“İki Kurucu, İki Kader”Edebiyat
Plutarkhos’un kaleminden iki kurucunun hikayesini okurken, aslında iki uygarlığın ruhuna bakıyormuşum gibi hissettim. Theseus’ta Atina’nın aklı, bilgelik arayışı ve dengeye düşkünlüğü var Romulus’ta ise Roma’nın sertliği, disiplini ve gücü. İkisi de birer kurucu, ama birinin eli kanla, ötekinin eli zeka ve cesaretle yoğrulmuş.
Theseus’un hikayesi bana hep, insanın kendi kaderini kurban etmek pahasına aşmaya çalıştığı o trajik sınırları hatırlatıyor. O, Minotauros’u öldürürken aslında kendi içindeki canavarı da alt ediyor. Ama sonra Ariadne’yi geride bırakması, bana Yunan kahramanlarının o kaçınılmaz çelişkisini düşündürüyor: Akıl ağır basar ama kalp hep yaralı kalır. Plutarkhos da bunu çok iyi yakalamış Theseus’u bir kahramandan ziyade bir insan olarak anlatıyor.
Romulus’a gelince… Onun hikayesi daha acımasız, daha Roma’ya yakışır biçimde “politik.” Kardeşi Remus’u öldürmesi, bana Roma’nın kurucu mitinin içindeki o soğuk gerçeği hatırlattı: Düzen, kanla başlar. Bir uygarlık doğacaksa, önce bir ihanetin, bir cinayetin bedeli ödenir. Roma’nın disiplini, yasası, askeri düzeni hep o ilk suçun yankısı gibi. Sanki Romulus, Remus’u öldürürken Roma’nın temelini atıyor: fedakarlık değil, itaat; sevgi değil, düzen.
Plutarkhos’un bu iki efsaneyi yan yana koyması bana göre çok zeki bir tarihsel hamle. Çünkü Roma ve Yunan dünyasını yalnızca toprak olarak değil, karakter olarak da karşılaştırıyor. Atina, sorgulayan, düşünen, vicdanlı bir ruh. Roma ise eyleyen, kuran, düzenleyen bir beden. Bu kitapta akıl ile irade, ideal ile yasa çarpışıyor.
Roma mitine baktığımda, Romulus’un kurt tarafından emzirilmesi sahnesi, sadece bir efsane değil; Roma’nın doğaya, vahşiliğe, hayatta kalma içgüdüsüne övgü gibi geliyor bana. Kurt, Roma’nın annesi: sert ama koruyucu. Ve Romulus o sütle büyüyen ilk Romalı gibi gücü kutsallaştıran bir adam.
Yunan mitinde ise Theseus’un denizle ilişkisi dikkat çekici. Onun kaderi hep dalgalarla, yolculuklarla iç içe. Roma’nın toprağı katıdır ama Yunan’ın kaderi su gibidir, akışkan. Bu fark bana tarih boyunca bu iki uygarlığın birbirine nasıl zıt ama tamamlayıcı olduğunu düşündürüyor.
Benim için Plutarkhos’un Theseus – Romulus’u sadece biyografi değil, insanlığın iki yönünün aynası: akıl ve güç, idealizm ve disiplin, kalp ve yasa. Ve bu ikisi olmadan bir uygarlık kurulamaz. Belki de Plutarkhos bize şunu anlatıyor;
“Kurucular, tanrılarla insanlar arasındaki en tehlikeli köprülerdir.”
Theseus kendini denize bıraktı; Romulus ise göğe yükseldi.
Biri unutuşa, diğeri ölümsüzlüğe yürüdü.
Ama her ikisi de kendi halkının ruhuna dönüştü.
·
84 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.