“Ustaların Çarpışması”Felsefe-Düşünce
Bu diyalog, aklın pazara çıkmasıyla vicdanın buna karşı duruşunun hikayesidir.
Platon’un Protagoras diyalogu, bilginin ne olduğu kadar erdemin nasıl yaşanacağı sorusunu da açar.
Bir yanda “insan her şeyin ölçüsüdür” diyen Protagoras, yani sofistlerin parlayan yıldızı öte yanda “kendini bil” diyen Sokrates, yani hakikatin kölesi değil, hizmetkarıdır.
Diyalog, bir gencin merakıyla başlar: Hippokrates, Protagoras’tan ders almak ister. Sokrates hemen sorar:
“Peki ondan ne öğreneceksin? Erdem mi, retorik mi, yoksa sadece güzel konuşmak mı?”
İşte Platon’un kalemi burada keskinleşir ; Bilgi, gösteri için mi vardır, dönüşüm için mi?
Protagoras der ki, “Erdem öğretilebilir; çünkü herkes şehirde yaşamayı öğrenir.”
Sokrates karşı çıkar: “Hayır, erdem bilgiyle birdir; kim bilir, zaten iyidir.”
Bu söz, Platon’un etik felsefesinin temelidir. Kötülük, bilinçsizlikten doğar. Kim gerçekten bilirse, yanlış yapmaz.
Protagoras ise aklı insanın hizmetine verir; hakikat kişiye göredir.
Ama Platon bunu tehlikeli bir oyun olarak görür. Çünkü eğer herkesin doğrusu kendineyse, ortak bir hakikat yoktur.
Ve hakikat yoksa, toplum çöker.
Sokrates’in soruları Protagoras’ın söz sanatını bir ağ gibi sarar.
Sonunda büyük sofist, kendi argümanlarının içinde boğulur.
Söz ustası yenilir; çünkü akıl, süsü değil özü sever.
Protagoras sadece bir felsefi diyalog değil, bir zihin savaşıdır.
Sokrates’in sükuneti, Protagoras’ın ihtişamını yıkar.
Platon bize sessiz bir ders bırakır;
Gerçek bilgelik, öğretmekte değil, ruhu uyandırmaktadır.
Bugün hala geçerlidir bu tartışma.
Bilgiyi gösteri yapan dünyada Sokrates’in sesi uzaktan duyulur;
“Bilmek, hatırlamaktır. Hakikat modaya göre değişmez.”
·
19 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.