Okurken sanki her şeyin ağır ağır çözülüp kaydığını hissediyorum; sanki dünya, ışığın içinde eriyor da biz, geriye kalan gölgemize tutunmaya çalışıyoruz. “Çünkü saatler dardır, her şeyi almaz” diyor Anday işte bu dizeyle başlıyor insanın zamanı kavrayamama hâli. Saatler dar, dünya dar, hatta varlık bile dar. Her şey sığmaz hayata; fazlası taşar, yok olur, çözülür gider.
Şiirdeki “güneş” sıradan bir ışık değil, varlığın sınavı gibi. Onun altında her şey çözülüyor; mısırlar, bahçeler, kuşlar, çocuklar, tekneler… Doğa sanki yavaş yavaş yanıyor ama sessizce. Bahçıvan dilsizdir; kaygısını anlatmaz ama yağmursuzluğun yükü omzundadır. Zamanın akışı, doğanın döngüsüyle birleşiyor: büyüme, kuruma, bekleyiş, çözülme. Anday’ın dizelerinde doğa, bir dış manzara değil; insanın iç evreninin yansıması. O “güneş”, hem dışarıda doğan yıldız, hem de içimizde yanan bir zamandır.
Her dizede bir sessizlik duvarı örülür. Kuşlar uçmaz, çocuklar uzakta oynar, bir keçi geçer, bir araba el sallar. “Belki tanıdık, belki değil.” Zaman burada bile akmaz; bir “belki”de takılıp kalır. Bu “belki”, insanın süreksizliğinin yankısıdır. Anday’ın “süreksizliğin eşanlamı” dediği şey, hayatın ta kendisidir. Güneşin altında her şey bir süre vardır; sonra çözülür, bir yana kayar, yerini sessizliğe bırakır.
Şiirin ilerleyen bölümlerinde evin içindeyiz: ocaktan çorba kokusu geliyor, köpek, kedi, kitaplar, mavi bir şişe, donmuş bir gül. Bütün bu eşyalar, insanın yaşantısının sessiz tanıkları gibi. Zaman, bu eşyalar arasında kalın bir toz gibi birikiyor. Anday burada yaşamın en sıradan anlarını bile metafizik bir yoğunlukla dolduruyor. Sıradanlık, şiirin içinde bir tür kutsallığa dönüşüyor. Çünkü o sıradanlık da güneşin altında çözülmeye mahkûm.
Ve şiirin sonunda Breughel’in bir tablosu çıkar karşımıza: çocuklar, köy alanı, çember, uyum. Sanatın içindeki düzen, hayatın içindeki dağınıklığa karşı duruyor gibi. Ama o bile “güneşin altında” çözülmekten kaçamıyor. Çünkü saatler dardır, zaman hiçbir şeyi tamamen taşıyamaz. Her şey bir parça eksik kalır, bir parça fazla olur, sonra eriyip gider.
·
1 +1'leme
·45 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.