Cengiz Aytmatov yalın, sembollerle örülü kaleme aldığı bu eserinde; bir kelimeyi dahi değiştiremeyeceğini çünkü ancak yazmak ya da yazmamak seçeneğinin olduğunu açıklamasında belirtiyor. Eserin finaline duygusal bakmak ve farklılık ummak yerine mesajına odaklanmak konusunda yazara katılıyorum.
Beyaz gemi metaforu; psikolojide saflığı, kurtuluşu, temiz bir sayfa açmayı simgeler. Çocuğun adını bile bilmediğimiz çocuk saf bir karakterdir. Babasının siyah ya da beyaz olduğunu bilmeden bir umutla bekler. Mümin dedesinin güçsüzlüğünün farkındadır. Kendisi, dedesi ve Bekey teyzesi için bir kurtuluş bekler. Çocukta animizm (canlandırmacılık) görülmektedir. Gözü gibi baktığı okul çantasıyla konuşur. Aslında yalnızdır.
Mümin Dede beyaz bir karakterdir. Kültürünü geleceğe taşıyan, atalarının inançlarını benimseyip coşkuyla inanan, gururunu önemsemeden ailesini korumak için kendini öne atan, hayatında belki de sadece 1 kere torunu için başkaldıran, beyaz olmasına rağmen zayıf bir karakterdir. Bu tutumu da iflas eder.
Nine saf çıkarcı, gri bir karakterdir. Zorbalığa, zalimliğe ses çıkarmaz. Ancak çıkarları için buna katlanmak gerektiğini düşünür.
Bekey teyze psikolojik şiddetin etkilerinin vücut bulmuş halidir. Kendisine yapılan hakaretleri,fiziksel şiddeti kabul etmiştir. Hatta kendisini kurtarmak isteyen babasına dahi karşı çıkar. Travmatik bağlanmaya sahiptir. Bu kurbanın istismarcıya karşı geliştirdiği yıkıcı ve duygusal bir bağdır.
Orozkul simsiyah bir karakterdir. Vatanına bağlı olmayan, Maral Ana'ya ihanet eden torunlarını simgeler. Empati yoksunu, aldatma ve manipülasyon yapan, toplumsal kural ihlali yapan, sorumsuz, pişmanlık hissetmeyen, dürtüsel birisidir. Yaşlı Mümin dedeyi toplum içinde bilinçli ve haz duyarak aşağılayabilecek, şiddet uygulayabilecek niteliktedir. Narsizmin esintilerini şehirden bir kadınla birlikte olup onunla sinema vb. kültürel etkinliklerle hayal ederken, bunu hak ettiğini düşünürken görebiliriz.
Cengiz Aytmatov karakterlerin fiziksel olarak iri, kalıplı olmalarını ya da düşkün, omuzları içe dönük oluşunu karakteriyle bağdaştırmıştır. Orozkul kötü olmasına rağmen çok iri, Kulubeg de çocuğun kurtarıcısı olarak omuzları geniş ve kalıplıdır. Mümin dede ve Bekey teyze ise zayıf, güçsüz olarak nitelenmiş.
Maral Ana mitini incelememin sonuna bırakmak istedim. Kelimelerim onun sembolizmini anlatmak için yeterince güçlü değil. Basit bir efsaneden öte mitolojik bir figürdür. Kırgız halkının soyunun tükenme tehlikesindeyken Maral Ana sayesinde yurt kurmalarını sağlar. Doğayla uyumu simgeler. Ona saygı duymak kültürel değerlere bağlı kalmayı, iyiliği ifade ederken; onu avlamak ise lânetlemeyi ve yozlaşmayı getirir.
Kitap çocuğun ölümünden farklı bir sonla bitemezdi. Çünkü hayalgücü ve gerçeklik arasında yaşayan bir çocuk için dedesinden de öte inandığı Maral Ana ölmüştü. Umutları ölmüştü. Bir yetişkin gibi kötülüğü kabullenip yaşamına devam edemezdi.
·
79 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.