Amistad (1839 olayı), tarihsel olarak köleliğe karşı insanlık onurunun direnişini anlatan güçlü bir hikâyedir.1839’da, Sierra Leone’den köleleştirilen Afrikalılar, İspanyol gemisi La Amistad’da zincire vurulurlar.
Yolda isyan eder, gemiyi ele geçirirler; ancak Amerika kıyılarına vardıklarında “katil” ve “köle” olarak yargılanırlar.
Cinqué, mahkeme salonunda ve insanlık tarihinde unutulmaz bir soru sorar:
“Eğer biz insan değilsek, o zaman siz kimsiniz?”
Bu olay, Steven Spielberg’in 1997 tarihli Amistad filmine ve birçok edebî uyarlamaya ilham vermiştir.
Eser (özellikle senaryo ve romanlaştırılmış versiyonlarında), Sengbe Pieh — yani “Cinqué” adlı Afrikalı kölenin özgürlük mücadelesini merkez alır.
1839 yazının fırtınalı bir gecesinde, köle taşıyan İspanyol gemisi
"Amistad"da bulunan elli üç Afrikalı siyah, zincirlerinden kurtulmayı
başarır. Singbe'nin liderliğinde silahlanır, geminin kontrolünü ele geçirir
ve ölümüne bir mücadeleyle özgürlüklerini kazanırlar. Afrikalılar, iki
köle taciri dışında mürettebatın tümünü öldürürler. Gemi idaresi
hakkında en küçük bir bilgiye dahi sahip olmadıklarından ötürü,
hayatta bıraktıkları bu iki İspanyol'a güvenmek zorundadırlar. Onlardan
kendilerini Afrika'ya geri götürmelerini isterler.
Ancak İspanyollar gündüz ilerlemek, geceleri de geri gitmek suretiyle
Afrikalıları aldatarak gemiyi Amerika kıyılarına yanaştırırlar. Afrikalılar
tutuklanır ve cinayet suçlamasıyla hapse atılırlar. Fakat yalnız
değildirler. Hayatlarını köleliğin kaldırılmasına adamış bir grup insan,
onları kurtarmak için ellerinden geleni yapmaya kararlıdırlar.
Uzun yargılamalar sonucu, Amerikan hukuk sistemi temellerinden
sarsılır.
Amistad gemisinin Afrikalıları için sorun politik veya ideolojik değildir.
Söz konusu olan, her insanın en doğal hakkıdır: Özgürlük...
Coğrafi Keşifler, 15. yüzyılın başlarında başladı ve özellikle Portekiz ile İspanya'nın öncülüğünde 16. yüzyılda hız kazandı. Atlantik köle ticareti>>nin başlangıcı ise 1526'da Portekizlilerin Afrika'dan Brezilya'ya ilk köleleri götürmesiyle coğrafi keşiflerle aynı döneme denk gelir ve keşfedilen yeni topraklarda ucuz iş gücü ihtiyacıyla doğrudan bağlantılıdır.
Coğrafi keşifler sırasında, yeni keşfedilen ve kolonileştirilen topraklar için ucuz iş gücü ihtiyacı doğdu.
Bu ihtiyacın karşılanması için kölelik de aynı dönemde büyük bir hız kazandı. Ve akabinde 17. yuzyilla baslayan ve 18. yuzyilda sanayi devrimi ile devam eden cagda hizla makinelesmeyle ve sanayilesmeyle birlikte insan gucune ihtiyac duyan batinin kapitalist toplumlari uzak diyarlardan ucuz ve saglam is gucune ihtiyac duyarak bu koleciligi resmilesmisti.
"Temalar"
Özgürlük ve İnsanlık:
_______________________
Eser, özgürlüğün politik değil, doğal bir hak olduğunu savunur.
Cinqué’nin duruşu, yalnızca köleliğe değil, insanın değersizleştirilmesine karşı bir feryattır.
Her sahnede, özgürlük “tanrısal bir adalet”le özdeşleşir.
Adalet ve Vicdan:
___________________
Mahkeme süreci, yalnızca bir dava değil, insanlığın kendi vicdanıyla yüzleşmesidir.
Hakimlerin ve avukatların gözünde yasa ile ahlak, köle zincirleriyle Tanrı’nın yasası arasında bir çatışma vardır.
Film ve roman, “adalet”i insanın kalbinde arar, mahkeme duvarlarında değil.
Sembolik Derinlik:
____________________
Deniz, eserde özgürlüğün ve bilinmezliğin sembolüdür.
Köle gemisi, insanlığın karanlık tarafını;
Cinqué’nin sesi ise direnişin yankısını temsil eder.
Anlatım ve Duygu
___________________
Eserin dili yalın ama keskin; acı ve umut bir aradadır.
Kölelik anlatısı klişeye düşmeden, insan onurunun evrenselliğini işler.
Spielberg’in film uyarlaması da bu tonu sürdürür — müzik, sessizlik ve göz teması bile birer feryada dönüşür.
Sonuç
___________
Amistad, tarihsel bir olayın ötesinde, insan olmanın anlamı üzerine bir destandır.
Kölelik zincirleri kırılır, ama asıl zafer, insanın kendi onurunu hatırlamasıdır.
“Bizi zincirleyen eller değil, unutan kalplerdi.
Ve o gün, biz hatırladık.”
·
16 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.