Sivrisineğin Öldürdüğü Zorba: NemrutEdebiyat
Sivrisineğin Öldürdüğü Zorba: Nemrut – Kibirin En Küçük Düşmanı
Zübeyir Yetik, Şanlıurfa'nın Siverek ovasında 1941'de kök salmış bir kelime avcısı; şiirlerin gizli fırtınalarından kıssaların sessiz depremlerine, Erzincan enkazlarından Karabağ yankılarına uzanan bir rotada, "Yeni İslâmî Akım"ın en keskin rüzgârlarından. Tarihî devleri bugünün ego tapınaklarında gezdiren Yetik, Firavun'un boğuluşu, Samiri'nin eriyik putu, Yahudi'nin labirentli dönüşümü derken,
2012'de Pınar Yayınları'ndan vızıldayan Sivrisineğin Öldürdüğü Zorba: Nemrut,
onun bu serisinin en ironik, en iğneli oku. Nemrut'u –o İbrahim peygambere (a.s.) meydan okuyan, kendini ilah ilan eden Ur kralı– merkeze alan kitap, zulmün zirvesini değil, en alçak bir düşüşü sorguluyor. Yetik burada, ateşten göğe fırlayan bir tiranı, sadece bir arketip olmaktan çıkarıp, her çağın "büyük küçük" paradoksuna dönüştürüyor.
Kitap, Nemrut'un saltanatını Kur'an rivayetleri ve efsanelerle örerek aktarıyor, ama Yetik'in ustalığı, bu örgüyü bir mitlerden öteye, felsefi bir iğneye çevirmesinde. Nemrut, kibirin somut hali; halkı ateşe atan, göğe meydan okuyan, ama asıl zaafı kendi büyüklük illüzyonunda yatan bir dev. Yazar, onu "tanrılaşma tuzağının avı" olarak resmediyor: İbrahim'in (a.s.) direnişi karşısında kurduğu tuzaklar, ateş fırtınası, ve o unutulmaz son – bir sivrisineğin kanat çırpışıyla çöken imparatorluk. Bu, salt tarihî bir kronik değil; kibrin, gücün ve alçakgönüllülüğün anatomisi – sivrisinek, sadece bir böcek değil, evrenin ironik dengesi. Yetik, Nemrut'u "kendi ateşinde yanan dev" diye betimlerken, okuyucuyu kendi zirve hayalleriyle hesaplaşmaya zorluyor.
Bu öykü, bir yükseliş değil; gökten en küçük bir düşüşün ritmi.Yetik'in kalemi, ayetlerin ateşini taşıyan bir akışla yanıyor; bölümler, her biri bir kıvılcımla başlayıp, bir közle sönüyor. Rivayetleri usta bir sönüşle eleyip, Nemrut'un "sonsuzluk" saplantısını günümüz aynasından –mesela otokrat tahtlarında, ego balonlarında– geçiriyor.
Bu, eseri dini bir derlemeden çıkarıp, varoluşsal bir hicve yükseltiyor. Dil, alevli ama kontrollü; yer yer mecazi vızıltılarla titreşiyor, tıpkı bir sivrisineğin kulağa fısıldadığı gibi. Bir kıvılcım eksik? Belki İbrahim'in (a.s.) nuruna daha fazla alev düşürülebilirdi, ama bu, zorbanın karanlığını aydınlatmak için kasıtlı bir köz oyunu.
Nemrut'u okurken, kulaklarım bugünün "dev böceklerine" doluyor: Tahtlarını koruyan tiranlar, kibriyle şişen balonlar, küçük bir eleştiriyle patlayan egolar.
Yetik, 2012'de yazarken, ironinin evrenselliğini sezdiriyor:
O, bir isim değil, bir vızıltı. Bu kitap, bir iğne gibi; okudukça, kendi kibrimizi deliyor. Eğer kıssaları sever, ama onları alçakgönüllülüğün keskinliğiyle birleştirmek isteyenlerdenseniz, tam bu vızıltı. Yetik'in diğer figür alevleriyle yan yana durunca, bir "kibir yangını" doğuyor – ve Nemrut, o yangının en ironik, en sönük közü.
Tavsiyem: Yaz gecesinde, pencere açıkken okuyun; bir sivrisineğin sesiyle, kendi devliğinizi duyacaksınız.
·
69 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.