Yazar:
Platon (Eflatun)
Çevirmen:
Ari Çokona
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 24 dk.
Sayfa Sayısı:
120
Basım Tarihi:
Haziran 2022
Yayınevi:
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
ISBN:
9786254290657
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Türler:
Sıralamalar
Diğer Baskılar
Protagoras
476 okunmaSay Yayınları · Kasım 2014 · 96 s.
Protagoras
222 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Haziran 2022 · 120 s.
Protagoras
70 okunmaPinhan Yayıncılık · 12 Mart 2019 · 136 s.
Protagoras
70 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 2022 · 120 s.
Protagoras
33 okunmaMilli Eğitim Bakanlığı Yayınları · 1997 · 80 s.
Protagoras
2 okunmaSosyal Yayınları · Ağustos 2001 · 84 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Sokrates yöntemiFelsefe
"Düşünceler eylemlerin belirleyicisidir ve kabul ettiklerinden sorumludur insan. Sorumluluk almayı sevmediği için ise insan en çok inkar etmeye başvurur."
En yaşlı ve bilge filozof olan Protagoras gençlere erdeme dair dersler vermektedir. Sokrates erdemin öğretilebilir olduğunu düşünmediği için Protagoras'tan kendisine erdemin nasıl öğretildiğini açıklamasını ister. Bunun üzerine ikisi arasında erdem üzerine bir tartışma başlar.
Kitabın dili anlaşılır ancak iki filozofun tartıştığı konuları anlama noktasında okuyucu zorlanabiliyor. Ama ben tartıştıkları konudan ziyade Sokrates yöntemi ile
"İnsanların bir konu hakkında fikirlerini öğrenirken veya fikir sunulurken bir anda olduğu gibi hepsini söylemek yerine, soru ve cevap yoluyla fikirleri öğrenmenin daha etkili olup dürüst cevaplara ulaşarak ve kişinin artık inkar etmesine engel olduğunu" öğrendim. Protagoras, Sokrates'in kendisine sorduğu her soruya verdiği cevap karşısında yeni bir soru ile karşılaşıp sonunda savunduğu düşüncenin tersi bir düşünceyi kabul etmek zorunda kalır. Her ne kadar bu hoşuna gitmese de Sokrates'in uyguladığı yöntem ile söylediklerini kabul etmenin sorumluluğunu da almış olur.
Sokrates yöntemini öğrenmek isteyenlere tavsiye ediyorum.
İnceleme değil kendi yorumum.Felsefe
Kitabın sonlarına doğru kalbim hızlı hızlı çarptı çünkü hayatıma eklemem gereken bilgilere kavuştum. Ders almam gereken yerler vardı. Altını çizmekten yoruldum. Soru cevap şeklinde ilerlese de cidden hiç sıkılmadım.
Sokrates yine soru sorarak insanların beynini yakmaya ve bazen de anlamaya yardımcı oluyor. Sorduğu sorulara bakıyorum. Farkına varıyorum...
Erdemin Neliği ÜzerineFelsefe
Protagoras’ın Erdemin Öğretilebilir Olduğu Üzerine Sokrates’e Karşı Savunusu
Protagoras'ın, erdem ve siyaset sanatının öğretilebilirliği üzerine Sokrates'e sunduğu argümanlar, mitolojik bir anlatıyla başlar ve insanın doğası ile toplumsal düzenin kurulması sürecini detaylandırır. Başlangıçta tanrılar tarafından yaratılan ölümlü canlıların yetilerle donatılması görevi Epimetheus'a verilir, ancak Epimetheus tüm yetileri hayvanlara dağıttığında insanlara hiçbir şey kalmaz. Prometheus, insanları savunmasız bulduğunda onlara Athena ile Hephaistos'tan teknik bilgi ve ateşi çalarak verir, ancak siyaset sanatını ve adaleti sunamaz. İnsanlar teknik bilgi sayesinde hayatta kalmayı öğrenir, ancak vahşi hayvanlarla ve birbirleriyle başa çıkmakta zorlanırlar. Bu durum, Zeus'un Hermes'i göndererek insanlara adalet ve karşılıklı saygıyı dağıtmasıyla değişir. Zeus, bu erdemlerin herkes tarafından paylaşılmasını emreder; aksi takdirde kentlerin var olamayacağını belirtir.
Protagoras, Sokrates'e bu hikâyeyle, erdemin öğretilebilir olduğunu ve toplumun bu şekilde düzenlenmesi gerektiğini gösterir. Ardından, Sokrates'in erdemin öğretilebilirliği konusunda şaşırmasına değinir ve insanların doğal özellikleri yüzünden kimseye kızılmadığını, ancak eğitimle kazanılabilir erdemlere sahip olunmadığında kızgınlık ve ceza verildiğini açıklar. Hata yapanların cezalandırılması, erdemin öğretilebilir olduğuna dair bir inancı yansıtır, çünkü ceza, hataların tekrarlanmasını önlemek için verilir.
Protagoras, Sokrates'e, Atinalıların erdemin öğretilmesi gerektiğine ve herkesin adalet duygusuna ve siyaset erdemine sahip olması gerektiğine inandığını savunur. Adaletin ve sağduyunun insanlar arasında yaygın olduğunu, aksi takdirde toplumların var olamayacağını belirtir.
Erdemin öğretilebilirliğine dair bir
Hippokrates bir gün arkadaşı Sokrates'in kapısını çalar ve o dönemin felsefe öğretmenlerinin arasında parayla çalışan tek filozofu Protogoras'dan ders almasını ister. Sokrates onu kırmaz ama ders alacağı kişi hakkında bilgisiz olduğunu görünce,beraber Protogoras'ı ziyarete giderler. Hippokrates'e Protogoras'ın nasıl bir filozof olduğunu göstermesi için oradaki arkadaş çevresinin de şahitliği ile erdemin öğretilip öğretilmeyeceğine dair kıyasıya süren diyalektik bir diyaloglar dizisi başlar. Karşılıklı soru cevap ve çözümleme gibi olan bir metin tabi. Yer yer Sokrates bağlantılarının arasını çok güzel doldurarak kök söktürse de final de büyük bir sürpriz yapıyor, bunu söyleyemem tabi. Meraklısı için bir çırpıda bitecek bir kitap.
Platon’un, Sokrates ve Protagoras arasında geçen bu diyalogu, erdemin öğretilip öğretilemeyeceğine dair bir tartışmayı barındırır. Sokrates, başta erdemin öğretilemeyeceğini savunur; ona göre erdemin edinilebilmesi için bireyin kendi çabası gereklidir. Protagoras ise başta bunun tam tersini savunur, ona göre erdem öğretilebilirdir. Eğitim veya din kurumları gelişmiş bir toplumsal yapıya sahip olan etnisitelerde erdemli insanların olduğunu görebiliriz. Bu kurumlar, erdemi öğretebilir ve bu kurumların gelişmiş olduğu yerlerde erdemli insanları görmemiz bir tesadüf değil, beklenen bir sonuçtur. Diyalogun sonunda ise Sokrates, erdemin bilgi olduğunu yani öğretilebilir olduğunu; Protagoras ise erdemin öğretilemeyeceğini savunmaya başlar.
Ayrıca diyalogun içerisinde Sokrates’in de eleştirdiği gibi retorik, güzel konuşma ile ilgili bir sanattır. Oysa bu sanat, edinilebilecek değil ortaya çıkabilecek bir şeydir. Mesela bir doktor, tıp ile ilgili güzel konuşabilir. Keza bir devlet adamı da siyaset ile ilgili güzel konuşabilir. Bu duruma bakıldığında, Sokrates’in getirdiği eleştiri şudur: Retorik, amaç değil araçtır. Hedefe gidilen yolda lazım olan bir katalizördür.
Erdemin öğretilebilirliği üzerine olan bu diyalogda ise asıl amaç bence bundan daha ötesini kapsar. Tartışma sürerken Sokrates, Protagoras’ın retoriğine karşın Sokratik ironi barındıran bir tutum takınır. Simonides’in Pittakos’u eleştirdiği şiirleri üzerinden yani retoriğin en önemli araçlarından biri olan tanık göstermeye başvurarak kendini haklı gösterir. Ancak bunu haklı çıkmak için değil, retoriğin epistemolojik olarak aslında yetersiz olduğunu çünkü; aklı değil, duyguyu ön plana almasını, suistimallere açık olmasını eleştirir. İkili tartışmaya diyalektik düzlemde devam eder. Eserin sonunda aslında kazanan ne
PROTAGORAS ÜNLÜ SOFİSTFelsefe-Düşünce
Öncelikle herkese hayırlı günler diliyorum inşallah gününüz güzel geçiyordur. Aristoklesin "Protagoras" adlı kitabı hakkında iki çift söz edicem
Gerçek ismi aristokles olan daha tanınan ismiyle Platon İslam dünyasında eflatun olarak bilinir.
Alnı ve bağrı geniş anlamına gelen "Platon" beden hocası tarafından verilmiştir.
Alnı geniş insanların, beynin ön bölgesin de bulunan "prefrontal korteks"lerinin kapasitesinin daha yüksek olduğunu düşünüyorum
Protagoras diyalogu bizi Atina'nın gücünün doruğunda olduğu perikles dönemine, peloponnessos Savaşı'nın hemen öncesine götürür. Burada düşüncelerini özgürce dile getirebileceklerini ve bilgiye aç zengin öğrenciler bulacaklarını bilen nam salmış sofistler Hellen dünyasının dört bir yanından Atina'ya akın ederler. Entelektüellerin bir zenginin konağında toplanarak felsefî konular tartışması gündelik hayatın bir parçasıdır. (Sofistler para karşılığında bilgi ve eğitim veriyordu mutlak hakikat arayışından çok pratik bilginin peşindeydiler)
Protagoras sofistlerin en önemli filozoflarındandır. Uzun süre atinada yaşamış, 74 yaşında dinsizlikle suçlandığından kaçmak zorunda kalmış ve kaçarken gemisinin batması sonucunda boğulmuştur. Herşeyin göreceli olduğunu savunuyordu "insan herşeyin ölçüsüdür" özdeyişiyle tanınıyordu.
Sokrates saygın sofiste derslerinde ne öğrettiğini sorar. Protagoras da öğrencilerine iyi birer yurttaş olmayı öğrettiğini söyler. Bunun üzerine Sokrates ve Protagoras kalabalık bir izleyici topluluğu önünde erdemin öğretilebilir olup olmadığını tartışmaya başlarlar. Uzun tartışmanın sonunda taraflar kesin sonuçlara varmazlar. Erdemin öğretilebilir ya da öğretilemez olduğu hakkında bir karara varabilmek için Erdemin doğasını etraflıca araştırmak üzere başka bir zaman tekrar bir araya gelmeye karar verirler. Yani
Erdemin ne olduğunu ve öğretilebilir olup olmadığı konusu zamanını en önemli sofistlerden biri olan Protogoras ve karşısında Platonun kendi görüşlerinin temsili olan Sokrates vardır. Ayrıca Sokratesin sofistler olan yaklaşımını öğrenebiliriz.
“Ustaların Çarpışması”Felsefe-Düşünce
Bu diyalog, aklın pazara çıkmasıyla vicdanın buna karşı duruşunun hikayesidir.
Platon’un Protagoras diyalogu, bilginin ne olduğu kadar erdemin nasıl yaşanacağı sorusunu da açar.
Bir yanda “insan her şeyin ölçüsüdür” diyen Protagoras, yani sofistlerin parlayan yıldızı öte yanda “kendini bil” diyen Sokrates, yani hakikatin kölesi değil, hizmetkarıdır.
Diyalog, bir gencin merakıyla başlar: Hippokrates, Protagoras’tan ders almak ister. Sokrates hemen sorar:
“Peki ondan ne öğreneceksin? Erdem mi, retorik mi, yoksa sadece güzel konuşmak mı?”
İşte Platon’un kalemi burada keskinleşir ; Bilgi, gösteri için mi vardır, dönüşüm için mi?
Protagoras der ki, “Erdem öğretilebilir; çünkü herkes şehirde yaşamayı öğrenir.”
Sokrates karşı çıkar: “Hayır, erdem bilgiyle birdir; kim bilir, zaten iyidir.”
Bu söz, Platon’un etik felsefesinin temelidir. Kötülük, bilinçsizlikten doğar. Kim gerçekten bilirse, yanlış yapmaz.
Protagoras ise aklı insanın hizmetine verir; hakikat kişiye göredir.
Ama Platon bunu tehlikeli bir oyun olarak görür. Çünkü eğer herkesin doğrusu kendineyse, ortak bir hakikat yoktur.
Ve hakikat yoksa, toplum çöker.
Sokrates’in soruları Protagoras’ın söz sanatını bir ağ gibi sarar.
Sonunda büyük sofist, kendi argümanlarının içinde boğulur.
Söz ustası yenilir; çünkü akıl, süsü değil özü sever.
Protagoras sadece bir felsefi diyalog değil, bir zihin savaşıdır.
Sokrates’in sükuneti, Protagoras’ın ihtişamını yıkar.
Platon bize sessiz bir ders bırakır;
Gerçek bilgelik, öğretmekte değil, ruhu uyandırmaktadır.
Protagoras bitti. Böylece Platon’dan 4. kitabımı da okumuş oldum.
Platon, herkesin bildiği gibi yazılı eser vermeyen hocası Sokrates’in görüşlerini gelecek nesillere ulaştırmak için eserler kaleme almıştır. Kitaplarını, hocasının başkalarıyla olan ve “diyalog” adı verilen konuşmalarından oluşacak şekilde tasarlamıştır. İlk başta hocasının görüşlerini aktarırken zaman içinde kendi de hocasından aşağı kalmayan bir filozof olan Platon, bir kitabı hariç tüm kitaplarında Sokrates adında bir karakter üzerinden görüşlerini aktardığı için hangi kitabında kendi görüşlerini hangi kitabında hocasının görüşlerini aktardığı büyük bir muammadır. Bunu belirlemek de araştırmacıların konusudur ama ben bu kitabın Platon’dan çok Sokrates’in görüşlerini içerdiğini düşünüyorum.
Sokrates, insanlara doğrudan bir bilgi vermek yerine onlara soru sorarak insanları kendi görüşlerini kabul ettiren ve bu kitapta da yer alan özel bir konuşma yöntemiyle derslerini yürütürmüş. Soruları ve cevapları zaman zaman takip etmek güçleşse de karşısındakini konuşturması oldukça keyif vericidir. Diğer okuduğum kitaplarında karşısındakilerden çok daha üstün durumda olduğu için bunu daha rahat yaparken bu kitaptaki rakibi Sokrates’in yaşadığı dönemdeki en büyük sofist olan Protagoras’tır ve aralarındaki felsefi tartışma hemen hemen eşit durumdadır.
Kitabı genel olarak beğendim ama ilk okuma olarak Sokrates’in Savunması veya Şölen’i öneririm. Bu kitabı ileri okumalar yapmak isteyenlere tavsiye ederim.
Protagoras - PlatonPlaton (Eflatun)'un erken dönem diyaloglarındandır. Platon'un ağzından 
Sokrates, dönemin en ünlü sofisti Protagoras ve tıbbın babası 
Hippokrates arasında Erdem konusu tartışılıyor. Erdemin öğretilebilir bir şey mi yoksa Tanısal kaynaklı mı olduğunu uzunca süre tartıştıktan sonra, Erdemin öğretilebilir bir şey olduğuna ve dolayısıyla beşeri olduğuna karar verirler.
Protagoras, Sokrates ve Hippokrates arasında geçen diyaloglar sanki bir satranç maçı gibiydi. Tartışma daha çok Protagoras ve Sokrates arasındaydı. Sokrates'in soru cevap yoluyla Protagoras'ı adeta bir boksör gibi sürekli köşeye sıkıştırması heyecan vericiydi :)
Bizler 86 milyonluk %99'u Müslüman olan bir ülkede yaşıyoruz. Dünyada 60 tane Müslüman devlet var. Tarafsız bir gözle baktığımızda dünyada Ahlak ve daha bir çok konuda en geri kalmış ülkeler maalesef ki İslam ülkeleridir. "Din olmadan Ahlak olmaz" ve "Kusursuz olan İslam'dır, Müslümanlar değil!" diyen ciddi bir kitlemiz var. Eğer bu argüman doğru ise 1400 yıl boyunca neden hiç bir İslam ülkesi ne ahlak konusunda ne de başka bir insani değer konusunda ilerleyemedi. İnancı veya hayat görüşü ne olursa olsun bence 86 milyon olarak şapkamızı alıp önümüze koymazsak maalesef ki daha bir çok asır karanlıkta kalacağız.
Kitabın en önemli pasajının içinde yer aldığı alıntıyı da ekleyeyim dileyenler okuyabilirler. #285662814
Eseri felsefeye ilgi duyan herkese tavsiye ediyorum.
Kitaba 8.5/10 puan veriyorum.
Platon (Eflatun)'un erken dönem diyaloglarındandır. Platon'un ağzından Sokrates, dönemin en ünlü sofisti Protagoras ve tıbbın babası Hippokrates arasında Erdem konusu tartışılıyor. Erdemin öğretilebilir bir şey mi yoksa Tanısal kaynaklı mı olduğunu uzunca süre tartıştıktan sonra, Erdemin öğretilebilir bir şey olduğuna ve dolayısıyla beşeri olduğuna karar verirler.
Protagoras, Sokrates ve Hippokrates arasında geçen diyaloglar sanki bir satranç maçı gibiydi. Tartışma daha çok Protagoras ve Sokrates arasındaydı. Sokrates'in soru cevap yoluyla Protagoras'ı adeta bir boksör gibi sürekli köşeye sıkıştırması heyecan vericiydi :)
Bizler 86 milyonluk %99'u Müslüman olan bir ülkede yaşıyoruz. Dünyada 60 tane Müslüman devlet var. Tarafsız bir gözle baktığımızda dünyada Ahlak ve daha bir çok konuda en geri kalmış ülkeler maalesef ki İslam ülkeleridir. "Din olmadan Ahlak olmaz" ve "Kusursuz olan İslam'dır, Müslümanlar değil!" diyen ciddi bir kitlemiz var. Eğer bu argüman doğru ise 1400 yıl boyunca neden hiç bir İslam ülkesi ne ahlak konusunda ne de başka bir insani değer konusunda ilerleyemedi. İnancı veya hayat görüşü ne olursa olsun bence 86 milyon olarak şapkamızı alıp önümüze koymazsak maalesef ki daha bir çok asır karanlıkta kalacağız.
Kitabın en önemli pasajının içinde yer aldığı alıntıyı da ekleyeyim dileyenler okuyabilirler. #285662814
Eseri felsefeye ilgi duyan herkese tavsiye ediyorum.
Kitaba 8.5/10 puan veriyorum.Yazar Hakkında
Platon (Eflatun)Yazar · 59 kitap
Antik/klasik Yunan Filozofu, Matematikçi, Felsefi Diyaloglar Yazarı ve Batı Dünyasındaki İlk Yüksek Öğretim Kurumu Olan Atina Akademisinin Kurucusu
Eski Yunan filozofu (Atina İ.Ö. 428-ay.y.İ.Ö. 348/347). Soylu bir ailenin oğlu olan Eflatun (ya da Platon), parlak bir Öğrenim görerek, sanatın her dalında kendini gösterdi (çok genç yaşta şiirler, trajediler yazdı); Kratilos'tan bilim dersleri aldı. Sokrates'le tanışınca (İ.Ö. 407) felsefeye yönelip, gerek beden, gerek kafa yapısı bakımından siyasete yatkın olmadığından, o karışık yıllarda siyasetten uzak kaldı. Demokrasiyi küçümserken, Otuzlar Meclisi'yle iktidara gelen dostlarının yönetimini daha da beter buldu. Sokrates'in Ölümünden sonra Megara'da Eukleides'in yanına çekildi; sonra yolculuklar yaparak Kyrene'de matematikçi Theodoros'la tanıştı. Mısır'a bir yolculuk yapıp, İtalya'ya giderek Tarento ve Lokroi'deki pyhthagorasçı çevrelerle ilişki kurdu. İ.Ö. 388'e doğru Dionysos'un kaynı Dion tarafından, Syrasos'u pek etkileyemedi. Atina'ya dönerek, Akademi Gymnasionu'nda Yunanistan'ın dört bir yanından gelen Öğrencilere ders verdi. İ.Ö. 367 ve İ.Ö. 361'de iki kez daha Sicilya'ya gittiyse de, Genç Dionysos'u da etkilemeyi başaramadı ve felsefe ile tiranlığı bağdaştırmaktan vazgeçti. Atina'ya dönüp, Akademi'de ders vermeyi sürdürerek, söylentiye göre bir şölen sırasında öldürüldü.
Eflatun'un bütün yapıtları günümüze kalmıştır: Felsefe ve felsefeyle bağlantılı konularda yazılmış 26 diyalog. Karşılıklı konuşmalar biçiminde yazıldıkları için bunlara "diyalog" denirse de, tümünü diyalog diye adlandırmak belki doğru olmaz; çünkü, sözgelimi Sokrates'in mahkemede yaptığı konuşmayı içeren Savunma ve daha birkaç yapıtı, temelde monologdur. Gene de, tarihsel kişilere dayansın ya da dayanmasın, bütün yapıtlarını kişilerin ağzından yapılan konuşmalar biçiminde yazdığı için, tümü bu anlamda tiyatrovaridir. Birkaçı dışında, diyalogların tümünde, Sokrates odak kişidir.
Platon olan isminin neden Türkçede "Eflatun" olduğu:
- Arapçada [p] sesi yoktur. Yabancı dillerden alınan [p] Arapçada daima [f] oluyor.
- Arapçada [o] sesi de yok. Bu da daima [u]ya dönüşüyor.
- Arapçada kelime başında çift sessizi telaffuz etmek imkânsız. Türkçe ispor veya siteyşın gibi, ya başına ya arasına mutlaka bir sesli katıyorlar. Dolayısıyla filozofun Arapça adı "Felâtûn" veya "Eflâtûn". Türkçeye Arapçadan Eflatun olarak aktarılmış.
