Morgue Sokağı Cinayetleriİnceleme
Edgar Allan Poe, 19 Ocak 1809’da Boston’da doğmuştur. Gizem ve korku dolu eserleriyle tanınan Amerikalı kısa öykü yazarı, aynı zamanda bir şair, eleştirmen ve editördür.
Morgue Sokağı Cinayetleri (1841) isimli öyküsü modern edebiyatın ilklerindendir. Poe, dedektif hikâyeleri ve korku öykülerinde çok başarılıdır. Hatta polisiye kurgu türünün yaratıcısı sayılabilir. Bilim kurgu türünün ortaya çıkışında da önemli katkıları olmuştur.
Boston’da hayata gözlerini açan Poe, oyuncu anne babanın ikinci çocuğudur. Trajik hayatı, babasının 1810 yılında evi terk etmesiyle başlamış, bir yıl sonra annesinin ölümüyle devam etmiştir.
Evlatlık olarak büyüyen Poe, gençlik yıllarını bu ailenin yanında geçirmiştir. Parasızlık nedeniyle gittiği Virginia Üniversitesi’nden ayrılmıştır. Kumar borçları ve içki düşkünlüğü yüzünden ailesiyle sürekli sorunlar yaşamış ve sonunda evden ayrılmıştır.
1835 yılında, 27 yaşındayken 13 yaşındaki kuzeni Virginia Clemm ile evlenmiştir. 1847 yılında genç yaşta veremden eşini kaybetmesi, Poe’yu derinden sarsmıştır. Eşinin ölümünden sonra o muhteşem “Kuzgun” şiirini yazmıştır.
1849’da hayata veda eden Poe, sadece 40 yaşındaydı. Ölüm nedeni hiçbir zaman tam olarak anlaşılamamıştır. Hastalık, madde bağımlılığı hatta intihar gibi birçok olasılıktan söz edilir.
Poe, zekâsı ve analitik düşüncesiyle hem edebiyat dünyasında hem de dedektif kurgu türünde öncü olmuştur.
---
Morgue Sokağı Cinayetleri
Polisiye hikâyemizin ilki Morgue Sokağı Cinayetleri’dir.
Bir anne ile kızının kendi evlerinde korkunç bir şekilde öldürülmesini konu alır. Cesetlerden, cinayeti işleyen canlının çok vahşi olduğu tahmin edilir. Kızın cesedi bacanın içinde bulunur. Bir insanın bunu yapma olasılığı çok zordur.
Cinayetin işlendiği saatlerde sokaktan geçenler, evden tuhaf sesler geldiğini söylerler. Ne söylendiğini, ne konuşulduğunu kimse anlayamaz. Evden gelen sesleri duyan tanıkların her biri farklı şeyler anlatır. Evden değerli hiçbir şey çalınmamıştır. Kapı arkadan kilitlidir. Sadece pencerelerden birinin çivisinin kopmuş olduğu görülür.
Bu hikâyenin sonu okuru biraz şaşırtır, çünkü bilinen bir cinayet şekli değildir.
---
Maria Roger’nin Gizemi
İkinci hikâyemiz Maria Roger’nin Gizemi’dir. Maria isimli genç ve güzel bir kızın cinayetini anlatır. Katili, okur verilen ipuçlarıyla kendisi bulmak zorundadır. O kadar çok bilgi verilir ki, dikkatli bir okumayla herkes sonuca ulaşabilir.
Maria, bu olaydan önce bir haftaya yakın bir süre kaybolmuştur. Tüm aramalara rağmen bulunamayan Maria, bir hafta sonra çıkıp gelmiştir. Şu anda yaşanan cinayetin, onun daha önceki kayboluşuyla yakından ilgisi olabilir.
Maria’yı öldüren kişi büyük ihtimalle onu yakından tanıyan biridir. Cesedi nehirde yüzerken bulunur. Cinayet büyük olasılıkla nehir kıyısındaki çalılıklar arasında işlenmiştir. Ceset, taş bağlanmadan suya bırakıldığı için yüzeye çıkmıştır. Katil büyük bir ihtimalle taş bağlamayı unutmuştur.
Maria öldürülmeden önce herkese teyzesine gideceğini söylemiştir. Teyzesinin “Sanırım Maria’yı bir daha göremeyeceğim gibi bir his duyuyorum.” demesi dikkat çekicidir.
Basının yakından izlediği bu cinayet, farklı yayınlarda farklı biçimlerde yorumlanır. Okur, bu kadar çok bilgi arasında her detayı inceleyip araştırmak zorunda kalır. Poe, sonucu doğrudan vermez; okur kendi çabasıyla sonuca ulaşır.
Bence bu, okuru olayın içine çeken ve onu bir dedektif gibi düşündüren çok etkileyici bir anlatım biçimidir. Bu tekniğe ilk kez bu kitapta rastladım. Doğrusu bu tarz beni çok etkiledi.
---
Çalınan Mektup
Üçüncü hikâyemiz Çalınan Mektuptur.
Bu hikâyede amaç, çalınan mektubu alan kişiden geri almaktır. Kullanılan teknik ve bakış açısı çok ilginçtir. Normalde insan, böyle değerli bir mektubun çok gizli bir yerde saklanacağını düşünür.
Dupin ise tam tersini düşünür. Ona göre mektup herkesin gözü önündedir.
Bu mantık, harita oyununa benzer: Oyunculardan biri haritada bir yer ismi söyler, diğeri bunu belli bir sürede bulmak zorundadır. Çoğu kişi küçük harflerle yazılmış yerleri arar, ama büyük harflerle yazılmış yerleri kimse fark etmez. Dupin de buradan yola çıkarak, mektubun göz önünde olabileceği sonucuna ulaşır.
Mektubu ele geçirirken yaptığı plan oldukça zekicedir. Sokakta tuttuğu bir adam deli numarası yaparken dikkat dışarıya yönelir, Dupin ise o sırada raftan mektubu alır ve yerine kendi hazırladığı mektubu bırakır. Ayrıca bakana bir mesaj yazmayı da ihmal etmez. Çok tehlikeli olabilecek bu olayı gayet zarif bir şekilde halleder.
Bu polisiye kitabını ve Edgar Allan Poe’yu çok sevdim. İlk defa okuduğum bir yazar olmasına rağmen, kurgularındaki zekâ, detaylar ve düşünme biçimi beni derinden etkiledi. Poe’nun amacı yalnızca bir cinayeti çözmek değil, okuru düşünmeye ve sorgulamaya yönlendirmektir.
Bazı eleştirmenler, Poe’nun hikâyelerinde katilin kimliğini açıkça belirtmemesini bir eksiklik olarak görür. Oysa bana göre bu durum, onun anlatımındaki en güçlü ve farklı yanlarından biridir. Poe’nun amacı suçun sonucunu okura sunmak değil, okurun zihnini çalıştırmak, onu olayın içine katmaktır. Böylece okur, bir dedektif gibi iz sürüp, olasılıkları gözden geçirip, kendi sonucuna ulaşmak zorundadır.
Bu yöntem, Poe'u klasik polisiye yazarlarından ayıran en önemli özellik olsa gerek.
Bu polisiye roman,
ilgi ve merakla okuduğum bir kitap oldu.
İyi ki okudum.
·
344 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.