İnsanlığın Yıldızının Yükseldiği (Parladığı) AnlarEdebiyat
Stefan Zweig, ülkemizde novelları ile meşhur bir yazardır (ve de ucuz ve bulunabilir olmasıyla). Oysa kendisinin şahane bir biyografi anlatıcısı olduğu yönü nispeten keşfedilmemiştir. İnsanlığın Yıldızının Parladığı Anlar ise Zweig'in tarihin gündelik akışını değiştiren olayları deneme-biyografi tadında anlattığı bir yapıtıdır.
Zweig, tarihin binlerce sıradan andan ve sıradan kişi arasında çok nadir olarak yüzyıllara damga vuracak ve tarihi değiştirecek an veya kişi gelir demektedir. Zweig tarihi değiştiren anları, alelade ve namütenahi göğü aydınlatan yıldızlara benzetir. Dolayısıyla eserine İnsanlığın Yıldızının Parladığı Anlar ismini vermiştir.
Bu tarihi değiştiren anlara kısaca değinmek isterim:
Ölümsüzlüğe Kaçış: Coğrafi Keşifler ile Yeni Dünya'nın keşfi ve Kolomb sonrası ülkesinin en önemli şahsı olma yolunda yeni sömürgeleri keşfetmek isteyen gözüpek serüvenci Nunez de Balboa'nın en büyük deniz kütlesi Pasifik'i keşfetmesini anlatıyor.
Bizans'ın Fethi: Adından anlaşılacağı üzere İstanbul'un fethinin anlatıyor. Ama daha çok "Konstantinopolis'in Düşüşü" demek ister gibiydi. Zweig, bir Musevi olmasına karşın islamafobik ve Türk düşmanı ifadelere yer vermiş. Fatih'i zeki ve dahi olarak nitelerken barbar ve zalim olarak itham etmiş.
Georg Friedrich Haendel'in Dirilişi: Geçirdiği fiziksel problem sonrası yarısı felç olan Haendel, mucizevi biçimde iyileşir. Bu sefer ruhsal manada çöküşe uğrayan Haendel'in manevi bir yeniden doğuş ile kariyerine zirve yapması anlatılmış.
Bir Gecelik Dahi: Fransa'nın ulusal marşı Le Marseillaise'ın öyküsü.
Waterloo'da Yazgıyı Değiştiren An: Napoelon Bonaparte'ın İngiliz ve Prusya ile savaşında bir Fransız komutanın anlık kararsızlığı ile alınan büyük yenilgi. Zweig'ın dediği gibi o karar anları çok kısa bir müddet geliyor ve kaçırılması halinde geri dönüşsüz neticelere yol açıyor.
Marienbed Ağıdı: Alman şairi Goethe'nin (yaş 74) 19 yaşındaki bir bayana aşık olması sonucu yüreğinin en mahrem köşelerini bizlere ilmek ilmek işlediği şiirinin yazılış hikayesi.
Eldorado'nun Keşfi: Suter isminde bir girişimcinin California eyaletinde bir gecede en zengin ve sonrasında en sefil olmasını anlatan, trajikomik ve üzücü bir öykü.
Bir Kahramanlık Anı: Dostoyevski'in kurşuna dizilmeye ramak kala yaşadığı ölüm korkusu ve Çar'ın cezayı affetmesi ile yaşadığı dönüm noktası.
Okyanusu Aşan İlk Sözcük: Cyrus W. Field isimli bir girişimcinin Avrupa ile Amerika arasına Atlas Okyanusu'nu aşan telgraf ağı kurma girişimi ve haberleşmede büyük bir çığır açılması.
Tanrı'ya Sığınış: Yoksulları ve köylüleri anlatan Lev Tolstoy'un anlattıklarının aksine varsıl bir hayat sürdüğünü anlayıp evi terk etmesini ve Tanrı'ya sığınışı.
Güney Kutbu İçin Mücadele: İngiliz Kaptan Scott'un Güney Kutbu'nu ilk keşfeden kişi olmak için Norveçli Amundsen ile yarışması, dönüş yolunda ise talihsizliklere kurban olup hayatını yitirmesini anlatıyor. Trajik bir hikayeydi.
Mühürlü Tren: 16 senelik sürgün yaşamı süren Yoldaş Lenin'in Bolşevik İhtilali'nin fitilini alevlemek için Almanya üzerinde mühürlü bir tren ile devrimci arkadaşları ile St. Petersburg'a dönmesi.
Cicero: Roma'nın en büyük hukukçu, filozof ve politikacılarından Cicero'nun yaşam öyküsü ve davası uğruna hazin sonu. Kararlı bir siyaset adamı ve büyük bir düşünür olan Cicero'nun hararetli konuşmalar yaptığı, iyi bir hatip olduğunu kanıtlandığı kürsüye kafasının çivilenmesi ile biten bir yaşam.
Wilson Başarızlığa Uğruyor: Cemiyet-i Akvam'ı kurarak nihai bir dünya barışının tesisini anlık bir iradesizlik ile tamamlayamayan ABD Başkanı Woodrow Wilson, başarısızlığa uğradı.
Genel bir değerlendirme yapacak olursam, dünya tarihine iz bırakan birbirinden farklı anları Zweig'ın entelektüel üslubu ile okuyabileceğiniz güzel ve başarılı bir eser. Fakat Hristiyan motiflerini ve dinî unsurları edebi biçimde tasvir ederken İslam'ı ve Türk'leri yeren bir oryantalistlik benimsemesi hiç hoş değilsi. İşin komik yanı, Zweig; milyonlarca Musevi'yi katleden Hristiyan Hitler yüzünden umutsuzluğa kapılıp yaşamına son veriyor. Hülasa, tavsiye ederim. Okuyun.
İnsanlığın Yıldızının Yükseldiği AnlarStefan Zweig · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 20196,8bin okunma
·
172 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.