Yaban, Türk edebiyatı için asla yabana atılamayacak denli mühim bir roman.
Yakup Kadri Karaosmanoğlu, bir "yaban"ın gözünden Kurtuluş Savaşı'nı ne büyük zorluklarla; Avrupalı devletlere, Yunanlılara ve en çok da kendimize rağmen kazandığımızı anlatmış yaklaşık iki yüz sayfada. Bunu yaparken de iğneyi kendine çuvaldızı başkalarına batırma yüceliğini de göstermiş yazar.
*spoiler*
Ahmet Celal nam bir asker vardır. Çanakkale cephesinde bir kolunu bırakan. Gerekirse tüm uzuvlarını vatanı uğruna, tek tek, kendi eliyle verebilecek bir asker.
Gazi olup da cephe gerisine düşünce doğup büyüdüğü şehir düşman hakimiyetine geçtiği için duramaz oralarda. Bir askeri vardır Ahmet Celal'in, ismi Mehmet Ali. Köylüdür, savaş olmasa köyünden çıkacağı da yoktur aslında. Komutanını oralarda, o haliyle bir başına bırakmaz istemez ve "Gel köyüme gidelim." der komutanına. Komutan da biraz çaresizlikten biraz da Anadolu'yu tanıma hevesi ve merakıyla "Olur." der askerine ve düşerler Eskişehir'in bir köyünün yoluna. Şehirlere alışkın Ahmet Celal için köy ve köylü yabancı; köylülere alışkın o halk için Ahmet Celal pek "yaban" gelir. Vatanı uğruna kolunu kaybedip gazi olduğu için köylülerin kendisini nimetten sayacağını, el üstünde tutacağını düşünür Ahmet Celal ama o işler pek de öyle olmaz. Küçük dünyalarında günü kurtarmaktan, karnı tok komaktan başka idealleri olmayan köy halkı için "vatan" fikri bile fazla karmaşık gelmektedir. Dolayısıyla belleyemeyeceklerdir kimin dost kimin düşman olduğunu. Vatan aşkıyla yanıp tutuşan, her saniye aklı cephede olan Ahmet Celal de böylesi bir zihniyete sahip olan insanların arasında kalmanın bedelini ödeyecektir.
*spoiler*
Kitabın ortalarında bir buçuk sayfa süren harikulade bir "Türk aydını" eleştirisi var. Yakup Kadri, halkını tanımayan, onlarla arasına duvarlar örmüş olan "aydın"lara hem kendilerini hem vatanlarını hem de Anadolu'yu nasıl bir karanlığa soktuğunu tüylerimizi diken diken ederek anlatıyor.
Satır aralarında Mustafa Kemal'in ve onun inanmış silah arkadaşlarının ayak seslerinin; satırlarında ise köylülerdeki vurdumduymazlığa, cehalete, çıkarcılığa ve küçük hesaplara karşı Ahmet Celal'den çıkan güçlü ama cılızlaşmakta olan sesin birbirine karıştığı sarsıcı ve sahici bir roman Yaban.
·
6 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.