Uzun zamandır okumayı planladığım ama bir türlü okuyamadığım bir kitabı sonunda bitirebildim. Kitapta mevcut iktidarın halk üzerindeki baskısı ve halkın düşünme sistemini bile değiştirerek geçmişinden koparması geçmiş diye bir şeyin olmaması sürekli iktidarın planları dahilinde bir yaşam sürmesi üzerine kurulu bir kitap.
1984, totaliter bir rejimin insan zihnini nasıl esir alabileceğini anlatır. Hikâyede “Büyük Birader” adlı görünmez bir liderin yönettiği Okyanusya adlı ülkede herkes izlenir, herkes korku içinde yaşar. “Gerçek Bakanlığı” yalanları gerçeğe çevirir, “Sevgi Bakanlığı” insanlara işkence eder, “Düşünce Polisi” insanların aklından geçenleri bile kontrol eder. Kısacası, insanın en kişisel alanı olan zihni bile devletin mülkü haline gelmiştir.
Romanın kahramanı Winston Smith, bu sistemin ortasında “gerçeği aramaya” çalışan sıradan bir insandır. Gün gelir, sorgulamaya başlar: “Gerçek nedir? Sevgi nedir? Özgürlük nedir?”
Ama bu dünyada bu soruları sormak bile suçtur. Çünkü Orwell’in kurguladığı düzende, gerçeği söylemek değil, söylendiğine inanmak zorundasındır.
1984’ün ana fikri, insanın özgür düşünme gücünü kaybettiğinde her şeyini kaybedeceği gerçeğidir. George Orwell bize diyor ki: Bir toplum, gerçeği unuttuğunda; yalanı, baskıyı ve korkuyu normalleştirir.
İnsan, her dönemde “görünmez bir otorite” tarafından yönlendirilmeye açıktır: medya, teknoloji, siyaset ya da toplum baskısı. Ama özgürlük, yalnızca dışarıda değil, kafamızın içinde başlar.
Gerçekleri kontrol eden, insanları da kontrol eder.
Özgürlük düşüncede başlar, düşünce susturulduğunda insanlık biter.
--Spoiler--
Winston, kitabın başında gerçeği sorgulayan, sisteme direnen biriydi. Yasak olmasına rağmen Julia’yla aşk yaşadı, “Büyük Birader”e karşı içten içe isyan etti. Ama sonunda yakalanır ve Sevgi Bakanlığı’na götürülür. Orada ona işkence yapılır, günlerce, aylarca... Amaç bedenini cezalandırmak değil, zihnini teslim almaktır. Winston’un düşünceleri, duyguları, hatta anıları bile parça parça yok edilir. Sonunda, en çok korktuğu şeyle yani oda 101’deki farelerle yüzleştirilir. Bu korku o kadar büyüktür ki, sonunda sevdiği Julia’yı bile satar. İşte tam o anda, içindeki son direniş kırılır.
Romanın sonunda Winston artık tam anlamıyla sistemin bir parçası olmuştur.
Sokakta oturur, bir kadeh içkisini yudumlar, haberleri izler... ve yüzünde tuhaf bir huzur vardır.
Çünkü artık “Büyük Birader’i sevdiğini” hisseder.
Yani Orwell burada bize şunu gösterir:
İnsan bazen ölmez, ama öldürülür.
Beden değil, ruh teslim alındığında gerçek yenilgi başlar.
Son sahne, dünyanın en sessiz çığlığı gibidir.
Winston yaşar… ama artık kendi olarak değil.
·
30 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.