Son PrusyalıTarih-Araştırma
Charles Messenger'in Türkçeye Son Prusyalı adıyla çevrilen kitabı, Alman mareşal Gerd Von Rundstedt'in (1875 - 1953) hayatını anlatıyor. Aile hayatı, kurmay subaylık döneminden bazı anekdotlar, 1 ve 2. Dünya Savaşı ve yaşananlar, emeklilik günleri, Hitler Almanya'sı, hem hastane hem de hapishanedeki tutukluluk günlerinde kendisini ziyaret eden hem asker hem de askeri tarihçi de olan İngiliz Basil Henry Liddell Hart ile görüşmeleri, ayrıca Liddell Hart'ın başka Alman generallerle yaptığı görüşmeler ve savaşın hemen bitiminde bu doğrultuda yazdığı kitaptan parçalar da paylaşılıyor.
Kitap içinde alıntılardan yola çıkarak kıyaslamalar da yapılıyor. Örneğin, Rundstedt bir kale ise Rommel ise cephede komutanlık eden enerjik bir kişi olarak da görülebilirmiş. Hatta savaş zamanı bir İsviçre gazetesinin propaganda amaçlı bazı yazılarında da yine Rundstedt ve Rommel kıyaslaması da yapılıyor. Kitapta genel çerçeve haricinde özellikle cephelerden haberler de veriliyor. Bu sayede diğer komutanlar da savaş siyaseti içinde kendilerine yer ediniyorlar. Ayrıca çevirmenin de ifade ettiği gibi askerlik hayatında Rundstedt ön planda değil arka planda kalmayı tercih eden bir kişilik olarak da gözüküyor. O yüzden kitabın ana karakteri olarak Rundstedt değil de "cepheler" dir diye düşünüyorum.
Çok ön plana çıkmayan ve hakkında çokça bilgi de bulunmayan Rundstedt hakkında bilgi almak isteyen varsa bu kitap bir boşluğu doldurup kılavuz olabilir.
Yorum:
Bence kitabın sonuna Prusya ve Prusyalılık üzerine birkaç sayfa bilgi notu eklenebilirdi. Kitabın hem başlarında hem de sonlara doğru Prusyalılık üzerine bazı sözler serpiştirilmiş olsa da yeterli olduğunu görmüyorum. Prusya neresi? Prusyalılık ne demek? Almanya içinde siyasi ve askeri dönüşüm, bu hacimli kitap içinde yine de kendine üç-beş sayfa da yer bulabilirdi. Çünkü 1. Dünya Savaşı içinde Rundstedt çok da etkili değil. Lakin ayrıntılı cephe anlatımıyla arka planda yaşananlara da odaklanılıyor. Bolca cephelerden cephelere yollar açılıyor. Lakin Rundstedt burada esas figür değil sadece herkesten biri olarak da görülebiliyor. Dolaylı - çevre anlatımlarıyla ancak bir şeyler süzüldüğü anda Rundstedt oralarda görülebiliyor. Kitap içinde Prusya ve Prusyalılık üzerinde çok durulmadığı için (bazı yerlere sıkıştırılmış cümleler hariç) başlıktaki "Son Prusyalı" cümlesinin altı boşlukta kalabiliyor.
Yazar bazı yerlerde Rundstedt'in vicdanı, gözü, eli olup niyet de okuyor. Onun karakterine zıt, öyle düşünmezdi gibi cümlelerle sanki bir roman karakteri gibi kurguladığı yerler de var.
Kitabın hem ayrıntılı olması hem de çeşitli Almanca askeri kavramları da içermesine rağmen çevirinin aksamadan ilerlemesinden dolayı Fehmi Ardalı'ya da teşekkür ederim. Ayrıca çevirmenin yine bazı yerlerde çeşitli kavramları dipnotlarla açıklanması da okuyucu için yararlı oluyor.
Bu kitabın İngilizce ilk baskısı 1990'da, daha sonra elde edilen bazı bilgiler doğrultusunda düzenlenmiş yeni baskı da 2011'de yayımlanmıştır. Türkçe baskısı ise 2025'de Kastaş yayınevi tarafından yayımlanmıştır.
Bu kitabı 8 - 19 Ekim 2025 tarihleri arasında okudum. Bu kısa yazı ise 23 Ekim 2025 tarihinde 1000Kitap sitesine eklenmiştir. Bu kitap herkese hitap etmiyor, lakin savaş tarihi konularına ilgi duyanlara tavsiye ediyorum.
3 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Her şeyden önce, bu kadar zaman ayırıp, ayrıntılı ve bilgi dolu bir eleştiri yazdığınız için yayınevi ve şahsım adına teşekkür ederim. Doğrusu, kitabın orijinalini okuyup tercümesini yaparak, iki kez elden geçiren birisi olarak, eklemeyebileceğim bir nokta kalmamış. Dönitz ile devam etmeniz dileğimle... Selamlarımla...
S. Ali
Gönderi Sahibi
Teşekkürler, kısmet olursa "Generaller Yatakta Olur"u okumayı düşünüyorum, tabii araya başka kitaplar da alarak. İyi okumalar.
