Son yüzyılın iki Türk mareşalinden biri olan Fevzi Çakmak'ın toplam beş defterden oluşan günlükleri ile ilgili kayda değer çalışmaların odağında oluşturulmuş bence çok değerli çalışmadır.
Genellikle bu tür tarihi kişiliklerin tuttuğu günlükler tarih için vesika olsa da bilimsel olarak sadece magazinden sayılır. Kitabın sonuç bölümdeki gayet yerinde açıklamayla bu değerli günlükler çoğunun dışında tasnif edilebilir. Kişisel yolculuktan ziyade Fevzi Çakmak'ın vakanüvis yaklaşımını günlüklerinden çıkartabiliriz.
Balkandan sürülüşümüz ve Kurtuluş mücadelemize denk gelen günlükler yaşanan olayların en küçük birimde yarattığı değişimi göz önüne seriyor.
Nilüfer Hanım pek günlüklere dokunmadan sadeleştirmeden önümüze koymuştur. Tarih okumayı seven biri olarak yakın tarihimizde bu derece düzenli günlüklere sahip Kazım Karabekir Paşamızda rastladım. Tabi ki her iki günlükte metot olarak yaklaşım olarak çokça birbirinden ayrılıyorlar.
Değerli bir eserin kütüphanemizde yer alması elzemdir. Açıkçası bu günlükten önce Birinci Dünya Savaşında Doğu Cephesi kitabının okunması gerektiğini düşünüyorum. En azından günlüklerin yarısına yakını bu cephede geçmektedir.
Tarihi okurken onun içinde bulunanlardan bilgi edinmek borcumuzdur. Okunmalı, okutulmalı ve içselleştirilmelidir. Allah hepsinden razı olsun.
Muzaffer KOÇ