Yazar:
Platon (Eflatun)
Çevirmen:
Furkan Akderin
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 43 dk.
Sayfa Sayısı:
96
Basım Tarihi:
Kasım 2014
Yayınevi:
Say Yayınları
ISBN:
9786050203837
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Diğer Baskılar
Protagoras
476 okunmaSay Yayınları · Kasım 2014 · 96 s.
Protagoras
222 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Haziran 2022 · 120 s.
Protagoras
70 okunmaPinhan Yayıncılık · 12 Mart 2019 · 136 s.
Protagoras
70 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 2022 · 120 s.
Protagoras
33 okunmaMilli Eğitim Bakanlığı Yayınları · 1997 · 80 s.
Protagoras
2 okunmaSosyal Yayınları · Ağustos 2001 · 84 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Protagoras - PlatonPlaton (Eflatun)'un erken dönem diyaloglarındandır. Platon'un ağzından 
Sokrates, dönemin en ünlü sofisti Protagoras ve tıbbın babası 
Hippokrates arasında Erdem konusu tartışılıyor. Erdemin öğretilebilir bir şey mi yoksa Tanısal kaynaklı mı olduğunu uzunca süre tartıştıktan sonra, Erdemin öğretilebilir bir şey olduğuna ve dolayısıyla beşeri olduğuna karar verirler.
Protagoras, Sokrates ve Hippokrates arasında geçen diyaloglar sanki bir satranç maçı gibiydi. Tartışma daha çok Protagoras ve Sokrates arasındaydı. Sokrates'in soru cevap yoluyla Protagoras'ı adeta bir boksör gibi sürekli köşeye sıkıştırması heyecan vericiydi :)
Bizler 86 milyonluk %99'u Müslüman olan bir ülkede yaşıyoruz. Dünyada 60 tane Müslüman devlet var. Tarafsız bir gözle baktığımızda dünyada Ahlak ve daha bir çok konuda en geri kalmış ülkeler maalesef ki İslam ülkeleridir. "Din olmadan Ahlak olmaz" ve "Kusursuz olan İslam'dır, Müslümanlar değil!" diyen ciddi bir kitlemiz var. Eğer bu argüman doğru ise 1400 yıl boyunca neden hiç bir İslam ülkesi ne ahlak konusunda ne de başka bir insani değer konusunda ilerleyemedi. İnancı veya hayat görüşü ne olursa olsun bence 86 milyon olarak şapkamızı alıp önümüze koymazsak maalesef ki daha bir çok asır karanlıkta kalacağız.
Kitabın en önemli pasajının içinde yer aldığı alıntıyı da ekleyeyim dileyenler okuyabilirler. https://1000kitap.com/gonderi/285662814
Eseri felsefeye ilgi duyan herkese tavsiye ediyorum.
Kitaba 8.5/10 puan veriyorum.
Platon (Eflatun)'un erken dönem diyaloglarındandır. Platon'un ağzından Sokrates, dönemin en ünlü sofisti Protagoras ve tıbbın babası Hippokrates arasında Erdem konusu tartışılıyor. Erdemin öğretilebilir bir şey mi yoksa Tanısal kaynaklı mı olduğunu uzunca süre tartıştıktan sonra, Erdemin öğretilebilir bir şey olduğuna ve dolayısıyla beşeri olduğuna karar verirler.
Protagoras, Sokrates ve Hippokrates arasında geçen diyaloglar sanki bir satranç maçı gibiydi. Tartışma daha çok Protagoras ve Sokrates arasındaydı. Sokrates'in soru cevap yoluyla Protagoras'ı adeta bir boksör gibi sürekli köşeye sıkıştırması heyecan vericiydi :)
Bizler 86 milyonluk %99'u Müslüman olan bir ülkede yaşıyoruz. Dünyada 60 tane Müslüman devlet var. Tarafsız bir gözle baktığımızda dünyada Ahlak ve daha bir çok konuda en geri kalmış ülkeler maalesef ki İslam ülkeleridir. "Din olmadan Ahlak olmaz" ve "Kusursuz olan İslam'dır, Müslümanlar değil!" diyen ciddi bir kitlemiz var. Eğer bu argüman doğru ise 1400 yıl boyunca neden hiç bir İslam ülkesi ne ahlak konusunda ne de başka bir insani değer konusunda ilerleyemedi. İnancı veya hayat görüşü ne olursa olsun bence 86 milyon olarak şapkamızı alıp önümüze koymazsak maalesef ki daha bir çok asır karanlıkta kalacağız.
Kitabın en önemli pasajının içinde yer aldığı alıntıyı da ekleyeyim dileyenler okuyabilirler. https://1000kitap.com/gonderi/285662814
Eseri felsefeye ilgi duyan herkese tavsiye ediyorum.
Kitaba 8.5/10 puan veriyorum.
Puan vermedi
Protagoras yahut erdem üzerine; Sokratesçi bir sorunun yanıtı nedir ve Platon cevabın neresinde durur?
• Başlangıçta
“Zeus adına yemin ederim ki ona para verirsen bilgisini seninle paylaşacaktır. Böylece sen de bilge olursun.” (age s.27)
Sokrates’in Hippokrates’e yönelttiği bu ifadede onun ince alaycılığını iki yönlü biçimde buluruz. Bilgeyle de bilgiye sahip olmak isteyenle de alay eder ancak bu örtük kalır şimdilik, henüz bilgenin ne söylediğinden yahut bilgiye sahip olmak isteyenin neyi edinebileceğinden haberdar değiliz. Ancak burada vurgunun bir bilgenin bir başkasını da bilge yapabilmesi üzerine olduğunu düşünürsek, bunun ne derece kolaylıkla olabileceği ifade edildiğinde (onu dinlemek yeterli gibi) aşikâr olanın göz ardı edildiğini, bilgelik bu kadar yücelik atfedilen bir sıfat iken ona ulaşmanın bu derece kolay oluşundaki tezatlığa dikkat çekilmektedir. Aşikâr olan ise, madem bilgelik yücedir öyleyse nasıl bu kadar kolaydır ve kolay olandan neden aynı derecede kolaylıkla mahrum kalınır sorusu üzerinden şekillendirilebilir. İkinci yüzde ise Sokratesçi paradoksu sergileyen ironik durum yatmaktadır; tüm bunlar para karşılığında yapılır. Sen de para olduğunda bilge olmak için gerekli tüm olanaklar hazır ve nazır biçimde mevcuttur, öyleyse parayı ver bilge ol. İlk yüzde görünen kolay bilgeliğin yüzünü teşhir etmektedir burada, para ile bilgelik arasında doğrudan ilişki kurarak aslolanın paranın mı bilginin mi el değiştirmesi olduğunu işaret eder bir bakıma. Bu işaret bu biçimde bilgeliği yere çalacağının işaretlerini de verirken, bilgeliği saf tanımına doğru yönlendirmenin de işaretlerini taşımaktadır.
O hâlde kimdir bu bilge? Sofist olduğu için para verdiğimiz bu adam kim? Onun evine gittiğimizde biz ne olacağız? Hangi sanatın öğretmeni?
Paraya tekabül eden
Puan vermedi
erdemin ne olduğunu ve öğretilebilir olup olmadığı konusu zamanını en önemli sofistlerden biri olan Protogoras ve karşısında platonun kendi görüşlerinin temsili olan sokrates vardır. ayrıca sokratesin sofistler olan yaklaşımını öğrenebiliriz.
Platon’un Protagoras adlı eseri temel olarak Sokrates ve sofist olan Protagoras arasında geçen
erdem öğretilebilir mi? Öğretilemez mi? Sorusu üzerinden gerçekleşiyor. Hippokrates’in şehre
Atina’ya iki günlüğüne gelen Protagoras’a öğrenci olmak istemiştir. Kitabın girişinde Sokrates,
Hippokrates’in neden onun yanında öğrenci olmak istediğini ve ondan ne öğreneceğini bilip
bilmediğini sorgulamasıyla başlar. Bu girişten öncelikle şunları öğreniyoruz;
• Güzellik, dışardan görünen değil, içerdeki bilgeliktir.
• İnsanın birisinin yanında öğrenci olması, ondan bilgiler alması ruhunu ona teslim etmesi
demektir.
• Bize ne tür bilgiler vereceğini bilmediğimiz, vereceği bilgilerin iyi mi kötü mü olduğunu
bilmeden bir kişiden ders almak, ruhumuzu teslim etmek tehlikelidir. Sokrates bu durumun bir
insanın ne olduğunu, nasıl kullanıldığını, iyi ya da kötü şeyler barındırıp barındırmadığını
bilmediği bir ürünü, yiyeceği alıp etrafına sormadan, hakkında araştırmadan kullanılmasından
daha tehlikeli bulur.
• Sokrates'in bir ironisi de Protagoras’ın para karşılığı ders vermesidir.
Sokrates ve Hippokrates arasında geçen diyalogdan sonra kafasında kalan soru işaretleri için
Protagoras’ın yanına giderler ve tartışma/konuşma başlar. Yer yer gerilimin de olduğu konuşmanın
temel konuları şunlardır;
• Hippokrates, Protagoras’tan ne öğrenebilir? Öğreneceği siyaset sanatı yani iyi bir vatandaş
olmaktır.
• Siyaset bilimi\erdem öğretilibilir mi? Sokrates: öğretilemez. Protagoras: öğretilebilir.
• Erdem bir bütün ve doğruluk, ölçülülük, dindarlık onun parçaları mıdır? Protagoras:evet.
• Insanlar erdemin belirli belirli parçasına mı sahip yoksa hepsine mi?
• Erdemin parçaları; doğrulık, dindarlık, ölçülülük, cesaret, bilgelik.
• Doğruluk ve dindarlık birbirine yakın şeyler mi?
• Bir şeyin sadece bir
Platonun gençlik eserlerinden biri olan ve sofistlere yönelik yaklaşımını görebildiğimiz bu diyalokta, temelde erdemin ne olduğunu ve öğretilebilir olup olmadığı konusu en önemli sofistlerden biri olan Protogoras ve karşısında platonun kendi görüşlerinin temsili olan sokrates vardır. Bir nevi Protagoras vs Sokrates diyebiliriz.
Giriş bölümünde platon ile ilgili kısa bir bilgilendirilme verildikten sonra;
Sokrates ile Protagoras arasında geçen soru cevap şeklinde gelişen bir konuşmayı içeriyor.
Lafı çok geveliyorlar tam bir felsefe ürünü.
Sofist olan Protagoras'dan erdem eğitimi almak isteyen Hippokrates Sokrates ile birlikte Protagoras'ın yanına varır ve diyalog başlar. Erdem öğretilemez diyen Sokrates sonra öğretilebileceği sonucuna varır.
Güzel ve anlam çıkaramadığı bir kitaptı sürekli bir konuşma geciyor soru cevap ve eleştiri sorgulama üzerine ama herkesin okumasını tavsiye ederim en azından insanin taşımış oldugu karakter ve kisilik duygularının zamanla geliştiğini ve egiterek ortaya çıktığını one sürüyor
Protagoras Platon (Eflatun)
Diyaloğun temel konusu, insanların erdemli olmanın ne anlama geldiği konusunda farklı görüşlere sahip olmalarıdır. Protagoras, erdemin öğretilebilir bir beceri olduğunu savunurken, Sokrates ise erdemin doğuştan gelen bir yetenek olduğunu iddia eder. Protagoras'ın argümanı, erdemin öğretilebilir olması için doğru bir eğitim sürecinin gerekliliğine dayanır. Ona göre, insanlar erdemli olmayı öğrenerek ve pratik yaparak geliştirebilirler. Sokrates ise erdemin doğuştan gelen bir yetenek olduğunu ve bu yeteneğin sadece bazı insanlarda bulunduğunu savunur. Ona göre, erdemli olmak için kişinin içinde doğuştan gelen bir "iyi" duygusu olmalıdır ve bunun öğretilerek kazanılması mümkün değildir. Protagoras ve Sokrates arasındaki bu farklılıklar, diyaloğun merkezinde yer alırken, erdemin özü ve öğretilebilirliği konusunda derin bir tartışma ortaya çıkar. Diyaloğun sonunda, iki filozof arasında bir uzlaşma sağlanamaz ve konu açık bir şekilde çözümlenemez. Ancak, diyaloğun yapısı ve argümanlar, okuyuculara erdemin doğası ve öğretilebilirliği hakkında düşünme imkanı sunar.
Platon, Protagoras'ın önemli bir sofist olduğunu belirttikten sonra, kendi fikirlerini temsil etmek için Sokrates'i karşısına çıkarır. Protagoras'ın "insan her şeyin ölçüsüdür" sözü üzerinden sofistlerin bilgi anlayışlarını eleştirir. Platon, Protagoras'ın bu söylemiyle insanın her konuda mutlak bir ölçü olduğunu ifade ettiğini ve bu nedenle her bireyin kendi doğrularını belirlediğini savunduğunu söyler. Bu anlayışa göre, her insanın kendi bakış açısına dayalı olarak doğru ve yanlışları belirleme yetkisi olduğu düşünülür. Ancak Platon, bu fikrin yanıltıcı olduğunu ve gerçek bilginin nesnel bir gerçeklikten kaynaklandığını savunur. Ona göre, insanın hissiyatları ve kişisel tercihleri doğru veya
Platon’un gençlik dönemi eserlerinden. Çok silik de olsa daha sonra kuracağı idealar teorisinin izleri bazı satırlarda sezilebilir. Ruh ölümsüzlüğü, anımsama, kozmogonisine dair herhangi bir emare ise Protogoras’ta yer almıyor. Şairlerin eserlerine olan neredeyse etimolojik incelemeleri ile birlikte onlara olan saygın yaklaşımı, Platon’un önceden “Devlet”’ini okumuş okurları burada biraz şaşırtabilir.
Platon’un, bugünün profesörleri diyebileceğimiz dönemin sofistlerine olan küçümseyici atılganlığı ise Protogoras’ta da yine Sokratik dialoglar eşliğinde devam ediyor. Platon’un varlıklı ve aristokrat bir aileden gelmesi, ömrü boyu yaşamak için gelire ihtiyaç duymaması, para kazanmak için kendini yetiştirmiş ve bilgisi ile hayatını kazanan diğer insanları zengin bir edebi dille alaya almasına yetmiş olmalı. Bugün bunun tam karşılığı ise züppelik sanırım.
Protogoras’ın ön plandaki asıl tartışması ise erdemlerin öğretilebilirliği üzerine. Logos’lar yer yer mitos’lar eşliğinde devam ederken varılan sonuç okuyucuya doyurucu gelecektir. Eksik yaratılmış insanlık sonrası, tanrıların bu eksiklikleri fark ederek telafi etme çabası ve insalığın da bunu faydalı şeylere dönüştürebilme kabiliyeti ile erdemler için öğretilebilirlik sorusu üzerine somut bir düşünceye ulaşılabilir. Yine de gerçek kimliği ile Protogoras’ın da dediği gibi “insan her şeyin ölçüsüdür”.
Sağaltım ile hakikat arayışıFelsefe
Platonun bu diyaloğu, sofist ve zengin bir filozof olan ve insan her şeyin ölçüsüdür diyen Protagoras'ın hanesine girip oradaki topluluğun karşısında uzun bir tartışma yaparak, herkesi ikna etmeyi başaran Socrates ile ev sahibi Protagoras arasında geçer.
Socrates, Protagorasa erdem ile ölçülülük, dindarlık, doğruluk ve cesaret arasındaki ilişki nedir? Bütün-parça ilişkisi mi? bütün parça ilişkisi ise, bu ilişki yüzün ağız, burun, kulakla olan ilişkisi gibi mi? yoksa altın yığınının taneleri ile olan ilişkisi gibi mi? diye sorarar ve buradan erdemin öğretilebilecek ilkeler olduğu gerçekliğine sağaltım ile ulaşarak oradaki topluluğu ve Protagorası ikna etmeye çalışır. Sofistlerin temel önermesi olan;
Hiçbir şey yoktur
varsa bile bilinemez,
bilinse bile nakledilemez
önermesini çürütmeye çabalıyor.
Aslında burada Platon erdemin bilginin kendisi olduğunu ispatlama kaygısı olduğu görülüyor, Bir insanın cüretkar olması o insanı cesur yapmayacağını, bunların ancak bilinerek yapmakla mümkün olacağını, bilgi olmadan yapılan hiç bir eylemin bir erdem olmayacağını, bunun nedeni olarak ise insanın korkulacak şey ile korkulmayacak şeyi seçebilmesi için bile bir bilgiye ihtiyacı olduğunu belirtir. Bilenlerin tam anlamıyla erdemli olabileceğini kuvvetli argumanlarla savunur
Zevk veren şeylerin hoş olduğunu ve dolayısıyla hoş olan şeylerin iyi olup olmadığını tartıştığı esnada şu sonuç ile karşılaşıyoruz. Sigara içmek gibi insan sağlığına zarar veren şeyleri iyi olduğunu düşünerek onun gelecekte kötü sonuçlar doğuracağını ihmal ediyor, bu gün ve şu anda bu içtiğimiz sigara bize zevk verip hoş olduğu için bunun "iyi" olduğuna karar veriyoruz.
Platon bu kitabında hakikatin bilinebilir ve bizden bağımsız bir gerçeklik olduğunu kuvvetli argumanlar aracılığıyla güzel ve akıcı bir
Yazar Hakkında
Platon (Eflatun)Yazar · 59 kitap
Antik/klasik Yunan Filozofu, Matematikçi, Felsefi Diyaloglar Yazarı ve Batı Dünyasındaki İlk Yüksek Öğretim Kurumu Olan Atina Akademisinin Kurucusu
Eski Yunan filozofu (Atina İ.Ö. 428-ay.y.İ.Ö. 348/347). Soylu bir ailenin oğlu olan Eflatun (ya da Platon), parlak bir Öğrenim görerek, sanatın her dalında kendini gösterdi (çok genç yaşta şiirler, trajediler yazdı); Kratilos'tan bilim dersleri aldı. Sokrates'le tanışınca (İ.Ö. 407) felsefeye yönelip, gerek beden, gerek kafa yapısı bakımından siyasete yatkın olmadığından, o karışık yıllarda siyasetten uzak kaldı. Demokrasiyi küçümserken, Otuzlar Meclisi'yle iktidara gelen dostlarının yönetimini daha da beter buldu. Sokrates'in Ölümünden sonra Megara'da Eukleides'in yanına çekildi; sonra yolculuklar yaparak Kyrene'de matematikçi Theodoros'la tanıştı. Mısır'a bir yolculuk yapıp, İtalya'ya giderek Tarento ve Lokroi'deki pyhthagorasçı çevrelerle ilişki kurdu. İ.Ö. 388'e doğru Dionysos'un kaynı Dion tarafından, Syrasos'u pek etkileyemedi. Atina'ya dönerek, Akademi Gymnasionu'nda Yunanistan'ın dört bir yanından gelen Öğrencilere ders verdi. İ.Ö. 367 ve İ.Ö. 361'de iki kez daha Sicilya'ya gittiyse de, Genç Dionysos'u da etkilemeyi başaramadı ve felsefe ile tiranlığı bağdaştırmaktan vazgeçti. Atina'ya dönüp, Akademi'de ders vermeyi sürdürerek, söylentiye göre bir şölen sırasında öldürüldü.
Eflatun'un bütün yapıtları günümüze kalmıştır: Felsefe ve felsefeyle bağlantılı konularda yazılmış 26 diyalog. Karşılıklı konuşmalar biçiminde yazıldıkları için bunlara "diyalog" denirse de, tümünü diyalog diye adlandırmak belki doğru olmaz; çünkü, sözgelimi Sokrates'in mahkemede yaptığı konuşmayı içeren Savunma ve daha birkaç yapıtı, temelde monologdur. Gene de, tarihsel kişilere dayansın ya da dayanmasın, bütün yapıtlarını kişilerin ağzından yapılan konuşmalar biçiminde yazdığı için, tümü bu anlamda tiyatrovaridir. Birkaçı dışında, diyalogların tümünde, Sokrates odak kişidir.
Platon olan isminin neden Türkçede "Eflatun" olduğu:
- Arapçada [p] sesi yoktur. Yabancı dillerden alınan [p] Arapçada daima [f] oluyor.
- Arapçada [o] sesi de yok. Bu da daima [u]ya dönüşüyor.
- Arapçada kelime başında çift sessizi telaffuz etmek imkânsız. Türkçe ispor veya siteyşın gibi, ya başına ya arasına mutlaka bir sesli katıyorlar. Dolayısıyla filozofun Arapça adı "Felâtûn" veya "Eflâtûn". Türkçeye Arapçadan Eflatun olarak aktarılmış.
