Dede Korkut
Kitabımızı hazırlayan ve düzenleyen Suat Batur'dur. Yayınevi Altın Kitaplar, 2010-Nisan, 2. Basım. Kitabımızda öykülere gelmeden evvel Dede Korkut, Dede Korkut kitabı, öykülerin niteliği, dil yapısı, öykülerin dili ve kaynakçası bölümlerine yer verilmiştir.
Dede Korkut: Eski Türk ozanlarının geleneğini sürdüren bir öykücü ve şairdir. Oğuzların Bayat boyundandır. Bir problemle karşılaşıldığında çözüm için ona başvurulur. Çıkan her sorunu çözer, çocuklara isim verir. Toplumun sözcüsüdür. Kimi öykülerde olağanüstü niteliklere sahip biri olarak gösterilir. Öykülerin sonunda ortaya çıkar, kopuzuyla manzumnamesini söyler, dua ile öyküyü sonlandırır. Dede Korkut Kitabı: Hikayeler konusunu halkın günlük yaşamından, inançlarından, gelenek ve göreneklerinden alır. Destansı öykü niteliğine sahiptir. Kitap ilk kez 1916'da Kilisli Rifat tarafından Arap harfleriyle yayımlamıştır. İkinci çalışmayı Orhan Şaik Gökyay yapmıştır. Muharrem Ergin bu alanla ilgili ilk bilimsel çalışmayı 1953'te yayımlanmıştır. Bugüne değin üç nüshası; Dresten (12 öykü-Almanya), Vatikan (6-İtalya), Gonbad (İran-2018'de keşfedilmiştir) bulunmaktadır. Öyküler ise "Kahramanlık" unsuru üzerine şekillenmektedir. Öyküler genellikle ziyafetle başlar, tehlikeli serüvenlerden Oğuzların üstün başarılarıyla sona erer. Olaylar K. Doğu Anadolu, Kafkasya ve Azerbaycan'da geçer. Öykülerde müslüman olarak gösterilirler ancak yaşantıları din temelli değildir. Eski Türk geleneklerine sahip çıkarlar (Bol bol kımız-şarap içer, at eti yer, göçebe yaşarlar). Düşmanı kâfir olarak görürler ancak mücadeleleri dünyevi amaçlıdır. Hikâyelerde aile çok önemlidir. Kadınlara değer verilir, saygı gösterilir "Ana sevgisi" ön plandadır. Öykülerde "Ana-oğul, ana-babaya itaat, karı-koca ilişkisi, sevgi ve saygıya dayalı 'Kadın' motifleri" yer almaktadır. Çocuğu olmayana hoş bakılmadığı görülür (Dirse Han Oğlu Boğaç Han hik.). Erkekler kız çocuğa üstün tutulur. Kadınlar da yiğittir, at biner, ok atar, güreş yapar, erkeklerle boy ölçüşürler. Hikayelerin yapısı nazım ve düzyazıdan oluşur. Kalıplaşmış sözlerle başlayıp bitmesi yönünden masala benzetilebilir. Diline bakıldığında Oğuzca'dır (15. yy.'da yazıya geçirilmiştir). Konuşma dilinin yanında arı Türkçe-Farsça sözcüklere yer verilmiştir. Özellikle din ile ilgili kavramlarda yabancı sözcüklere yer verilmiştir.
Öyküleri okumak benim için keyifliydi. Sadece içeriğinde özellikle kadın-erkek ilişkilerinde (evlenme vb.) bazı yerler farklı geldi. İçerisinde hüzünlendiğimde, kahkahalar attığım yerler de olan keyifli on iki öykü okudum. Benim için en keyifli öyküler: Dirse Han Oğlu Boğaç Han (Anne-oğul ilişkisi beni çok duygulandırdı), Kazan Bey Oğlu Uruz’un Tutsak Olması (Baba-oğul ilişikisi), Kanlı Koca Oğlu Kan Turalı (Kadın-erkek dayanışması), Uşun Koca Oğlu Segrek (Kardeş sevgisi), Salur Kazan’ın Tutsak Olup Oğlu Uruz’un Kurtarması (Aile bağı).
Hani dediğim bey erenler
Dünya benim diyenler
Ecel aldı yer gizledi
Geçici dünya kime kaldı
Gelimli gidimli dünya
Son ucu ölümlü dünya
Kitapla kalın!
·
64 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.