16 asırlık samimiyet.Felsefe
"Deliriyordum, ama aklımı başıma getirecek şekilde; ölüyordum, ama yeniden doğacak şekilde."
Yaklaşık 1600 yıl önce kaleme alınmış olmasına rağmen, insanın içsel çatışmalarını, arayışlarını ve manevi yolculuğunu öylesine samimi ve derinlikli bir dille anlatıyor ki Augustinus, okurla arasında çağları aşan bir köprü kurmuş adeta. Kitap yalnızca bir otobiyografi değil, aynı zamanda teolojik bir inceleme, felsefi bir sorgulama ve Tanrı'ya sunulmuş lirik bir dua olma nitelikleri de taşıyor.
"Ey bana can veren Tanrım, kendi zavallılığıma tek damla gözyaşı akıtmadım."
Patristik filozofların başında gelen Augustinus, kendi hayat hikayesini, çocukluğundan Hristiyanlığı kabul ettiği 386 yılına kadar olan dönemi merkeze alarak günlük ya da bir nevi yakarış şeklinde kaleme almış bu eserinde. Ancak bu anlatı, kuru bir kronolojiden ibaret değil, bunun altını çizmekte fayda var. Augustinus, geçmişine dönüp bakarken, işlediği günahları, kapıldığı dünyevi tutkuları ve entelektüel saplantılarını büyük bir açık yüreklilikle masaya yatırmış. Annesinin dindar bir Hristiyan olmasına rağmen gençliğinde yaşadığı sefahat dolu hayatı, retorik hocası olarak elde ettiği başarıların getirdiği kibri ve Manicilik gibi dönemin popüler felsefi akımlarına kapılışını da detaylarıyla aktarmış. Kitapta beni en çok etkileyen bölüm: Gençliğinde arkadaşlarıyla birlikte sırf günah işlemiş olmak için bir komşusunun armut ağacını yağmalamasını anlattığı kısımdı. Bu basit olay üzerinden Augustinus, günahın doğasını, kötülüğün anlamsız çekiciliğini ve insan iradesinin zayıflığını derinlemesine tahlil ediyor. Bu, eserin genel karakterini yansıtan bir örnektir de aslında: Kişisel bir anıdan yola çıkarak evrensel bir insanlık durumunu ve teolojik bir problemi aydınlatmak.
"Bu masalları kesinlikle Homeros uydurdu ve böylece en aşağılık insanlara tanrısallık yükleyerek ahlaksızlıkları ahlaksızlık olmaktan çıkardı. Bu şekilde ahlaksızlık yapanlar artık günahkar insanları değil, göksel tanrıları örnek almış sayılacaktır."
Kitabın, genel olarak da en özgün ve etkileyici felsefi bölümü, zaman üzerine yaptığı analizlerdir. "Öyleyse zaman nedir?" diye soran Augustinus, geçmişin artık olmadığını, geleceğin ise henüz gelmediğini, "şimdi"nin ise sürekli bir akış halinde olduğunu fark eder. Zamanın ölçümünü, insan zihninin, yani hafızanın ve beklentinin bir fonksiyonu olarak tanımlaması, kendisinden yüzyıllar sonra gelecek olan modern felsefeye ve hatta fizik tartışmalarına ışık tutacak niteliktedir.
Ayrıca Manicilik öğretisinden ayrılmasının temel nedenlerinden biri olan kötülük problemi, "İtiraflar"da geniş yer bulur. Augustinus, kötülüğün Tanrı tarafından yaratılmış bir töz olmadığını, aksine "iyinin yoksunluğu" olduğunu savunur. İnsanın özgür iradesini yanlış kullanarak Tanrı'dan uzaklaşmasının bir sonucu olarak ortaya çıkan bu durum, Hristiyan teolojisinin temel argümanlarından birini oluşturur.
"İçsel bir açlık içindeydim, ama içimi doyuracak bir besinden yoksundum, yani senden yoksundum Tanrım."
Kitabın üslubuna da değinmek istiyorum. Öncelikle şunu belirteyim ki her ne kadar felsefi bir kitap gibi görünse de yazarın samimi dili hemen sizi içine çekiyor, yapmış olduğu hatalarını anlatırken beraber üzülüyorsunuz, sevinçlerini anlatırken seviniyor, doğru yolun anlamını ve insana kattıklarını ona hak vererek dinliyorsunuz. Kitap, baştan sona Tanrı'ya hitaben yazılmış bir diyalog, bir yakarış ve bir şükran ifadesidir aslında. Bu doğrudan ve samimi üslup, metne lirik ve şiirsel bir hava da katar. Augustinus'un retorik alanındaki ustalığı, cümlelerinin ahenginde ve derinliğinde kendini göstermiş. Bizler, sadece bir düşünürün zihinsel sürecine değil, aynı zamanda acı çeken, pişman olan, arayan ve sonunda huzuru bulan bir ruhun en mahrem anlarına da tanıklık etmiş oluruz.
"Ağlanası sevinçlerim, sevinilesi kederlerimle savaş halinde, zafer hangi tarafın olacak bilmiyorum."
·
188 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.