Yazar:
Platon (Eflatun)
Çevirmen:
Özgüç Orhan
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 51 dk.
Sayfa Sayısı:
136
Basım Tarihi:
12 Mart 2019
Yayınevi:
Pinhan Yayıncılık
ISBN:
9786059460804
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Diğer Baskılar
Protagoras
476 okunmaSay Yayınları · Kasım 2014 · 96 s.
Protagoras
222 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Haziran 2022 · 120 s.
Protagoras
70 okunmaPinhan Yayıncılık · 12 Mart 2019 · 136 s.
Protagoras
70 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 2022 · 120 s.
Protagoras
33 okunmaMilli Eğitim Bakanlığı Yayınları · 1997 · 80 s.
Protagoras
2 okunmaSosyal Yayınları · Ağustos 2001 · 84 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Kısa öz bunu otobüste okuFelsefe
Bu diyalogtaki konu erdem üzerine, ünlü doktor Hippokrates ile adaş olan genç ile beraber Sokrates, Protagoras'ın yanına geliyor. Hippokrates bu adamı kendisine hoca yapmak isterken Sokrates bu konuda aceleci olmamasını ilk önce bu adamın ona ne katacağı konusunu dikkatlice tartması gerektiğini söylüyor. Ve beraber Protagoras'ın olduğu yere doğru yola çıkıyorlar. Burada erdem hakkında bir tartışma dönüyor ve erdemin öğretilebilir bir şey olup olmadığı hakkında.
Ön yazıda olduğu gibi Platondan çok Sokrates'in fikirlerinin ön planda olduğu erken dönem bir diyalog çünkü Sokrates başta bunun öğretilmeyen bir şey olduğunu savunurken tartışma sonucu kendi yaptığı çıkarımlar onu ters tarafa götürüyor. Ve Protagoras tartışmaya çok önemli katkılarda bulunuyor. Ve en güzeli sonuçlanmadan bitiyor. Bir yolu tanıtıp Sokrates kenera çekiliyor. Çok güzel bir eser.
Protagoras - PlatonPlaton (Eflatun)'un erken dönem diyaloglarındandır. Platon'un ağzından 
Sokrates, dönemin en ünlü sofisti Protagoras ve tıbbın babası 
Hippokrates arasında Erdem konusu tartışılıyor. Erdemin öğretilebilir bir şey mi yoksa Tanısal kaynaklı mı olduğunu uzunca süre tartıştıktan sonra, Erdemin öğretilebilir bir şey olduğuna ve dolayısıyla beşeri olduğuna karar verirler.
Protagoras, Sokrates ve Hippokrates arasında geçen diyaloglar sanki bir satranç maçı gibiydi. Tartışma daha çok Protagoras ve Sokrates arasındaydı. Sokrates'in soru cevap yoluyla Protagoras'ı adeta bir boksör gibi sürekli köşeye sıkıştırması heyecan vericiydi :)
Bizler 86 milyonluk %99'u Müslüman olan bir ülkede yaşıyoruz. Dünyada 60 tane Müslüman devlet var. Tarafsız bir gözle baktığımızda dünyada Ahlak ve daha bir çok konuda en geri kalmış ülkeler maalesef ki İslam ülkeleridir. "Din olmadan Ahlak olmaz" ve "Kusursuz olan İslam'dır, Müslümanlar değil!" diyen ciddi bir kitlemiz var. Eğer bu argüman doğru ise 1400 yıl boyunca neden hiç bir İslam ülkesi ne ahlak konusunda ne de başka bir insani değer konusunda ilerleyemedi. İnancı veya hayat görüşü ne olursa olsun bence 86 milyon olarak şapkamızı alıp önümüze koymazsak maalesef ki daha bir çok asır karanlıkta kalacağız.
Kitabın en önemli pasajının içinde yer aldığı alıntıyı da ekleyeyim dileyenler okuyabilirler. https://1000kitap.com/gonderi/285662814
Eseri felsefeye ilgi duyan herkese tavsiye ediyorum.
Kitaba 8.5/10 puan veriyorum.
Platon (Eflatun)'un erken dönem diyaloglarındandır. Platon'un ağzından Sokrates, dönemin en ünlü sofisti Protagoras ve tıbbın babası Hippokrates arasında Erdem konusu tartışılıyor. Erdemin öğretilebilir bir şey mi yoksa Tanısal kaynaklı mı olduğunu uzunca süre tartıştıktan sonra, Erdemin öğretilebilir bir şey olduğuna ve dolayısıyla beşeri olduğuna karar verirler.
Protagoras, Sokrates ve Hippokrates arasında geçen diyaloglar sanki bir satranç maçı gibiydi. Tartışma daha çok Protagoras ve Sokrates arasındaydı. Sokrates'in soru cevap yoluyla Protagoras'ı adeta bir boksör gibi sürekli köşeye sıkıştırması heyecan vericiydi :)
Bizler 86 milyonluk %99'u Müslüman olan bir ülkede yaşıyoruz. Dünyada 60 tane Müslüman devlet var. Tarafsız bir gözle baktığımızda dünyada Ahlak ve daha bir çok konuda en geri kalmış ülkeler maalesef ki İslam ülkeleridir. "Din olmadan Ahlak olmaz" ve "Kusursuz olan İslam'dır, Müslümanlar değil!" diyen ciddi bir kitlemiz var. Eğer bu argüman doğru ise 1400 yıl boyunca neden hiç bir İslam ülkesi ne ahlak konusunda ne de başka bir insani değer konusunda ilerleyemedi. İnancı veya hayat görüşü ne olursa olsun bence 86 milyon olarak şapkamızı alıp önümüze koymazsak maalesef ki daha bir çok asır karanlıkta kalacağız.
Kitabın en önemli pasajının içinde yer aldığı alıntıyı da ekleyeyim dileyenler okuyabilirler. https://1000kitap.com/gonderi/285662814
Eseri felsefeye ilgi duyan herkese tavsiye ediyorum.
Kitaba 8.5/10 puan veriyorum.Sokrates yöntemiFelsefe
"Düşünceler eylemlerin belirleyicisidir ve kabul ettiklerinden sorumludur insan. Sorumluluk almayı sevmediği için ise insan en çok inkar etmeye başvurur."
En yaşlı ve bilge filozof olan Protagoras gençlere erdeme dair dersler vermektedir. Sokrates erdemin öğretilebilir olduğunu düşünmediği için Protagoras'tan kendisine erdemin nasıl öğretildiğini açıklamasını ister. Bunun üzerine ikisi arasında erdem üzerine bir tartışma başlar.
Kitabın dili anlaşılır ancak iki filozofun tartıştığı konuları anlama noktasında okuyucu zorlanabiliyor. Ama ben tartıştıkları konudan ziyade Sokrates yöntemi ile
"İnsanların bir konu hakkında fikirlerini öğrenirken veya fikir sunulurken bir anda olduğu gibi hepsini söylemek yerine, soru ve cevap yoluyla fikirleri öğrenmenin daha etkili olup dürüst cevaplara ulaşarak ve kişinin artık inkar etmesine engel olduğunu" öğrendim. Protagoras, Sokrates'in kendisine sorduğu her soruya verdiği cevap karşısında yeni bir soru ile karşılaşıp sonunda savunduğu düşüncenin tersi bir düşünceyi kabul etmek zorunda kalır. Her ne kadar bu hoşuna gitmese de Sokrates'in uyguladığı yöntem ile söylediklerini kabul etmenin sorumluluğunu da almış olur.
Sokrates yöntemini öğrenmek isteyenlere tavsiye ediyorum.
Puan vermedi
Protagoras yahut erdem üzerine; Sokratesçi bir sorunun yanıtı nedir ve Platon cevabın neresinde durur?
• Başlangıçta
“Zeus adına yemin ederim ki ona para verirsen bilgisini seninle paylaşacaktır. Böylece sen de bilge olursun.” (age s.27)
Sokrates’in Hippokrates’e yönelttiği bu ifadede onun ince alaycılığını iki yönlü biçimde buluruz. Bilgeyle de bilgiye sahip olmak isteyenle de alay eder ancak bu örtük kalır şimdilik, henüz bilgenin ne söylediğinden yahut bilgiye sahip olmak isteyenin neyi edinebileceğinden haberdar değiliz. Ancak burada vurgunun bir bilgenin bir başkasını da bilge yapabilmesi üzerine olduğunu düşünürsek, bunun ne derece kolaylıkla olabileceği ifade edildiğinde (onu dinlemek yeterli gibi) aşikâr olanın göz ardı edildiğini, bilgelik bu kadar yücelik atfedilen bir sıfat iken ona ulaşmanın bu derece kolay oluşundaki tezatlığa dikkat çekilmektedir. Aşikâr olan ise, madem bilgelik yücedir öyleyse nasıl bu kadar kolaydır ve kolay olandan neden aynı derecede kolaylıkla mahrum kalınır sorusu üzerinden şekillendirilebilir. İkinci yüzde ise Sokratesçi paradoksu sergileyen ironik durum yatmaktadır; tüm bunlar para karşılığında yapılır. Sen de para olduğunda bilge olmak için gerekli tüm olanaklar hazır ve nazır biçimde mevcuttur, öyleyse parayı ver bilge ol. İlk yüzde görünen kolay bilgeliğin yüzünü teşhir etmektedir burada, para ile bilgelik arasında doğrudan ilişki kurarak aslolanın paranın mı bilginin mi el değiştirmesi olduğunu işaret eder bir bakıma. Bu işaret bu biçimde bilgeliği yere çalacağının işaretlerini de verirken, bilgeliği saf tanımına doğru yönlendirmenin de işaretlerini taşımaktadır.
O hâlde kimdir bu bilge? Sofist olduğu için para verdiğimiz bu adam kim? Onun evine gittiğimizde biz ne olacağız? Hangi sanatın öğretmeni?
Paraya tekabül eden
Puan vermedi
erdemin ne olduğunu ve öğretilebilir olup olmadığı konusu zamanını en önemli sofistlerden biri olan Protogoras ve karşısında platonun kendi görüşlerinin temsili olan sokrates vardır. ayrıca sokratesin sofistler olan yaklaşımını öğrenebiliriz.
İnceleme değil kendi yorumum.Felsefe
Kitabın sonlarına doğru kalbim hızlı hızlı çarptı çünkü hayatıma eklemem gereken bilgilere kavuştum. Ders almam gereken yerler vardı. Altını çizmekten yoruldum. Soru cevap şeklinde ilerlese de cidden hiç sıkılmadım.
Sokrates yine soru sorarak insanların beynini yakmaya ve bazen de anlamaya yardımcı oluyor. Sorduğu sorulara bakıyorum. Farkına varıyorum...
Erdemin Neliği ÜzerineFelsefe
Protagoras’ın Erdemin Öğretilebilir Olduğu Üzerine Sokrates’e Karşı Savunusu
Protagoras'ın, erdem ve siyaset sanatının öğretilebilirliği üzerine Sokrates'e sunduğu argümanlar, mitolojik bir anlatıyla başlar ve insanın doğası ile toplumsal düzenin kurulması sürecini detaylandırır. Başlangıçta tanrılar tarafından yaratılan ölümlü canlıların yetilerle donatılması görevi Epimetheus'a verilir, ancak Epimetheus tüm yetileri hayvanlara dağıttığında insanlara hiçbir şey kalmaz. Prometheus, insanları savunmasız bulduğunda onlara Athena ile Hephaistos'tan teknik bilgi ve ateşi çalarak verir, ancak siyaset sanatını ve adaleti sunamaz. İnsanlar teknik bilgi sayesinde hayatta kalmayı öğrenir, ancak vahşi hayvanlarla ve birbirleriyle başa çıkmakta zorlanırlar. Bu durum, Zeus'un Hermes'i göndererek insanlara adalet ve karşılıklı saygıyı dağıtmasıyla değişir. Zeus, bu erdemlerin herkes tarafından paylaşılmasını emreder; aksi takdirde kentlerin var olamayacağını belirtir.
Protagoras, Sokrates'e bu hikâyeyle, erdemin öğretilebilir olduğunu ve toplumun bu şekilde düzenlenmesi gerektiğini gösterir. Ardından, Sokrates'in erdemin öğretilebilirliği konusunda şaşırmasına değinir ve insanların doğal özellikleri yüzünden kimseye kızılmadığını, ancak eğitimle kazanılabilir erdemlere sahip olunmadığında kızgınlık ve ceza verildiğini açıklar. Hata yapanların cezalandırılması, erdemin öğretilebilir olduğuna dair bir inancı yansıtır, çünkü ceza, hataların tekrarlanmasını önlemek için verilir.
Protagoras, Sokrates'e, Atinalıların erdemin öğretilmesi gerektiğine ve herkesin adalet duygusuna ve siyaset erdemine sahip olması gerektiğine inandığını savunur. Adaletin ve sağduyunun insanlar arasında yaygın olduğunu, aksi takdirde toplumların var olamayacağını belirtir.
Erdemin öğretilebilirliğine dair bir
Platon’un Protagoras adlı eseri temel olarak Sokrates ve sofist olan Protagoras arasında geçen
erdem öğretilebilir mi? Öğretilemez mi? Sorusu üzerinden gerçekleşiyor. Hippokrates’in şehre
Atina’ya iki günlüğüne gelen Protagoras’a öğrenci olmak istemiştir. Kitabın girişinde Sokrates,
Hippokrates’in neden onun yanında öğrenci olmak istediğini ve ondan ne öğreneceğini bilip
bilmediğini sorgulamasıyla başlar. Bu girişten öncelikle şunları öğreniyoruz;
• Güzellik, dışardan görünen değil, içerdeki bilgeliktir.
• İnsanın birisinin yanında öğrenci olması, ondan bilgiler alması ruhunu ona teslim etmesi
demektir.
• Bize ne tür bilgiler vereceğini bilmediğimiz, vereceği bilgilerin iyi mi kötü mü olduğunu
bilmeden bir kişiden ders almak, ruhumuzu teslim etmek tehlikelidir. Sokrates bu durumun bir
insanın ne olduğunu, nasıl kullanıldığını, iyi ya da kötü şeyler barındırıp barındırmadığını
bilmediği bir ürünü, yiyeceği alıp etrafına sormadan, hakkında araştırmadan kullanılmasından
daha tehlikeli bulur.
• Sokrates'in bir ironisi de Protagoras’ın para karşılığı ders vermesidir.
Sokrates ve Hippokrates arasında geçen diyalogdan sonra kafasında kalan soru işaretleri için
Protagoras’ın yanına giderler ve tartışma/konuşma başlar. Yer yer gerilimin de olduğu konuşmanın
temel konuları şunlardır;
• Hippokrates, Protagoras’tan ne öğrenebilir? Öğreneceği siyaset sanatı yani iyi bir vatandaş
olmaktır.
• Siyaset bilimi\erdem öğretilibilir mi? Sokrates: öğretilemez. Protagoras: öğretilebilir.
• Erdem bir bütün ve doğruluk, ölçülülük, dindarlık onun parçaları mıdır? Protagoras:evet.
• Insanlar erdemin belirli belirli parçasına mı sahip yoksa hepsine mi?
• Erdemin parçaları; doğrulık, dindarlık, ölçülülük, cesaret, bilgelik.
• Doğruluk ve dindarlık birbirine yakın şeyler mi?
• Bir şeyin sadece bir
- Korkaklık, korkulacak ve korkulmayacak şey hakkındaki bilgisizliktir.
- O halde, korkaklık bilgisizliktir.
- Korkulacak ve korkulmayacak şeyler hakkındaki bilgi de, cesurluktur.
- Cesaret bir bilgidir.
Sokrates’in ünlü akıl yürütme/yürüttürme yöntemi fazla indirgemeci bir hal alıyor bir noktadan sonra.
Eğer A, B demek ise; B de C anlamına gelirse, o halde A aslında C demektir yaklaşımı topluluk önünde etkileyici sonuç verse dahi ürettiği netice makul bir yere ulaşmıyor bence.
Buna rağmen, 2500 sene önce oynanmış bir çeşit satranç maçını izler gibi bu diyalogları okumak gayet eğlendirici.
Yazar Hakkında
Platon (Eflatun)Yazar · 59 kitap
Antik/klasik Yunan Filozofu, Matematikçi, Felsefi Diyaloglar Yazarı ve Batı Dünyasındaki İlk Yüksek Öğretim Kurumu Olan Atina Akademisinin Kurucusu
Eski Yunan filozofu (Atina İ.Ö. 428-ay.y.İ.Ö. 348/347). Soylu bir ailenin oğlu olan Eflatun (ya da Platon), parlak bir Öğrenim görerek, sanatın her dalında kendini gösterdi (çok genç yaşta şiirler, trajediler yazdı); Kratilos'tan bilim dersleri aldı. Sokrates'le tanışınca (İ.Ö. 407) felsefeye yönelip, gerek beden, gerek kafa yapısı bakımından siyasete yatkın olmadığından, o karışık yıllarda siyasetten uzak kaldı. Demokrasiyi küçümserken, Otuzlar Meclisi'yle iktidara gelen dostlarının yönetimini daha da beter buldu. Sokrates'in Ölümünden sonra Megara'da Eukleides'in yanına çekildi; sonra yolculuklar yaparak Kyrene'de matematikçi Theodoros'la tanıştı. Mısır'a bir yolculuk yapıp, İtalya'ya giderek Tarento ve Lokroi'deki pyhthagorasçı çevrelerle ilişki kurdu. İ.Ö. 388'e doğru Dionysos'un kaynı Dion tarafından, Syrasos'u pek etkileyemedi. Atina'ya dönerek, Akademi Gymnasionu'nda Yunanistan'ın dört bir yanından gelen Öğrencilere ders verdi. İ.Ö. 367 ve İ.Ö. 361'de iki kez daha Sicilya'ya gittiyse de, Genç Dionysos'u da etkilemeyi başaramadı ve felsefe ile tiranlığı bağdaştırmaktan vazgeçti. Atina'ya dönüp, Akademi'de ders vermeyi sürdürerek, söylentiye göre bir şölen sırasında öldürüldü.
Eflatun'un bütün yapıtları günümüze kalmıştır: Felsefe ve felsefeyle bağlantılı konularda yazılmış 26 diyalog. Karşılıklı konuşmalar biçiminde yazıldıkları için bunlara "diyalog" denirse de, tümünü diyalog diye adlandırmak belki doğru olmaz; çünkü, sözgelimi Sokrates'in mahkemede yaptığı konuşmayı içeren Savunma ve daha birkaç yapıtı, temelde monologdur. Gene de, tarihsel kişilere dayansın ya da dayanmasın, bütün yapıtlarını kişilerin ağzından yapılan konuşmalar biçiminde yazdığı için, tümü bu anlamda tiyatrovaridir. Birkaçı dışında, diyalogların tümünde, Sokrates odak kişidir.
Platon olan isminin neden Türkçede "Eflatun" olduğu:
- Arapçada [p] sesi yoktur. Yabancı dillerden alınan [p] Arapçada daima [f] oluyor.
- Arapçada [o] sesi de yok. Bu da daima [u]ya dönüşüyor.
- Arapçada kelime başında çift sessizi telaffuz etmek imkânsız. Türkçe ispor veya siteyşın gibi, ya başına ya arasına mutlaka bir sesli katıyorlar. Dolayısıyla filozofun Arapça adı "Felâtûn" veya "Eflâtûn". Türkçeye Arapçadan Eflatun olarak aktarılmış.
