşar. İçinde zaten var olan öğrenme açlığı, aşık olduğu kadının desteğiyle daha da güçlenir; bu sayede kendini geliştirmeye, daha bilinçli okumaya ve zamanla yazmaya başlar. Yani bu kitap Eden’in azminin ve zaferinin öyküsüdür.
Bu devrimi yapmasını sağlayan en temel şey kitap okumaktır. Yazar bize kendi başarı öyküsünü anlatırken verdiği mesajlardan en büyüğü de işte budur. Daha sonra azim ve çalışkanlık gelir. Başarı bir kilitse, onu açacak en büyük anahtar azim ve çalışkanlıktır.
Eden, romantik ve süslü anlatımları yapay bulur. Ona göre hayatın hakikati ancak gerçekçi gözlemlerle, insanların gündelik yaşantılarının yalın bir şekilde aktarılmasıyla yakalanabilir. Bu yüzden duygusal coşkuya dayalı eserleri “hayattan kopuk” olarak eleştirir. Eden, gözlem ve deneyimlerini doğrudan aktarmayı tercih eder. Mesela, denizcilik hayatından ya da işçi sınıfının yaşantısından beslenerek yazması, onun realizme olan bağlılığını gösterir. Gerçekleri çarpıtmadan, süslemeden yazmayı, sanatın en değerli biçimi sayar.
Bu da yazarın kendi tarzıyla doğru orantılıdır. Dolayısıyla, bu kitaptan yazarın dönem edebiyatına bakış açısını da yakalamamız mümkün. İsimlerini değiştirerek romana işlediği bir takım yazarları eleştirmesi veya benimsemesi de yine dönem edebiyatının eleştirdiği kısımlarını bizden esirgemez.
Yazar bize kendi başarı öyküsünü anlatırken aynı zamanda, döneminin toplum sınıflarının farklarını ve bu çatışmaları ön planda tutar. Alt sınıfta yaşayan işçi bir insanın günün birinde zengin bile olsa; yine alt sınıftan geldiği kokusunu asla üzerinden atamayacağı mesajını da verir.
Kitabın sonuna doğru iyice emin oluruz ki Eden, ne toplumun alt sınıfında ne de üst sınıfında kendine asla bir yer edinemez. O hiçbir zaman toplumla barışmayan aykırı bireydir ve bunun sonucunu ağır öder. Kendisi hangi sınıfta, nerede olursa olsun, iç çatışması roman boyunca sürer.
Yazarın vermek istediği ana fikirlerden biri ve son mesajı şudur: Başarmanın verdiği yalnızlık ve başarıya ulaşıldığında umulan mutluluğa aslında hiçbir zaman erişilemeyecek olması. İnsan başarıya rağmen her zaman tatminsiz olacaktır. Bunun değişmeyecek olduğu gerçeğini vurgular.
Sonsöz
Martin Eden, üzerine epey emek verilen; dönem yaşamının sorunlarını dile getiren, gerçeklerden bahseden ve gerçek mesajlar veren bir başarı öyküsüdür. Fakat bu başarı ne yazık ki mutsuz bir sondur.
Martin Eden, bu kitapta başarıya ulaşırken; Jack London’da bu kitapla başarıya ulaşmıştır.
·
9,8bin Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.