Yazar:
Platon (Eflatun)
Çevirmen:
Ari Çokona
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 26 dk.
Sayfa Sayısı:
86
Basım Tarihi:
Kasım 2022
İlk Yayın Tarihi:
1990
Yayınevi:
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
ISBN:
9786052958759
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Platon’dan Aşk, Güzellik ve Retorik Üzerine Bir Diyalog: PhaidrosFelsefe
“Enine boyuna yapısıyla herkesin önderiydi,
ama tatlı dilli bir konuşmacıydı: Hekademos’un
ağacına tünemiş, tatlı ezgiler yayan
ağustosböcekleri gibiydi tastamam.”
-Phliuslu Timon’ın, Platon hakkındaki cümleleri.
1. Platon Kimdir?
“…derler ki adalet kurdun hakkını da savunmayı gerektirir.” (sayfa 62)
M.Ö. 428 ya da 429’da doğduğu düşünülen Platon (Eflatun), Atinalı bir filozoftur. 
Diogenes Laertios, “
Ünlü Filozofların Yaşamları ve Öğretileri” adlı kitabında anne tarafından soyunun Atina’nın ünlü devlet adamları ve şairlerinden 
Solon’a dayandığını söyler. Baba tarafından ise Atina’nın efsanevi krallarından Kodros’un ve Messenia Kralı Melanthos’un soyundan geldiği rivayet edilir. Aristokrat bir sınıfa mensup olan Platon’un bütün hayatı da yine bu çizgide devam eder.
Asıl isminin Aristokles olduğu ve bu ismi dedesinden aldığı, Platon ismini ise beden eğitimi hocasının taktığı söylenir. Ve modern dünyada bizler onu Platon olarak tanıyoruz. İslâm dünyası ise "Eflatun" olarak hitap eder Platon'a. Şiir, resim, müzik ve gramerle de ilgilenen Platon’un tragedya yazdığı da bilinir fakat yarışmalara katılacağı esnada 
Sokrates’in sesini duyduğu ve anlık bir kararla şiirini yaktığı rivayet edilir.
Siyasetçi olmaya hazırlanan Platon, hem anne hem de baba tarafından kolaylıkla siyasi arenaya atılabilecekken o felsefeyi seçer. Bunda, ailesinin hocası Sokrates’e karşı olan tutumlarının etkisi büyüktür. Sokrates'i sevmedikleri için, Platon'un felsefeyle ilgilenmesini de desteklemezler. Bir diğer önemli etmen ise Sparta ile Atina arasında süregelen Peloponnessos Savaşları ve onun sonuçlarıdır. Bu gibi sebeplerle siyasetle arasındaki mesafeyi açan Platon böylelikle dünya tarihinin en büyük filozoflarından biri olur. M.Ö. 348 ya da 347 yılında öldüğü düşünülen Platon, günümüz dünyasında eserleri ve fikirleriyle var olmaya devam
Platon (Eflatun), Atinalı bir filozoftur. Diogenes Laertios, “Ünlü Filozofların Yaşamları ve Öğretileri” adlı kitabında anne tarafından soyunun Atina’nın ünlü devlet adamları ve şairlerinden Solon’a dayandığını söyler. Baba tarafından ise Atina’nın efsanevi krallarından Kodros’un ve Messenia Kralı Melanthos’un soyundan geldiği rivayet edilir. Aristokrat bir sınıfa mensup olan Platon’un bütün hayatı da yine bu çizgide devam eder.
Asıl isminin Aristokles olduğu ve bu ismi dedesinden aldığı, Platon ismini ise beden eğitimi hocasının taktığı söylenir. Ve modern dünyada bizler onu Platon olarak tanıyoruz. İslâm dünyası ise "Eflatun" olarak hitap eder Platon'a. Şiir, resim, müzik ve gramerle de ilgilenen Platon’un tragedya yazdığı da bilinir fakat yarışmalara katılacağı esnada Sokrates’in sesini duyduğu ve anlık bir kararla şiirini yaktığı rivayet edilir.
Siyasetçi olmaya hazırlanan Platon, hem anne hem de baba tarafından kolaylıkla siyasi arenaya atılabilecekken o felsefeyi seçer. Bunda, ailesinin hocası Sokrates’e karşı olan tutumlarının etkisi büyüktür. Sokrates'i sevmedikleri için, Platon'un felsefeyle ilgilenmesini de desteklemezler. Bir diğer önemli etmen ise Sparta ile Atina arasında süregelen Peloponnessos Savaşları ve onun sonuçlarıdır. Bu gibi sebeplerle siyasetle arasındaki mesafeyi açan Platon böylelikle dünya tarihinin en büyük filozoflarından biri olur. M.Ö. 348 ya da 347 yılında öldüğü düşünülen Platon, günümüz dünyasında eserleri ve fikirleriyle var olmaya devamPhaidrosAlıntı
Gelin sizinle binlerce yıl öncesine, Atina’nın o kavurucu sıcağında İlissos deresinin kenarına, bir çınar ağacının gölgesine uzanalım. Platon’un Phaidros’u öyle kuru bir felsefe metni değil; aslında ruhun, aşkın ve sözün haysiyetine dair yazılmış epik bir "yol hikayesi".
Phaidros, elinde kurnaz hatip Lysias’ın bir parşömeniyle heyecan içinde Sokrates’e rastlar. Lysias, o dönem tam bir "modern zaman rasyoneli" gibi konuşuyor; diyor ki: (hatrımda kaldığı kadarıyla) Gençler, size aşık olanlara değil, aşık olmayanlara yüz vermeli. Çünkü aşık adam hastadır, dengesizdir, tutkusu bitince sizi terk eder; ama aşık olmayan adam mantıklıdır, size fayda sağlar, ilişkisi bir ticari ortaklık gibi sağlam ve öngörülebilirdir. Yani aşkı, hayatın akışını bozan bir arıza, mantığı ise güvenli bir liman olarak pazarlıyor. Ama Sokrates, İlissos nehrinin kenarındaki o çınar ağacının gölgesine çöktüğünde, bu sığ bakışı yerle bir edecek o devasa hakikati haykırıyor: Her çılgınlık kötü değildir dostum, en büyük erdemler ancak aşkın o kutsal deliliğiyle ruhumuza iner!
İşte orada, insanlık tarihinin en sarsıcı tasvirlerinden biri olan Kanatlı Araba sahnesi başlıyor. Sokrates der ki; senin ruhun, bir arabacı ve ona bağlı iki hırçın attan oluşan bir savaş alanıdır. Arabacı senin Aklındır, ama dizginlediği güçler birbirine zıttır. Atlardan birisi (beyaz at diyelim), asalet ve onurdur; gözü hep yukarıda, gökyüzündeki o mutlak hakikatin ve güzelliğin ışığındadır. Kamçı istemez, sadece bir bakışla yola gelir. Ama soldaki diğer at (siyah at diyelim)... O tam bir canavardır; kalın ve kısa boylu, kaba saba, sağır ve şehvet düşkünüdür. Tek derdi yerdeki çamura, bedensel hazlara ve anlık tüketime çökmektir.
Epik olan an ise şudur: Ne zaman ki ruhun yeryüzünde o ilahi güzelliği anımsatan birine rastlar,
Platon’un aşk, güzellik ve retorik hakkındaki görüşlerini dile getirdiği Phaidros; Platon’un hocası Sokrates ve Phaidros’un felsefi diyaloglarından oluşan çağdaş düşünürlerin büyük önem verdiği diyaloglardan biridir.
Aşıklar, arzuları tükendiği zaman, daha önce yapmış oldukları iyiliklerden ötürü pişmanlık duyarlar. Aşık olmayanlara gelince, onların pişmanlık duyacakları herhangi bir zaman yoktur. Çünkü iyiliği bir zorunluluk altında değil de bile isteye, gönüllerinin dilediği biçimde, güçleri yettiği kadar yaparlar.
Size aşk, güzellik ve retorik konularıyla işlenmiş, günümüze ışık tutan satırlarla dolu bu kitaptan bahsetmek istiyorum.
Platon, birçok kitabında olduğu gibi yine ana karakteri Sokrates’i, karşısına koyduğu başka bir karakterle konuşturarak diyalog kuruyor. Kitabın başlığı da Sokrates’in karşısındaki karakterin ismi olan Phaidros’tan geliyor.
Aşk hakkındaki Lysias’ın söylevini Phaidros’un okumasıyla asıl konuşma başlıyor. Lysias’ın bu söylevine karşılık öncelikle aşktan yergi ile bahsetmeye başlayan Sokrates, bir noktadan sonra adeta ilk söylediklerine bir vazgeçiş-tövbe getirerek ilerleyen sayfalarda aşktan ve Eros’tan övgü ile bahsediyor. Bu noktada diyaloğun geçtiği ortamdan etkilenerek bir tür esrimeyle konuşuyor.
Aşk kavramı, aşık olanlar ve olmayanların oluşturduğu ilişkiler, ruhun yapısı, ölüm ve ölümsüzlük asıl konu ile ilişkilendirilerek işleniyor. İrade, nefis konusu bir tür mit ışığında metaforlarla anlatılıyor.
Sonraki bölümlerde Phaidros ve Sokrates retorik kavramından bahsetmeye başlıyor. Sokrates aşka karşı başta yaptığı övgü ve yergiyi bir potada eriterek diyalektiği de işin içine katarak yeni bir yorum ortaya koyuyor.
Bundan önceki eserlerinde retorik sanatına karşı mesafeli duran hatta karşı olan Platon, bu eserinde onun gerekliliğini işaret ederek ve retorik sanatını kişileştirerek şöyle konuşturuyor:
“Benim yardımım olmadan, hakikatin bilgisine sahip olanlar bile insanlari ikna etmede başarılı olamaz.”
Keyifli okumalar diliyorum
artideabooks
artideabooks
“Aşık olanlar tutkuları söndüğü zaman yaptıkları iyiliklerden pişman olurlar, oysa aşık olmayanlar pişman olmazlar. Onlar yaptıkları iyilikleri tutkularının zorlamasıyla değil, ihtiyaçlarına en iyi hizmet edecek şekilde güçleri yettiğince kendi iradeleriyle yaparlar.”
Platon Devlet ve Sokrates’in Savunması kitaplarıyla tanınır. Benim de ilk okuduğum iki eseri bunlardı. Daha sonra Destek Yayınları Felsefe Serisinde Platon’un biyografisini okudum ve aşka karşı olan düşüncüleri o kadar hoşuma gitti ki diğer kitaplarını da edindim. Phaidros da Platon’un aşk üzerine görüşlerinin anlatıldığı bir kitap ve herkese öneririm.
Bize aşk, çok mükemmel bir duyguymuş, olmazsa olmazmış, uğruna her şeyin mübah olduğu, insana inanılmaz güç veren bir duyguymuş gibi aktarıldı. Palavra. Bunun adı aşk değil. Tutku. Bizim aşk dediğimiz şey aslında bir insanın bedenine duyduğumuz tutku. Zihnine duyduğumuz doyum. Ve tutku işin içine girdiğinde ne olur biliyor musunuz? Zihin devre dışı kalır.
Ben bu yüzden aşka senelerce karşı çıktım çünkü zihnimin bende olmasını seviyordum. Hazcı felsefeye karşıydım ben. Hâlâ karşıyım. Tutkunun esiri olup karşı tarafa tüm benliğini serip kişiliğini yok etmeye karşıyım ben. Bir insanın sağlıklı düşünemediği ilişkilere karşıyım ben. Ve emin olun bu aşkı uğruna kendini parçalayan kişi, içindeki tutku bitince yaptığı her şeye pişman oluyor. Size de öyle olmadı mı? Aşıkken göremediğiniz özellikleri onu sevmeyi bıraktığınızda görmeye başlamadınız mı? Alın size manipüle. Belki karşı taraf bilinçli yaptı belki siz yaptınız bunu. Alın size hipnoz.
“âşık olanlar tutkuları söndüğü zaman yaptıkları iyiliklerden pişman olurlar”
Bu yüzden mantık ilişkisi. Aklın yerinde olduğu ilişkiler.
Bir başka konu aşık olan kişinin karşı tarafı her şeyden, herkesten kıskanması. Ödü kopuyor ona başkasının da arzu duymasından. Karşı tarafın yaptığı her davranışı kendilerine acı vermek için yaptığını düşünürler. Başkalarıyla konuşmalarını istemezler. Bir yandan da kendilerine güvenleri yoktur. Hele ki bir konuda kendisinden biraz daha iyi biri
Gülünç dost olmak, zeki düşman olmaktan iyi değil mi?Platon (Eflatun) bu eserde Phaidros'un Sokrates ile diyaloglarını kaleme almış. Aşk, güzellik ve retorik sanatı konularını işlemiştir. Eserin sizi Platon aracılığıyla Sokrates'in oldukça ikna edici üslubuyla cezbedeceğine, tek oturuşta bitirebileceğinize inanıyorum. Tavsiye ederimm...2024 Okuma Raporları
Platon (Eflatun) bu eserde Phaidros'un Sokrates ile diyaloglarını kaleme almış. Aşk, güzellik ve retorik sanatı konularını işlemiştir. Eserin sizi Platon aracılığıyla Sokrates'in oldukça ikna edici üslubuyla cezbedeceğine, tek oturuşta bitirebileceğinize inanıyorum. Tavsiye ederimm...Retorik ve söylevEdebiyat
Retorik bilmenin ruhları bilmeden geçtiğini, ruhları bilen kişinin de karşılaştığı insana uygun bir söylev geliştirebileceğini ifade etmiştir.Bu kitap ile insan ilişkileri ve daha bir çok konuda yol alabileceğini görmek mümkündür.İnce bir kitap olmasının yanında verdiği ince mesajları kaydetmekte fayda vardır.
Yine diyalog modunda geçen Sokratesle Platonun söylemlerine yer veren bir yapıt. Retorik ve felsefeyi karşılaştırarak delilik olarak adlandırılan aşk üzerine eğlenceli bir diyolog olmuş. İyi okumalar..
Yazar Hakkında
Platon (Eflatun)Yazar · 59 kitap
Antik/klasik Yunan Filozofu, Matematikçi, Felsefi Diyaloglar Yazarı ve Batı Dünyasındaki İlk Yüksek Öğretim Kurumu Olan Atina Akademisinin Kurucusu
Eski Yunan filozofu (Atina İ.Ö. 428-ay.y.İ.Ö. 348/347). Soylu bir ailenin oğlu olan Eflatun (ya da Platon), parlak bir Öğrenim görerek, sanatın her dalında kendini gösterdi (çok genç yaşta şiirler, trajediler yazdı); Kratilos'tan bilim dersleri aldı. Sokrates'le tanışınca (İ.Ö. 407) felsefeye yönelip, gerek beden, gerek kafa yapısı bakımından siyasete yatkın olmadığından, o karışık yıllarda siyasetten uzak kaldı. Demokrasiyi küçümserken, Otuzlar Meclisi'yle iktidara gelen dostlarının yönetimini daha da beter buldu. Sokrates'in Ölümünden sonra Megara'da Eukleides'in yanına çekildi; sonra yolculuklar yaparak Kyrene'de matematikçi Theodoros'la tanıştı. Mısır'a bir yolculuk yapıp, İtalya'ya giderek Tarento ve Lokroi'deki pyhthagorasçı çevrelerle ilişki kurdu. İ.Ö. 388'e doğru Dionysos'un kaynı Dion tarafından, Syrasos'u pek etkileyemedi. Atina'ya dönerek, Akademi Gymnasionu'nda Yunanistan'ın dört bir yanından gelen Öğrencilere ders verdi. İ.Ö. 367 ve İ.Ö. 361'de iki kez daha Sicilya'ya gittiyse de, Genç Dionysos'u da etkilemeyi başaramadı ve felsefe ile tiranlığı bağdaştırmaktan vazgeçti. Atina'ya dönüp, Akademi'de ders vermeyi sürdürerek, söylentiye göre bir şölen sırasında öldürüldü.
Eflatun'un bütün yapıtları günümüze kalmıştır: Felsefe ve felsefeyle bağlantılı konularda yazılmış 26 diyalog. Karşılıklı konuşmalar biçiminde yazıldıkları için bunlara "diyalog" denirse de, tümünü diyalog diye adlandırmak belki doğru olmaz; çünkü, sözgelimi Sokrates'in mahkemede yaptığı konuşmayı içeren Savunma ve daha birkaç yapıtı, temelde monologdur. Gene de, tarihsel kişilere dayansın ya da dayanmasın, bütün yapıtlarını kişilerin ağzından yapılan konuşmalar biçiminde yazdığı için, tümü bu anlamda tiyatrovaridir. Birkaçı dışında, diyalogların tümünde, Sokrates odak kişidir.
Platon olan isminin neden Türkçede "Eflatun" olduğu:
- Arapçada [p] sesi yoktur. Yabancı dillerden alınan [p] Arapçada daima [f] oluyor.
- Arapçada [o] sesi de yok. Bu da daima [u]ya dönüşüyor.
- Arapçada kelime başında çift sessizi telaffuz etmek imkânsız. Türkçe ispor veya siteyşın gibi, ya başına ya arasına mutlaka bir sesli katıyorlar. Dolayısıyla filozofun Arapça adı "Felâtûn" veya "Eflâtûn". Türkçeye Arapçadan Eflatun olarak aktarılmış.
