Bir Şehrin Aynasında Bir KadınEdebiyat
Kadın değişiyor, şehir değişiyor, ama ikisi de o değişimin sancısından kurtulamıyor. Roman boyunca Ankara yalnızca bir mekân değil, yaşayan bir organizmadır. Selma Hanım'ın içsel yolculuğu şehrin dönüşümüyle iç içe geçer. Bu açıdan roman, hem bir toplumsal eleştiri hem de bir insanın kendini arayış öyküsüdür.
(Biraz spoili bir incelemedir)
Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun Ankara romanı, yalnızca bir kadının yaşam serüvenini değil, bir ulusun dönüşüm hikâyesini de anlatıyor. Selma Hanım, Ankara'nın değişen yüzüyle birlikte kendi iç dünyasında da dönüşüyor. Onun üç evliliği, aslında Türkiye'nin üç farklı dönemine denk gelir.
Selma Hanım, Nazif Bey'le olan ilk evliliğinde eski düzenin pasif, alışkanlıklarına mahkûm kadınıdır. Ancak savaşın ve Cumhuriyet'in doğuşunun yarattığı heyecan, onda bir silkiniş başlatır. Artık idealler uğruna fedakârlık yapmaya hazır, toplumun parçası olmayı isteyen bir kadındır. Milli Mücadele'nin yeni bitmiş olduğu o dönemde şehir harap, insanlar yorgun ama herkesin içinde sönmeyen bir inanç var. Selma Hanım da bunun sembolü gibi savaşın içinden çıkmış, yıkıntılarla çevrili ama hâlâ kalmak bir şeyleri yeniden kurmak istiyor. Bu yüzden Ankara'dan kaçmak isteyen eşinden ayrılıp Ankara'da kalıyor.
İkinci bölümde Hakkı Bey ile evleniyor. Şehir de Selma da değişiyor. Bu bölümdeki Selma bambaşka bir kadın. Artık o eski duygusal, ideallerine tutunan kadın gitmiş; yerine hayal kırıklıklarıyla, yorgunlukla, hatta biraz kibirle dolu biri gelmiş gibiydi. Selma'nın gözünden o devrim idealizminin nasıl bir toplumsal maskaralığa dönüştüğünü gösteriyordu yazar bize. Mesela o balolar, o yapmacık yeni zenginler, herkesin vatan kurtarıcısı gibi davranması ama aslında menfaat peşinde olması. Bunların arasında bunlar gibi düşünmeyen bir genç: Neşet Sabit. Bu genç Selma'yı bir ikileme sokuyor. Bir yanda özgürlük arzusu, idealleri, kendi kimliğini bulma isteği; diğer yanda konfor, güven, toplumun beklentileri. Yakup Kadri, Selma’yı bu iki uç arasında öyle ustaca sıkıştırmış ki sanki bu ikilem sadece onun kafasında değil, bir dönemin kadınlarının, hatta aydınlarının kafasında da dönüyor gibiydi.
Üçüncü bölümde Neşet Sabit ile evlenen Selma nihayet rahatladığı, sadeleştiği, iç huzuru bulduğu evreye giriyor. Artık gösteriş, aşk ya da idealler değil, dinginlik ve gerçek yaşamı istiyordu. Bir zamanlar Ankara onun için bir kurtuluş rüyasıydı. Sonra bir hayal kırıklığı şehri oldu. En sonunda da kabullenilmiş bir yuva.
Kitabın sonunda Selma'nın ulaştığı nokta tam bir huzur değil, daha çok gerçeklerle yüzleşmenin sükûnetidir. Yani zafer değil, olgunlaşmadır.
·
102 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.